Groei vleesvarkens maakt inhaalslag

De ‘magische’ grens van 1.000 gram groei bij vleesvarkens komt dichterbij. Maar dan moet wel alles kloppen op het bedrijf qua gezondheid, hygiëne, voerstrategie, huisvesting, welzijn en klimaat.De gemiddelde groei bij vleesvarkens is de laatste jaren flink gestegen. De gemiddelde groei is jarenlang blijven hangen onder de 800 gram groei per dag per dier. In de laatste twee jaar, vanaf 2019 maakt de groei een sprong naar boven, richting de 820 gram in 2020. Een rondgang in de sector voorspelt een nog hogere gemiddelde groei in 2020, richting de 850 of 860 gram per dag per vleesvarken. Het lijkt dat er een inhaalslag op gang is gekomen. De ‘magische’ grens van 1.000 gram groei is echter nog ver weg voor de meeste bedrijven.Gezondheid van de varkens is cruciaal. Een extra vaccinatie kan net het verschil maken om een hogere groei te behalen. - Foto: Ronald HissinkOp één hand te tellenHet aantal bedrijven dat in 2020 jaarrond een groei boven de 1.000 gram per vleesvarken heeft gehaald is nog steeds op één hand te tellen. Ongeveer 10% van de bedrijven zit boven de 950 gram groei en boven de 900 gram groei is dat ongeveer 15% van de bedrijven. Wat doen de bedrijven die de 1.000 gram wel halen anders dan de bedrijven die dit niet halen? Het lijkt logisch, maar om een hoge groei bij de dieren te halen moet ‘alles’ kloppen op het bedrijf, van huisvesting, hygiëne, gezondheid tot klimaat en management. Maar ook het uitgangsmateriaal, welk dier je in de stal hebt liggen, heeft invloed.Groeipotentie boven 1.000 gramEen van de verklaringen voor de stijging van de afgelopen twee jaar is te vinden in de groeipotentie, dat wil zeggen de genetica van de dieren. Zeugenhouders kozen afgelopen jaren voor een vleesrijkere zeug in de stal, zoals de Deense of PIC-zeugen. Topigs Norsvin introduceerde in 2014 de TN70, een vleesrijke zeug die nakomelingen levert met meer groei-eigenschappen.Effecten omschakeling pas na twee jaar zichtbaarEen omschakeling naar andere zeugen kost twee tot drie jaar en voordat de effecten zichtbaar zijn bij alle geleverde vleesvarkens, drie tot vier jaar. “Naar schatting heeft nu bijna de helft van de Nederlandse zeugenhouders 100% TN70-zeugen in de stal liggen”, geeft Roy Strikkeling van Topigs Norsvin aan.Naar schatting heeft nu bijna de helft van de Nederlandse zeugenhouders 100% TN70-zeugen in de stal liggen^{Roy Strikkeling,Topigs Norsvin}GroeipotentiesDe TN70-zeug heeft een groeipotentie van bijna 1.100 gram per dag. In combinatie met de meest gebruikte eindbeer, de TN Tempo, die een groeipotentie van 1.300 gram heeft, hebben de nakomelingen een genetische groeipotentie rond de 1.200 gram. Dat de ontwikkeling in de fokkerij doorgaat, blijkt uit de voorspelde groei van de TN70 de komende vier jaar met 25 gram per jaar en de TN Tempo met 33 gram per jaar. Bedrijven die een TN Select als eindbeer gebruiken, leveren in groeipotentie 100 gram groei in ten opzichte van de TN Tempo, maar zitten nog steeds ruim boven de 1.000 gram.Groei in afzet TN Tempo-berenIn 2020 is in een krimpende zeugenmarkt met 10% minder zeugen, een groei van 2% te zien in de afzet van TN Tempo-beren. Er is 15% minder TN Select-sperma ingezet, dat vooral vervangen is door de TN Tempo en TN Talent. De TN Talent, met een groeipotentie tussen de TN Tempo en de TN Select in, kende in 2020 een stijging van 10% in afzet.‘TN Tempo x TN70 meest gebruikte kruising’“De TN Tempo x TN70 is de meest gebruikte kruising op dit moment, dit is het gevolg van de vraag vanuit de markt waar meer vraag is naar dieren met meer spek”, aldus Strikkeling. De TN Tempo van nu is een andere TN Tempo dan tien jaar geleden. Topigs Norsvin heeft in 2020 een nieuwe voermanual ontwikkeld om deze dieren op maat te voeren. Voerleveranciers spelen daar op in met onderzoek en vernieuwde assortimenten.Zias Lukasse ( 32) is bedrijfsleider op het onderzoekscentrum De Elsenpas van voerleverancier de Heus, in Beuningen (Gld.). De laatste twee koppels vleesvarkens (TN70 x TN Tempo) groeiden 1.100 gram met een vc van 2,24. - Foto: Koos GroenewoldHoge gezondheid en hoge resultaten op De ElsenpasOp het onderzoekscentrum De Elsenpas van de Heus liggen 240 zeugen en 900 vleesvarkens. De vleesvarkens behalen topresultaten. En dat al vanaf de eerste koppels die afgeleverd zijn.

