Gedoe rondom biodiversiteitsmonitor

Zowel LTO als de Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV) vragen een extra jaar voor verdere ontwikkeling van de biodiversiteitsmonitor. Belangrijkste reden is het uitblijven van een goed verdienmodel.Binnen ZuivelNL is het hommeles over de verdere ontwikkeling van de biodiversiteitsmonitor. Er is nog geen zicht op een goed verdienmodel en daarbij zijn er vragen over de positie van BoerenNatuur, de koepel van collectieven voor agrarisch natuurbeheer.Zowel LTO als de NMV willen een extra jaar om te komen tot een goed verdienmodel voor de melkveehouder. Het is volgens LTO-vakgroepslid Inge van Schie nu aan de Duurzame Zuivelketen (DZK) om wel of geen extra tijd te willen nemen om het proces zorgvuldig stap voor stap te doorlopen. Naast zorgen over het verdienmodel geeft de NMV ook aan geen vertrouwen te hebben in het pad dat samen met BoerenNatuur, is ingeslagen. Kort samengevat vreest de vakbond voor te hoge kosten en te weinig inspraak. Weigering ondertekening overeenkomstDe melkveehoudersvakbond dreef de zaak op de spits en weigerde de ondertekening van een samenwerkingsovereenkomst tussen ZuivelNL en BoerenNatuur. Zicht op een goed verdienmodel is voor de NMV een harde voorwaarde voordat er nog meer boerengeld in het instrument wordt gestoken. “De achteruitgang van biodiversiteit is mede het gevolg van alle economische activiteiten van de Nederlandse samenleving”, aldus de NMV. “Dus de opgave van herstel en uitbreiding is ook een gezamenlijke opgave.” Er is geen ruimte meer voor mee-etersDe muiterij van NMV is meer dan alleen onvrede over de ontwikkeling van de biodiversiteitsmonitor. Het komt uiteindelijk neer op algehele onvrede over de werkwijze binnen ZuivelNL. NMV-bestuurslid Jan Aantjes: “De ruif bij melkveehouders is leeg. Er is geen ruimte meer voor mee-eters.” Er wordt volgens hem veel te vaak óver melkveehouders beslist. Interim-directeur ZuivelNL Roald van Noort laat in reactie weten gezamenlijk, dus ook met de NMV, op een zorgvuldige manier te willen blijven werken aan realisatie van verdienmodellen. Verder gaat hij niet op de door NMV geuite kritiek in. _{Lees verder onder het kader.} De biodiversiteitsmonitorMet de biodiversiteitsmonitor wordt aan de hand van kritische prestatie indicatoren (kpi’s) de impact van individuele melkveebedrijven op de omgeving in kaart gebracht.
Het gaat om de kpi’s: percentage blijvend grasland, percentage eiwit van eigen bedrijf, stikstofbodemoverschot, ammoniakemissie, uitstoot van broeikasgassen, percentage kruidenrijk grasland, natuur en landschap.
Gegevens van de eerste vijf kritische prestatie indicatoren komen rechtstreeks uit de KringloopWijzer. Voor invulling van de laatste twee wordt gesproken met BoerenNatuur. Uitgangspunt in het systeem is een integrale aanpak.
Met de biodiversiteitsmonitor willen de initiatiefnemers melkveehouders concrete en praktische handvatten bieden voor het versterken van biodiversiteit en het creëren van mogelijkheden van een verdienmodel daarvoor. Het gaat om een beloning van individuele prestaties van melkveehouders, ook door andere partijen dan zuivelondernemingen.BudgetoverschrijdingIn de afgelopen paar jaar werd er door ZuivelNL al tonnen in de ontwikkeling van de biodiversiteitsmonitor geïnvesteerd. Wat betreft de ontwikkeling van de monitor moet de registratie van twee van de zeven kpi’s (kritische prestatie indicatoren) nog worden ontwikkeld. Gezien aanwezige kennis en kunde lijkt BoerenNatuur de aangewezen partij om deze onderdelen voor haar rekening te nemen. Uit afgeronde pilots blijkt dat BoerenNatuur inspanningen om biodiversiteit in de witte gebieden (de niet agrarische natuurgebieden) te verbeteren, in kaart kan brengen. Nu wordt onderzocht of het praktisch en financieel haalbaar is om de pilot op te schalen, zodat melkveehouders in witte gebieden van de monitor gebruik kunnen maken. LTO bevestigt signalen vanuit de NMV dat de pilots duurder zijn uitgevallen dan in eerste instantie gedacht. Aangezien er diverse evaluatiemomenten zijn ingebouwd, heeft de DZK nog wel steeds de regie over wel of niet doorgaan op de ingeslagen weg. _{Lees verder onder de afbeelding.} NMV-bestuurslid Jan Aantjes en Alex Datema, voorzitter van BoerenNatuur. - Foto's: Jan Willem van Vliet en Peter Roek.NMV schrikt van bedragenAantjes benadrukt niets tegen de agrarische natuurverenigingen of BoerenNatuur an sich te hebben. Sterker: hij is ervan overtuigd dat deze partijen de biodiversiteit in Nederland daadwerkelijk naar een hoger plan kunnen en willen tillen. Wel heeft hij moeite met de positie die BoerenNatuur kan krijgen als zij verantwoordelijk wordt voor begeleiding, registratie en controle wat betreft genoemde indicatoren. Hij ziet bedragen voorbij komen waar hij van schrikt. Ook is hij bang dat veehouders bij inrichting van hun percelen straks te veel hun oren moeten laten hangen naar de wensen van