Europese Commissie: Nederlandse landbouw moet schoner

Nederland moet meer doen om emissie van schadelijke stoffen door landbouw tegen te gaan, vindt Brussel.De Nederlandse landbouw staat voor grote milieuopgaven, waarschuwt de Europese Commissie. Als het beleid niet meer gaat in de richting van minder uitstoot (van meststoffen, ammoniak en broeikasgassen) loopt Nederland het risico uit de pas te lopen en niet te voldoen aan de Europese verplichtingen. Dat staat in een werkdocument van de Europese Commissie aan het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. De Europese Commissie doet een aantal aanbevelingen.Nationaal strategisch planDe aanbevelingen zijn bedoeld voor de invulling van het nationaal strategisch plan, de Nederlandse uitwerking van de doelstellingen in het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Landbouwminister Carola Schouten zal de “aanbevelingen bestuderen en bespreken met de Europese Commissie”. Daarna zal ze zien hoe ze de Europese aanbevelingen betrekt bij het opzetten van het nationaal strategisch plan.Strengere maatregelen landbouw nodigVolgens het stuk van de Europese Commissie vereist de uitstoot van broeikasgassen meer en strengere maatregelen in de landbouw om de afspraken van het Parijs-akkoord na te komen. De gegevens laten zien dat de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen in de laatste tien jaar in Nederland is gestabiliseerd. Nederland heeft volgens de Europese Commissie de hoogste emissie van broeikasgassen (CH4 en N2O) per hectare landbouwgrond, meer dan vier keer het gemiddelde van de 27 EU-lidstaten. “Dat weerspiegelt het hoge niveau van intensivering in de landbouw”, aldus de Europese Commissie.NitraatoverschotIn het stuk wijst de Europese Commissie er op dat nog niet in alle oppervlaktewateren de doelen van de Kaderrichtlijn Water zijn bereikt, en dat bovendien ook niet overal de normen van de Nitraatrichtlijn in het grondwater worden bereikt. Afspoeling van meststoffen is een deel van het probleem, met een nitraatoverschot van 200 kilo stikstof per hectare per jaar – vier keer het gemiddelde van de EU. Weliswaar is er in de afgelopen jaren vooruitgang geboekt, maar “in het licht van de derogatie onder de Nitraatrichtlijn is meer nodig om de waterkwaliteit te verbeteren.”Nederland moet de voorwaarden bij het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid gebruiken om het gebruik van dierlijke mest en kunstmest te verminderen, vooral op zandgronden, zegt de Europese Commissie. Het belang van goed grondgebruik kan niet worden onderschat, aldus het rapport, dat aanbeveelt om onderzoek, innovatie en praktijkvoorbeelden in te zetten om de bodemkwaliteit te bevorderen, de milieudruk te verlagen en tegelijk de agrarische productie te verhogen.Stikstofdruk op Natura 2000-gebiedenDe stikstofdruk op Natura 2000-gebieden vereist ook een inspanning van de landbouw, vooral op het gebied van de ammoniakuitstoot, die volgens het rapport sinds 2013 is gestegen. “Nederland heeft een grote kans niet te voldoen aan de verplichtingen voor de vermindering van de ammoniakemissie in de periode 2020-2029 en voor 2030 en daarna.”Meer toegang tot kapitaal voor startersDe agrarische sector vergrijst in Nederland meer dan gemiddeld in Europa, stelt het rapport. Potentiële opvolgers zijn goed opgeleid en dat verhoogt hun kansen op de rest van de arbeidsmarkt. Daarbij komt dat land- en tuinbouwbedrijven zoveel waard zijn dat overname door jonge ondernemers financieel lastig is, terwijl jonge boeren en ondernemers de sleutelfiguren kunnen zijn bij de omslag naar vergroening. Volgens de Europese Commissie moet Nederland met bestaande instrumenten en met nieuw beleid zorgen dat de toegang tot kapitaal voor beginnende ondernemers wordt verbeterd.De Europese Commissie wijst er op dat er tussen stad en platteland een forse kloof is in inkomen per hoofd van de bevolking. Noordelijke provincies en Zeeland lopen het risico van ontvolking, doordat er te weinig mogelijkheden zijn voor hoog opgeleide mensen.Aanbevelingen van de Europese Commissie• Verbeter de levensvatbaarheid van bedrijven door meer gerichte, doelmatige en efficiënte inzet van de directe betalingen, bij voorbeeld door extra steun bij verduurzaming
• Draag bij aan een hogere toegevoegde waarde in de landbouw door te investeren in hoogkwalitatieve en onderscheidende (biologische) producten. Behoud en versterk coöperatieve structuren waarin boeren een grote invloed hebben op de voedselketen
• Versterk de concurrentiekracht van de land- en tuinbouw
• Verminder de uitstoot van stikstof en broeikasgassen en houd koolstof vast in de bodem
• Ondersteun de omslag naar biologische landbouw en versterk de ketenstructuur in de biologische sector
• Stimuleer de vermindering van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen
• Moedig jonge mensen – in het bijzonder vrouwen – aan om in de land- en tuinbouw actief te worden
• Verbeter dierenwelzijn op veehouderijbedrijven, met name voor varkens en melkvee
• Versterk het nationaal agrarische kennis- en innovatiesysteem door het opzetten van effectieve advies- en innovatiediensten, gericht op meer duurzame landbouwpraktijk