‘Eerst opkopen, dan schade vergoeden’

Overheid moet eerder overgaan tot aankoop van vastgoed als er een hoogspanningskabel overheen loopt.Deze maand geeft onze nationale hoogspanningsnetbeheerder TenneT tijdens diverse bijeenkomsten informatie over de mogelijke aanleg van de Zuidwest-verbinding tussen het Zeeuwse Rilland en het Brabantse Tilburg. Als deze hoogspanningslijn er komt – start van de bouw is voorzien in 2020-‘22 – zal dat veel van onze klanten in het agrarisch en landelijk gebied direct raken. Hun woningen en bedrijfsruimten verliezen hun waarde als er hoogspanningskabels overheen lopen. ‘Ik heb altijd geleerd dat je bij twijfel het zekere voor het onzekere moet nemen’.Elektrisch en magneetveldHoewel TenneT tegenwoordig gebruik maakt van moderne wintrackmasten, blijft er immers sprake van een elektrisch en magneetveld. De schade voor de gezondheid van het wonen in zo’n zone is lastig aan te tonen, blijkt uit herhaald onderzoek, maar dat het op een of andere manier effecten heeft op mens en dier is duidelijk. Zelfs als het zou ‘meevallen’, woont niemand graag onder een hoogspanningsmast. En ik heb altijd geleerd dat je bij twijfel het zekere voor het onzekere moet nemen.Ongemak en onzekerheidHet voornemen tot de Zuidwest-verbinding dateert van bijna een decennium geleden. Veel eigenaren in het oorspronkelijk geplande tracé hebben reeds in 2009 een brief van TenneT op de mat gekregen dat hun woning in de indicatieve magneetveldzone ligt. Vervolgens werd het stil en heeft het ministerie in 2014 plotseling een streep door het plan gehaald. Dit jaar kwam het plan voor de 380 kV-lijn opnieuw op tafel, maar nu is het tracé, in overleg met betrokken gemeenten, iets verlegd. De gang van zaken zorgt onder de agrarische eigenaren voor veel en jarenlang ongemak en onzekerheid over de waarde en verkoopbaarheid van hun onroerend goed. ‘Linksom of rechtsom, de waarde daalt’.WaardedalingDe gevolgen voor woningeigenaren onder hoogspanningsmasten beginnen niet pas als er – over drie tot vijf jaar – gebouwd gaat worden, maar meteen na de bekendmaking van het tracé. Door het bericht dat de woning binnen de indicatieve magneetveldzone ligt, krijgt deze een stempel waar het lastig vanaf komt. Of je straks onder de hoogspanningslijn wilt blijven wonen, met alle mogelijke schadelijke effecten van dien, of liever verkoopt; linksom of rechtsom daalt de waarde. Wie wil verkopen moet bovendien de geplande hoogspanningsvoorziening melden, met als resultaat dat het niet of tegen een fors lagere prijs van de hand gaat. Allemaal geen aantrekkelijk vooruitzicht. Aantrekkelijke optie?Maar er is een derde optie: de woning verkopen aan TenneT of de Staat der Nederlanden. Aangezien in dat geval tot volledige schadeloosstelling wordt overgegaan, lijkt dit een aantrekkelijke mogelijkheid. Echter, pas als de aanleg van de hoogspanningsverbinding onherroepelijk van start gaat, gaat TenneT over tot aankoop van woningen die binnen de magneetveldzone liggen. Dat betekent in het geval van de Zuidwest-verbinding dus nog tot 2020-‘22 afwachten, in de onzekerheid dat het misschien niet doorgaat of de aanleg wordt uitgesteld. De betreffende eigenaren zitten dus nog minimaal drie tot vijf jaar in een woning waar ze uit willen, maar die door de voorlopige aanwijzing van het hoogspanningstracé niet te verkopen is. ‘Ga in een eerder stadium over tot aankoop’.Eerder compenserenOm deze patstelling te doorbreken, pleit ik er warm voor dat TenneT of de Rijksoverheid in een eerder stadium overgaan tot aankoop van woningen in het betreffende gebied. Ik begrijp dat men terughoudend moet zijn met het uitgeven van belastinggeld, maar veel risico loopt de overheid niet bij aankoop, ook als het hele project niet doorgaat. De woningmarkt is namelijk ontzettend krap. Verder stel ik voor dat bij aankoop de schadecomponenten in de tijd worden gespreid. Dus eerst de marktwaarde van de woning betalen en later, als de hoogspanningsverbinding een feit is, de overige schade vergoeden.