‘De keerzijde van export’

Elk jaar in januari slaan we ons als agrarische sector weer op de borst: exportvolume agrarische producten weer gestegen met 5%. Na Amerika zijn we de grootste agrarische exporteur en dat in zo’n klein landje.Daarbij moeten we wel beseffen dat een deel van dat resultaat wordt behaald met handel dat hier niet wordt geproduceerd. Het lijkt mij onwaarschijnlijk dat die revenuen daarvan in de portemonnee van de boeren hier komt. Maar goed, het baart opzien, die spetterende statistieken. Nederland, nog steeds een handelsnatie; blijkbaar is onze historie vervlochten met deze cultuur.Je kunt je afvragen: wat schiet je als boer op met al die export?Je kunt je afvragen: wat schiet je daar als boer mee op. We zijn als agrarische sector zeer afhankelijk van de export, 2 van de 3 boeren leven ervan. We hebben wel een 20 jaar ontwikkeling van internationale handel achter de rug. En ik denk dat die wereld vrijhandel doorgaat, een vrij verkeer van mens en product zonder belemmeringen. Alleen nu zie je het wereldtoneel veranderen. Sterke landen gaan thuismarkt beschermenGrote, bepalende landen gaan sterk hun eigen markt beschermen; dat kan de handel zo maar in een ander perspectief brengen. Houden wij als agrarische sector met onze bedrijven daar voldoende rekening mee? Zijn we ons bewust van het risico wanneer grote afzetmarkten verdwijnen?'Grote, bepalende landen gaan sterk hun eigen markt beschermen. [...] Zijn we ons bewust van het risico wanneer grote afzetmarkten verdwijnen?'Daarnaast hebben we sterk de roep vanuit onze samenleving om te verduurzamen, meer circulaire economie; kringloopdenken te praktiseren. Dit om klimaatverandering te temporiseren, uit zorg om het milieu en om de biodiversiteit te verbeteren. Nu is dit een verzameling mooie woorden, waarvan de inhoud niet wordt ontkend, maar waarvan de rekening niet eenzijdig naar de agrarische sector hoeft. Landbouw was lang de motor van de economieDecennia lang is de landbouw de motor van de economie geweest; schaalvergroting is daarbij het gebruikte recept, nog steeds. En daarmee is het levensmiddelen pakket relatief goedkoop door gebleven. Niks mis mee, daar konden ook altijd veel maatschappelijke wensen mee worden ingevuld. Ik zie dit nog maar niet zo veranderen. Mondiale veranderingen en roep om verduurzamingEn toch vergen mondiale machtsveranderingen en de roep om verduurzaming met circulaire economie om bezinning. Ook in dit kader zal landbouw zich schikken en hervinden.