‘Herkauwer stoot methaan uit, maar draagt ook bij aan gezonde bodem’

Een bijdrage aan de discussie over broeikaseffect en rundvlees uit een verrassende hoek. De Portugese professor Manuel Cancela d‘Abreu betoogt dat herkauwers weliswaar methaan uitstoten, maar ook bijdragen aan gezonde bodem.Ik was zeer verrast toen ik het nieuws zag dat de universiteit van Coimbra aankondigde dat die vanaf 2020 de consumptie van rundvlees in haar kantines zou elimineren, omdat dit het meest CO₂-producerende vlees is. Ik was verrast omdat ik altijd dacht dat beslissingen op universitair niveau moeten worden genomen op basis van wetenschappelijk bewijs.Voor mij, als iemand die al meer dan veertig jaar de voeding van herkauwers bestudeert en ermee werkt, is het schadelijke effect van de productie van herkauwers en vee op het milieu niet zo duidelijk, evenmin als hun bijdrage aan het broeikaseffect.We moeten niet alleen rekening houden met de totale productie van broeikasgassen, maar ook met het saldo ervan in het productiesysteemRundvee produceert tijdens het spijsverteringsproces meer CO₂ en methaan dan niet-herkauwers. Dat is niet te ontkennen. Dit komt door het gebruik van vezelachtig voedsel dat alleen herkauwers (met hun vier magen) in grote hoeveelheden kunnen verteren, en er hoogwaardige eiwitten voor menselijke consumptie van maken met een relatief hoge efficiëntie. Gemiddeld is de CO₂-productie van een koe ongeveer 3 ton per jaar. We moeten echter niet alleen rekening houden met de totale productie van broeikasgassen, maar ook met het saldo van deze gassen in het productiesysteem.Het meeste herkauwersvoer is afkomstig van weiden en voedergewassen die veel CO₂ vastleggen: 9 ton per hectare per jaar boven en 4,5 ton onder de grond. Uitgaande van een gemiddelde verhouding van 2 hectare grasland per koe per jaar, weegt die vastgelegde hoeveelheid koolstof ruimschoots op tegen de productie.Begrazing bevordert bodemfunctiesBegrazing is een van de weinige landbouwsystemen die een verbetering van de bodemfuncties bevorderen, waaronder verhoogde infiltratie en waterretentie en verbetering van bodemvruchtbaarheid. Zodoende hebben weiden een gunstig effect voor de klimaatverandering, wat nog meer merkbaar is in bos-weidesystemen in delen van Portugal.Alleen al in de Europese Unie is er meer dan 57 miljoen hectare blijvend grasland en ongeveer 10 miljoen tijdelijk. Deze weiden liggen vaak op marginale, minder vruchtbare en productieve gronden.Vanwege klimaatverandering wordt voorspeld dat het areaal van dergelijk gebied zal toenemen ten koste van gebieden die eerder werden gebruikt voor andere gewassen.Toename biodiversiteitWat dan te doen met de miljoenen tonnen vezelachtig voedsel die deze gronden opleveren? Ze laten verwilderen tot struikgewas en rommelig bos betekent vooral extra brandgevaar. Hoe dat er uitziet, hebben we kunnen zien in Noord- en Midden-Portugal. Ik wil hieraan toevoegen dat ik volledig tegen ontbossing ben, zoals in de Amazone is gebeurd, voor het creëren van nieuwe weidegebieden of voor de teelt van soja.In tegenstelling tot wat sommigen beweren, is er veel wetenschappelijk onderzoek waaruit blijkt dat beweiding met herkauwers, mits goed uitgevoerd, bijdraagt aan een toename van de biodiversiteit van zowel planten als dieren.Om deze redenen blijf ik rundvlees eten zonder in een gewetensconflict te komenAan de andere kant wordt al vele jaren onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om de uitstoot van broeikasgassen door herkauwers te verminderen. Denk aan verbeteren van de voedselkwaliteit, het manipuleren van de microbiële populatie in de pens, het gebruik van additieven en het selecteren van efficiëntere dieren. Alleen met de laatste maatregel wordt geschat dat de methaanproductie met ongeveer 25% kan worden verminderd. Herkauwers verwaarden ook een groot volume bijproducten van de voedingsindustrie zoals zemelen en pulp die anders zouden worden verbrand.Om deze redenen blijf ik rundvlees eten zonder in een gewetensconflict te komen. Het is een productiewijze die, op een technische en wetenschappelijke basis, kan bijdragen aan een gezondere en meer evenwichtige planeet.Vertaling: Henk van Deutekom