‘Eindeloze groei van biologisch en paard van Troje’

‘Biologisch’ groeit snel. Ronald van Marlen plaatst daar kanttekeningen bij. De groei gaat gepaard met inkapseling in het economisch systeem als duurzaam keurmerk. Daarmee raakt het doel van bio – een betere wereld – uit het zicht.De groeicijfers van biologisch zijn al jaren spectaculair en onverminderd positief. Het is een rechte lijn omhoog. Die groei is goed te verklaren; sociologen weten al langer dat ongeveer een derde van de samenleving boos is, en klaar met het huidige neoliberale systeem en verandering wil. En bio stond altijd voor verandering. Dus denken ze dat we deugen en doen ze met ons mee. Bio ging landbouwen met een dikke vinger in de lucht en bewees dat het gewoon kon zonder chemie en kunstmest. En dat lukte. Het bestaande ‘regime’, de heersende opvatting, wachtte geduldig af tot deze hype voorbij zou gaan of netjes zou worden gladgestreken door de sector zelf. Maar dat gebeurde niet. Biologisch bleef. En zelfs zodanig dat wij in de jaren 90 werden verblijd met een heuse EU-wet. Europese wet lijkt (blijkt?) paard van TrojeNu is daar het paard van Troje binnengehaald. Waarom? Sociale bewegingen zijn cruciaal voor een vitale maatschappelijke dynamiek; ze zijn vaak disruptief, schoppen tegen het bestaande ‘regime’ aan en eisen verandering. Dat maakt ze niet tot de beste diplomaten, want je rol is om het bestaande systeem een zet te geven. Biologisch was ervan overtuigd dat het zittende landbouwregime, dat vastgehamerd en gefinancierd zat in een kansloos input-opbrengstsysteem, plaats zou gaan maken.Na de introductie van de wet was de koudwatervrees van multinationals en retailers verdwenen. Zij konden erop vertrouwen dat biologisch in veilige handen was. Ze hoefden niet bang te zijn dat hun merken door mislukte antropologie-marxisten zouden worden vervuild met producten met gezeur over ‘een betere wereld’._{Lees verder onder de foto.}De biologische landbouw heeft zich volgens Roald van Marlen laten inkapselen door de retail. - Foto: Jan Willem Schouten4 principes van biolandbouw bleken niet leidendMaar bio ging niet alleen over landbouw. Bio had zichzelf middels 4 principes als sociale beweging stevig neergezet: ecologie, zorg, eerlijk, en gezondheid. Eigenlijk de voorloper van de SDG van nu. De EU-wet gaf vooral invulling aan de principes ecologie en gezondheid, maar liet de morele principes zorg en eerlijkheid zitten. Want de vrije markt moest natuurlijk altijd zijn werk blijven doen. Toch? Maar biologisch ging toch ook om die broodnodige systemische verandering? Er klopte toch ook niks van de ketens (zorg) en de verdeling van de winsten (eerlijkheid)? Maar Bio liet het er eventjes bij zitten. We waren vereerd met de interesse van Albert Heijn en Aldi, nadat we jaren met een zwart balkje voor onze ogen hadden moeten bekennen dat we in ‘biologisch’ werkten. De grotemensenwereld had zich gemeld; missie geslaagd. We gooiden onder dat credo de deuren wagenwijd open voor de groei. Het regende percentages: 20% in 2020, 50% in 2050 en 100% in het hiernamaals.Groei biosector lijkt ‘waardenloze’ groeiIk zag het met lede ogen aan ... want ik zag dat die groei niet meer de veranderkracht had die het had toen de sector begon. Beetje ‘waarden-loze’ groei, want de partijen die ons verkochten, hadden vaak niks met onze uitgangspunten. Ik leverde zelf aan de multinationals en zag een tsunami van compliance papier-ellende op me afkomen en de eerste openbare tenders dienden zich aan.We gingen als biologisch geruisloos op in de dwingende inrichting van de gangbare retail en food multinationals. Het regende overnames van biologische pioniers door multinationals. Dat noemen we het ‘locked-in’ raken van de sociale beweging door het bestaande ‘regime’. Je mag keurig meepraten, als je je maar netjes gedraagt. Dus geen gezeur over eerlijkheid en zorg. Gewoon meedoen in de brede ‘circulaire kringloop- natuur inclusieve landbouw binnen de donut-economie’._{Lees verder onder het filmpje.}Het woord biologisch verschijnt niet meer in beleidsnotities van banken, overheden en onderzoeksinstituten. De klus lijkt geklaard. Bio gaat verkocht worden in onvoorstelbare volumes door spelers die niks met onze uitgangspunten hebben. Als de biologische beweging relevant wil blijven, is focus op verdere strijd voor de principes zorg en eerlijkheid vereist. En als we alleen achterover hangen in het comfort van de groei gaat dat niet lukken. Dan worden we netjes circulaire mainstream omzet met een duurzaam keurmerk. Maar biologisch staat voor zoveel meer dan onze groei; biologisch gaat over een betere wereld en zoals Rebecca Solnit het zo mooi zei: “We kunnen nog niet naar huis, want het probleem is nog niet naar huis.”Reacties graag naar: rvanmarlen@me.com18 april geeft Ronald van Marlen om 19.00 uur in Utrecht een Theater College bij de Impact Academy: ‘People, Planet, Prozac’.