BoerenNatuur. Daarbij zouden extra kosten gemakkelijk aan de veehouders, al dan niet via de zuivel, doorberekend kunnen worden. Hij maakt zich vooral zorgen om de groep veehouders die nu geen subsidie ontvangt voor agrarisch natuurbeheer. “Wat als de Biodiversiteitsmonitor straks net als de KringloopWijzer en KoeMonitor verplicht gaan worden via de leveringsvoorwaarden? Hoe gaan zij hun kosten straks terugverdienen?” Rol zuivelondernemingenVolgens LTO vinden er nog allerlei gesprekken plaats om de startkosten van de registratie van de kpi’s kruidenrijk grasland en natuur en landschap te tackelen. “Want een verdienmodel begint pas als de kosten van de nulmeting neutraal zijn.” Ook is binnen de DZK een aparte werkgroep voor verdienmodellen opgericht. In die werkgroep zitten vertegenwoordigers van LTO, NMV, NAJK en de zuivelondernemingen. Hun opdracht is volgens Van Schie om mogelijke verdienmodellen voor melkveehouders bij duurzaamheidsprestaties in beeld te brengen. Opvallend is dat ze aangeeft dat het aan de onderliggende organisaties zelf is om hiermee aan de slag te gaan. NMV geeft namelijk aan dat dit te weinig gebeurt. Daarbij is volgens de NMV in een eerder stadium afgesproken dat de zuivelondernemingen deze rol op zich zouden nemen.Waardering omzetten in euro’s op het erfWat betreft de verdere samenwerking tussen ZuivelNL en BoerenNatuur geeft Van Schie aan dat er een ‘samenwerkingsverband’ lag voor ondertekening begin oktober. Dat is volgens haar nu niet meer aan de orde aangezien gebleken is dat er meer tijd nodig is om het proces zorgvuldig te doorlopen. Tegelijk onderstreept Van Schie wel het belang van de ontwikkeling van de kpi’s kruidenrijk grasland en natuur en landschap. Volgens haar kan de maatschappelijke aandacht voor biodiversiteit op twee manieren worden aangevlogen. “Kont tegen de krib en hopen dat het overwaait, of met zijn allen uitzoeken hoe maatschappelijke wensen en waardering om te zetten in euro’s op het erf.” _{Lees verder onder de foto.} Een voorbeeld van natuurinclusieve landbouw met plas-dras en kruidenrijk grasland. - Foto: Anne van der WoudeBijzondere positie BoerenNatuurNaast hoge kosten stelt de NMV ook de positie, ofwel de verwevenheid van BoerenNatuur met diverse organisaties, ter discussie. Zo is voorzitter Alex Datema adviseur van LTO. Tegelijk is Ben Haarman, portefeuillehouder Natuur- en Landschapsontwikkeling LTO, weer adviseur van BoerenNatuur. Ander voorbeeld is BoerenNatuur-directeur Evelien Verbij. Zij is ook bestuurslid van Natuurmonumenten. Datema legt uit dat BoerenNatuur zich inderdaad beweegt op de scheidslijn tussen landbouw en natuur. Hij ziet genoemde verwevenheid niet als bezwaar, maar juist als toegevoegde waarde voor realisatie van gesteld doel: het verbeteren van de biodiversiteit. Wat betreft onafhankelijkheid wijst hij op de bestaande systemen binnen de 40 agrarische aangesloten collectieven. Alle collectieven zijn gecertificeerd voor onafhankelijke controle door de Stichting Certificering SNL (Subsidiestelsel Natuur en Landschap). Deze stichting is in 2011 opgericht door de provincies. Daarnaast houdt ook de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit nog toezicht op de uitvoering van het agrarisch natuur- en landschapsbeheer.Ons doel is om biodiversiteit naar een hoger plan te tillenDatema vindt het jammer dat er zo veel onrust is ontstaan wat betreft de ontwikkeling van de Biodiversiteitsmonitor. “ZuivelNL heeft ons simpelweg gevraagd of wij data kunnen leveren voor invulling van de laatste twee kpi’s en dat kunnen wij”, zo legt hij uit. “Wel hebben we bij ZuivelNL aangegeven niet alleen als administratiebureau te willen fungeren. Ons doel is om biodiversiteit naar een hoger plan te tillen en daar is meer voor nodig.”Belang monitorNMV vreest dat ondanks mogelijk uitstel andere partijen doorgaan met de ontwikkeling van de Biodiversiteitsmonitor. Zo is er vanuit FrieslandCampina een grote behoefte aan het instrument aangezien de kpi’s zijn opgenomen in het keurmerk On the way to PlanetProof. Ook benadrukte topman Hein Schumacher recent nog dat duurzaamheid en biodiversiteit de belangrijkste onderwerpen zijn om kansen in internationale markten te creëren. Datema geeft aan dat het klopt dat het mogelijk is om de monitor op een andere manier te realiseren. De biodiversiteitsmonitor is ondergebracht in een aparte stichting (Stichting Biodiversiteitsmonitor) met daarin namens de melkveehouders alleen een vertegenwoordiger van LTO. Daarnaast vertegenwoordigers van de NZO, de financiële sector, een ngo en een ecologisch instituut. Binnen dit bestuur geldt bij besluitvorming een meerderheid van stemmen. Toch is dit volgens Datema nog niet aan de orde. BoerenNatuur wacht in ieder geval eerst af hoe ZuivelNL verder wil. “Als zij ons aanbod niet oké of te duur vinden, hoeven ze daar niet akkoord mee te gaan.” Een eerste stuurgroepvergadering is vanwege de ontstane onrust uitgesteld.