‘Het is droog; ga stemmen’

Klimaatverandering begint acute gevolgen voor de landbouw te krijgen, denk er over na in het stemhokje.Het zal de komende tijd nog wel weer anders worden, maar nu ik dit schrijf (eind februari) is het compleet voorjaar. Ideaal weer om mest uit te rijden en grondwerk te doen, en dat gebeurt dan ook overal om ons heen. Afgelopen weekend is het eerste deel van de groentetuin gespit, met superkoemest van de buurman. Ik heb het er niet van in de rug gekregen, want ik ben nog aan het bijkomen van een tweede nieuwe knie. Bodemdaling brengt waterbeheersing in gevaarToch heeft dit mooie weer ook een heel zorgelijke kant. Het is in grote delen van Nederland nog steeds erg droog; we hebben een neerslagtekort op een moment dat er een overschot zou moeten zijn. Er komen verontrustende berichten over verzakkende huizen vanwege de lage grondwaterstand. Niet een paar, maar wel een miljoen, zo las ik ergens. In de Drentse Veenkoloniën slaat het waterschap alarm omdat de bodem zo ver is gedaald dat stuwen en andere infrastructuur droog komen te staan. De waterbeheersing komt daar in gevaar. De landbouw is niet alleen slachtoffer, maar deels ook veroorzakerIn Noord-Groningen hebben ze daar al veel eerder mee te maken gehad, maar dan vanwege de gaswinning. Ja, gaswinning leidt niet alleen tot aardbevingen. De Commissie Bodemdaling voert al sinds 1984 maatregelen in om de schadelijke gevolgen van die Groningse bodemdaling te voorkomen of te beperken. Die Commissie had, in prijzen van nu, een budget van in totaal ongeveer € 1 miljard, dat is en wordt uitgegeven aan nieuwe sluizen, stuwen, gemalen en andere waterstaatkundige aanpassingen en voor compensatie van schade aan gebouwen. Wie rondtoert in Noord-Groningen ziet overal nieuwe waterwerken. Al die maatregelen maken het in dat gebied mogelijk de landbouw op een normale manier voort te zetten.Laag grondwaterpeil zorgt voor verdere inklinking bodemOp bodemdalingskaart.nl is de actuele situatie voor heel Nederland te vinden. Op die kaart is het Noord-Groningse gebied natuurlijk donkerrood. Maar ook de veengebieden staan er gekleurd op: delen van Friesland, de polders, de Hollandse veengebieden en stukken West-Brabant. Anders dan in Noord-Groningen is daar de landbouw niet alleen slachtoffer, maar deels ook veroorzaker. De waterpeilen zijn immers ook laag gehouden om landbouw mogelijk te houden, en die lage peilen zorgen juist ook voor verdere erosie en inklinking. Daarmee zorgt het voor extra CO₂-uitstoot en voor grootschalige verzakkingen. Dat wordt nog eens extra onder de aandacht gebracht door het droge weer en het neerslagtekort.Er moet ook door boeren in die gebieden nagedacht worden over bruikbare maatregelenEr zijn met name in de Hollanden, maar ook in Friesland, allerlei overleggen gaande over wat er moet gebeuren, en boeren daar weten inmiddels wel dat het verre van pijnloos zal zijn. Daar kunnen nu delen van de Veenkoloniën aan worden toegevoegd. Er moet ook door boeren in die gebieden nagedacht worden over bruikbare maatregelen en over andere werkwijzen en aangepaste teelten. Kortom, de waterschapsverkiezingen gaan echt wel ergens over.Voorbedrukte verkiezingsborden met verschillende politieke partijen die deelnemen aan de Provinciale Statenverkiezingen worden in een stad geplaatst. Tegelijk met de Provinciale Statenverkiezingen vinden ook voor alle waterschappen in Nederland de verkiezingen plaats voor een nieuw waterschapsbestuur. - Foto: ANP