Een coöperatieve varkenssector

Zoals het met Vion gaat de laatste maanden, ben je niet blij als varkenshouder. Het imperium brokkelt af. Misschien was het allemaal ook te mooi om waar te wezen.Ik herinner me de fascinatie toen ik ergens in 1994 hoorde dat de voorzitters en directeuren van Coveco en Encebe bij elkaar zaten om een fusie te bespreken. Met als geheim wapen twee broers van een zeldzaam succesvol familiebedrijf, Guus en Paul Helmer, die de nieuwe onderneming zouden leiden. De situatie in de varkenshouderij was bar en boos. Dieren gingen massaal levend de grens over. Leden van Coveco hadden moeten bijstorten maar de miljoenen bleven wekelijks verdampen. In 1995 was de belofte van Dumeco daar. Met een onmogelijke aandeelhouderstructuur. Naast de nieuwe coöperatie waren er de geldschieters in de twee eerdere ondernemingen met elk een eigen belang: enerzijds Cebeco Handelsraad, ABCTA en verzekeraar Avero en anderzijds Cehave Landbouwbelang en de ZLTO. En natuurlijk de broeders GuPa, wiens belang de coöperatie overnam toen de twee broers na vijf jaar uitstapten. Het aandeel van 24 procent bleek onvoldoende voor een krachtige boerenvuist. De onderneming had het moeilijk maar de externe aandeelhouders hadden thuis problemen genoeg. Totdat de ZLTO besloot in te grijpen middels haar sterkste troef: Sobel. Met spectaculaire overnames van Moksel, Nordfleisch en Dumeco creëerde men een nieuwe belofte: Vion. Coöperatieleden lieten zich uitkopen en er ontstond, ver verstopt onder ZLTO, een hybride organisatie: uiteindelijk in boereneigendom maar met een soort aristocratisch, boer-geïnspireerd bestuur. ‘Boergenoteerd’ noemde men het. De rust keerde enkele jaren terug in de sector. Na de gewaagde overname van het Schotse, verlieslatende Grampian in 2008 bleek men de boel onvoldoende op orde te hebben. Reorganisaties en ontslagen volgden en nu spreekt men zelfs over verkoop van Vion Ingredients, de opvolger van Sobel. Heeft wat overblijft -en daarmee de sector- toekomst? Laten varkenshouders vanaf de zijlijn voltrekken wat zal gebeuren? Of slaat men toch nog één keer de handen ineen voor een echt coöperatieve sector?