Volgens bedrijfsleider Zias Lukasse is niet de status van onderzoekscentrum de verklaring voor de hoge resultaten van de vleesvarkens. “Zeker niet. Het uitvoeren van onderzoek op de resultaten heeft geen invloed op de resultaten. Eerder negatief doordat we de dieren vaker wegen.“

We zijn een 100% gangbaar bedrijf, vertelt Lukasse. “Het enige verschil is dat de dieren in groepen van zeven liggen om onderzoek goed uit te kunnen voeren. Ook ik moet aan het eind van het jaar de resultaten economisch kunnen onderbouwen. We hebben, voordat we het bedrijf in 2019 hebben gebouwd, goed rondgekeken en nagedacht hoe we de ideale stal konden bouwen met een maximaal resultaat.”

Waar heb je dan allemaal rekening mee gehouden?
“Als eerste zijn we zijn opgestart met SPF-zeugen en proberen we ziektes buiten te houden. Dit doen we door een hoge hygiënestatus na te streven en een aantal vaccinaties als preventie. We werken met hygiëneprotocollen en hebben compartimenten voor elke diergroep met eigen kleding en schoeisel. We hebben gekozen voor een klimaatsysteem waarbij de dieren geen hittestress ervaren. Daarnaast werken we met een driewekensysteem waarbij alle biggen of verkocht worden of allemaal opgelegd. En natuurlijk kijken we of de dieren de juiste voeding krijgen.”

Maak je gebruik van speciale voeraanpassingen?
“Dat wordt wel vaak gedacht, maar we doen juist onderzoek met de voeders die in de reguliere markt worden verkocht. Bij de laatste koppels zijn we wel gewijzigd van voersoort. Door een luxer pakket erop te zetten konden we de voerconversie verlagen. De groei is zelfs gestegen naar 1.100 gram en de vc is gedaald naar 2,24 met een uitval onder de 1%. We hebben wel veel aandacht voor voeding, maar vooral of het bij de diersoort past.”

