‘Groter aandeel bijproducten vergt veel kennis’

Waar loop je tegenaan en wat zijn de aandachtspunten als je het aandeel bijproducten en/of enkelvoudige grondstoffen in het rantsoen wilt verhogen. Jan van Gisbergen, brijvoer-nutritionist bij Agrifirm ging dit jaar 2 keer met varkenshouders op excursie om kennis te delen over de mogelijkheden van vervanging van het varkensrantsoen door enkelvoudige grondstoffen.Waar lopen varkenshouders tegenaan als ze enkelvoudige bijproducten willen voeren? Als eerste het aantal grondstoffen en de opslag hiervoor. Een mengvoerfabriek heeft de mogelijkheid om ruim 20 verschillende grondstoffen te gebruiken in een volledig rantsoen. Wil je als varkenshouder een groot gedeelte van het mengvoer vervangen door enkelvoudige producten, zowel natte als droge, dan moet je er rekening mee houden dat je minimaal opslag nodig hebt voor 8 tot 10 verschillende grondstoffen. Hoe groter het deel van het mengvoer dat vervangen wordt, hoe meer grondstoffen nodig zijn. Jan van Gisbergen (57) Brijvoer-nutritionist bij Agrifirm. Hij heeft een masterclass gegeven over de aandachtspunten bij het voeren van brijvoer. - Foto: Van Assendelft FotografieWelke grondstoffen zijn goed te vervangen?“Het grootste deel van het rantsoen, ongeveer 70%, bestaat uit granen (zetmeel) en is eenvoudig en volledig te vervangen door enkelvoudige producten, zoals CCM, tarwe, gerst, bakkerijproducten, voorgebakken frites, aardappelstoomschillen enzovoorts. Het eiwitdeel van het rantsoen is deels te vervangen door natte bijproducten, zoals tarwegistconcentraat. Een aandachtspunt hierbij is dat de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de producten en het rantsoen nu bij de varkenshouder ligt. Een eerste fysieke controle op kleur, geur, pH en drogestofgehalte is daarbij van essentieel belang.”Welke grondstoffen zijn lastiger te vervangen?“Hoe groter het deel van het mengvoer dat door bijproducten wordt vervangen, hoe minder vezels het rantsoen bevat. Vooral natte bijproducten, afkomstig uit de levensmiddelenindustrie, bevatten erg weinig vezels die toch heel belangrijk zijn voor de darmgezondheid van de varkens en daarmee voor de technische resultaten van de dieren. Ook de maalfijnheid van eigen granen is vaak heel groot, goed voor de vertering, maar de structuur in het rantsoen moet op peil blijven. Dit kan door een structuurproduct aan het rantsoen toe te voegen. Agrifirm heeft hiervoor een Fiber-for-Pigs-productlijn.”Hoe ver kun je gaan in de vervanging van kernvoer?“We hebben berekend dat het optimum ligt rond 75 à 80% vervanging, hetgeen afhankelijk is van de marktsituatie. Tot 2% kernvoer is technisch mogelijk, maar dan zijn meer grondstoffen nodig, de nauwkeurigheid van de voerinstallatie en de vijzels moet hierop afgestemd zijn. Eveneens moet rekening gehouden worden met extra kosten voor silo’s en inkoop van grondstoffen, en er moet voldoende doorloopsnelheid zijn van de producten. Een aandachtspunt bij een groot deel vervanging is het goed inmengen van de componenten met een laag inmengingspercentage van bijvoorbeeld het kernvoer. Een foutieve indosering van 10 kilo op deze kleine hoeveelheden, van bijvoorbeeld 25 kilogram, kan het rantsoen zo maar € 0,30 per 100 kilo laten afwijken. Dat scheelt niet alleen € 0,75 per afgeleverd vleesvarken, maar ook de prestaties van de dieren zijn dan minder gewenst.”Waar bestaat dan de overige 2% kernvoer uit?“Minder dan 2% is niet wenselijk, omdat je dan niet alle essentiële vitaminen, sporenelementen, aminozuren en mineralen kunt toevoegen. Een premixfabriek, zoals Nuscience, heeft ruim 300 verschillende micro-elementen als grondstof op voorraad en maakt kernvoer met uiterste precisie, hier kun je als varkenshouder niet tegen op. Bij een hoog percentage enkelvoudige grondstoffen in het rantsoen is, naast kennis en ervaring met de grondstoffen, het voerproces belangrijk om goed in beeld te hebben en dit te (laten) controleren. Het is belangrijk dat alle nutriënten goed en homogeen verdeeld worden, zodat iedere hap brij de juiste ingrediënten bevat.”