Welke maatregel draagt het meest bij aan de topresultaten van de vleesvarkens?
“Dat is een totaalplaatje van management, gezondheid en voeding. Het begint in de kraamstal met vitale biggen. Op de TN70-zeugen gebruiken we een TN Tempo-eindbeer en de zeugen produceren biggen met een gemiddeld geboortegewicht van 1,52 kilo. We spenen de biggen gemiddeld op 28 dagen en op 61 dagen leeftijd wegen de biggen gemiddeld 26,4 kilo. Een speendip zien we niet en de groei zet zich dan door in de vleesvarkensstal. Om de topresultaten te blijven behalen verzorgen we de dieren van begin tot eind zo optimaal mogelijk.”Management, gezondheid en voeding zijn de drie speerpunten van Zias Lukasse op het onderzoekscentrum De Elsenpas waardoor een hoge groei gerealiseerd wordt. - Foto: Koos GroenewoldGezondheid staat voorop“Naast de juiste voeding is een SPF-zeugenstapel of een hoge gezondheid een voorwaarde om een hoge groei te halen”, aldus Rinus Veldhorst, productmanager bij De Heus. Veldhorst geeft aan dat op het onderzoekscentrum de Elsenpas, waar met SPF-zeugen is opgestart, het wel gelukt is om in 2020 de 1.000 gram groei te halen.Gezondheid moet op orde zijn voor hogere groeiVoerspecialisten zijn het met elkaar eens dat eerst de gezondheid op orde moet zijn, voordat er een hogere groei gerealiseerd kan worden. “Een vaccinatie meer kan soms het verschil maken”, geeft Rob Schurink, nutritionist bij AgruniekRijnvallei aan. Vooral in de wintertijd, als ook de weerstand lager is, komt bij hardgroeiende dieren vaker APP voor.Kwetsbaarder voor ziektesDe huidige vleesrijke vleesvarkens zijn efficiënter met voer, groeien langer door, maar zijn ook kwetsbaarder voor ziektes. De vleesvarkens hebben wel de potentie om boven de 1.000 gram te groeien, maar nog lang niet alle bedrijven realiseren dat jaarrond. “De 10% van de bedrijven die boven de 950 gram groei zitten behalen in zeven of acht maanden van het jaar wel deze 1.000 gram”, aldus Corné van de Ven, technisch specialist vleesvarkens bij ForFarmers.Dip in zomermaandenDe dip zit in de zomermaanden tijdens de hitte waarbij de voeropname onder druk staat. “Uit ons managementsysteem Agroscoop blijkt dat klanten die gebruik maken van koeling jaarrond een hogere groei van 17 gram per vleesvarken realiseren”, aldus Van de Ven die aangeeft dat bedrijven niet moeten vergeten om de groeipiek in de winter mee te pakken.^{De groei maakt in 2019 en 2020 een inhaalslag. Bij een hoge varkensprijs is dit lonend. Bij een lage varkensprijs zijn dat ook voerkosten en een gunstige voerconversie.}Grootste verschilHet opleggen van borgen of beren maakt met de nieuwe genetica niet meer het grootste verschil. “Op bedrijven met beren was de groei op jaarbasis 7 gram hoger dan op bedrijven met borgen”, geeft van de Ven aan. Bedrijven die beren opleggen nemen veelal deel aan concepten met een lagere stalbezetting als voorwaarde. Dit heeft meer effect op de groei.Schurink deelt deze ervaring en noemt het voorbeeld van een bedrijf dat van 0,8 naar 1 vierkante meter is gegaan en daarmee een verhoging realiseerde van 25 gram groei per dier zonder een verhoging van de voerconversie.Tips voor een hogere groei bij vleesvarkensGezondheid/hygiëne:
- SPF draagt bij in een hogere groei, maar is geen noodzaak;
- zorg voor een hoge hygiënestatus op het gehele bedrijf;
- kies voor een vaccinatiestrategie op maat;
- voorkom ziektes zoals PRRS, griep en PIA en vergeet APP niet;
- weet wat voor big je in de vleesvarkensstal oplegt (biggenpaspoort);
- kies voor all-in en all-out indien mogelijk.

Management:
- de genetica van de vleesvarkens, zowel de vader als de moeder, bepaalt de maximale groeipotentie van de dieren;
- maak gebruik van de informatie van de fokkerij-organisatie over het vleesvarken in de stal, zoals de voerhandleidingen;
- maak gebruik van de kennis van voerleverancier, dierenarts en fokkerij-organisatie en koppel deze kennis;
- beren hebben een efficiëntere voeropname dan borgen en gelten, maar niet altijd een hogere vc.

Voeding:
- bepaal je voerstrategie, wil je een hoge groei of lage vc of beide;
- voer afstemmen op de genetica in de stal;
- zorg voor voldoende vreetplaatsen en bereikbaarheid van voerplaatsen;
- let op kwaliteit van water en de nippelgift;
- capaciteit voerinstallatie is van belang (storingen);
- door beren/borgen en gelten gescheiden op te leggen is het op maat voeren mogelijk.

Huisvesting/welzijn:
- let op de bezettingsgraad. Een lagere hokbezetting geeft een hogere groei door betere hitteafvoer en toegang tot voer;
- grote groepen, meer dan 50 dieren in een hok, gaat ten koste van groei.

Klimaat:
- de groei ligt voornamelijk in de zomerperiode onder druk, neem voldoende hittemaatregelen;
- let, zeker in de winter, op windinvloeden. Tocht heeft grote invloed op klimaat in de stal.Meer factoren belangrijk“Voor het beste bedrijfsresultaat zijn meer factoren belangrijk dan de hoogte van de groei”, besluit Ben van Raaij, verkoopmanager varkenshouderij bij ABZ Diervoeding. Bij een hogere varkensprijs, zoals in 2019 en 2020 het geval was, loonde een hogere groei. Bij een lage varkensprijs heeft de groei relatief weinig waarde. “De gemiddelde economische waarde per varken voor 10 gram groei is € 0,25. Voor voerkosten per kilo groei is € 0,01 bijna € 1,00 per varken”, aldus van Raaij.AfzetmarktGenetisch zet de potentiële groei door. Uiteindelijk bepaalt de afzetmarkt of de stijging in de groei doorzet.