Britse boer wil Brexit ondanks zorgen

Terwijl de onderhandelingen over de Brexit beginnen, maakt enthousiasme plaats voor zorgen over de gevolgen voor boeren van uittreding uit de EU. Een verslag van Philip Clarke van Farmers Weekly.De formele Brexit-onderhandelingen zijn begonnen nu de zogenoemde Artikel 50-brief is overhandigd aan Brussel. Britse boeren blijven de beslissing van vorig jaar steunen om de Europese Unie te verlaten. Uit onderzoek, uitgevoerd door Farmers Weekly vóór het referendum van 23 juni 2016, bleek dat een verrassend groot deel van de boeren een Brexit steunde.Een derde wilde in de EU blijvenOndanks de duidelijke bedreiging van hun toeslagen en de kans om tariefvrije toegang tot de gemeenschappelijke Europese markt te verliezen, bleek uit het onderzoek dat zo’n 58% van de boeren van plan was om ‘verlaten’ te stemmen. 31% wilde blijven en 11% was onbeslist.Gevraagd naar hun beweegredenen om de EU te verlaten, zeiden de boeren dat ze dezelfde overweging hadden als het algemene publiek: de zorgen over het verlies van soevereiniteit aan Brussel, buitensporig grote immigratie en te veel EU-regulering.Het onderzoek toonde ook dat jongere boeren enthousiaster waren over Brexit dan hun oudere beroepsgenoten. Dit getuigde van hun hoop dat het verlaten van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid zou kunnen leiden tot een daling van de grondprijs, wat het voor hen makkelijker zou maken om te starten met boeren.‘Wat wél verrassend was, was dat het optimisme onder de boeren over hun vooruitzichten na de Brexit verslechterd was’.Schokkend resultaatOndanks de voorspellingen was de uitslag van het referendum toch een schok, vooral voor de grote boerenbonden, die een ‘blijven’-stem hadden gesteund en geloofden dat het onderzoek niet goed was.Farmers Weekly voerde echter net voor kerst een vervolgonderzoek uit, waarin het boeren vroeg wat ze daadwerkelijk hadden gestemd en hoe ze nu, zes maanden later, over Brexit dachten. Hieruit bleek dat het verschil in de daadwerkelijke stemming kleiner was dan voorspeld: 54% van de boeren had gestemd voor Brexit, 44% tegen. Dat was niet bepaald verrassend. Wat wél verrassend was, was dat het optimisme onder de boeren over hun vooruitzichten na de Brexit verslechterd was.Voor het referendum zei 37% van de boeren dat ze verwachtten beter af te zijn als het Verenigd Koninkrijk de EU zou verlaten.
32% verwachtte juist het tegenovergestelde. Zes maanden later zag Farmers Weekly dat slechts 28% verwachtte beter af te zijn, terwijl 43% dacht slechter af te zijn. Dit was nog ondanks een aanzienlijke waardedaling van het pond ten opzichte van de euro, wat heeft geleid tot een impuls aan de grondstoffenprijzen, hogere rechtstreekse betalingen en verbeterde inkomens.Het lijkt alsof – ondanks de kortetermijnwinst van Brexit – het besef groeit dat de zaken nog erg lastig gaan worden als het Verenigd Koninkrijk de gemeenschappelijk markt verlaat en boerenbeleid terugkeert naar Londen.Productie van Single Gloucester kaas, een door Europa beschermd merk. Sinds 1994 heeft deze kaas het PDO-keurmerk, het mag nergens anders gemaakt worden. Het is de vraag of deze bescherming na de Brexit nog zal blijven. Foto: ANP/AFPNieuwe wereldHoe gaat het nu verder? Drie kwesties domineren de discussies sinds het referendum: de toekomstige handelsvoorwaarden, toegang voor arbeidsmigranten en de toekomstige grootte van steun aan boeren. Premier Theresa May heeft al duidelijk gemaakt dat ze de gemeenschappelijke Europese markt en de Europese douane-unie wil verlaten. Ze wil echter wel graag een ‘douane-overeenkomst’ met de EU behouden om ‘zo vrij mogelijk’ handel te kunnen blijven drijven.Het is echter twijfelachtig in hoeverre dit haalbaar is, zeker voor de landbouw. Het Verenigd Koninkrijk wil ook vrijhandelsverdragen sluiten met landen buiten de EU, zoals de Verenigde Staten en Nieuw-Zeeland. Dat is onmogelijk als het land in de douane-unie blijft. Als deze opzet slaagt, zal de import van goedkoop voedsel uit die landen simpelweg leiden tot meer goedkope Britse producten op de EU-markt. Dit is een risico voor andere lidstaten, als ze de tariefvrije handel blijven toestaan.Afhankelijk van gastarbeidersWat betreft toegang voor arbeidsmigranten blijkt dat boeren pas na de beslissing voor Brexit leken te beseffen dat hun bedrijven afhankelijk zijn van gastarbeiders, vooral uit Polen, Bulgarije en Roemenië. De boerenbonden hebben zich sterk gemaakt voor een herintroductie van het oude Seasonal Agricultural Workers Scheme om voor een passende stroom seizoenarbeiders te zorgen. Zij helpen met de oogst in de tuinbouw en werken mee in de vleessector. Maar de overheid zal hier geen haast mee hebben, omdat migratie een van de belangrijkste aspecten was in de nationale beslissing voor Brexit.LandbouwbeleidDan is er nog de binnenlandse steun aan boeren. Boerenbonden en milieuorganisaties waren er als de kippen bij om hun wensenlijstjes in te dienen. Boeren willen graag steun behouden om hun productiviteit een impuls te geven en volatiliteit het hoofd te blijven bieden. De steun zou kunnen bestaan uit rechtstreekse betalingen, subsidies voor infrastructuur, onderzoeksfinanciering en/of gewasverzekeringen. Natuurbeschermers willen dat het geld besteed wordt aan zaken als het creëren van leefgebieden voor wild, het stimuleren van biodiversiteit, het verbeteren van de bodemstructuur en het beheersen van overstromingen. De regering houdt duidelijk alle opties open, zolang de voorwaarden van de Brexit en de handelsregelingen nog niet helemaal duidelijk zijn.Landbouw laag op prioriteitenlijstHet wordt echter wel steeds duidelijker dat er een transitieperiode te verwachten valt en er geen plotselinge verandering zal zijn in de steun aan boeren op de dag dat het Verenigd Koninkrijk de EU verlaat. De landbouw staat laag op de prioriteitenlijst. Er spelen ook kwesties op decentralisatievlak. Autoriteiten in Edinburgh, Cardiff en Belfast doen namelijk ook graag hun zegje over het landbouwbeleid in het Verenigd Koninkrijk. Dit compliceert en vertraagt de zaken. Op de lange termijn lijkt het zeker dat de steun die Britse boeren krijgen af zal nemen. Er zal meer gaan naar maatregelen in het kader van de Tweede Pijler dan van de Eerste Pijler. Dat is al meer dan 25 jaar de onderhandelingspositie van Britse ministers in Brussel. Buiten de EU opereren zal de ministers eindelijk de mogelijkheid geven om die positie in praktijk te brengen.Ian Piggot heeft een akkerbouwbedrijf van 700 hectare in Hertfordshire. Foto: Ian Piggot‘Gooi die krukken weg’“Minister Leadsom heeft ons een betere toekomst voorspeld als we eenmaal uit de EU zijn. Maar wat dat precies betekent laat ze voorlopig in het midden.” Dat zegt Ian Pigott , een grote akkerbouwer in Hertfordshire. Dat neemt niet weg dat ik de laatste paar maanden wel wat optimistischer ben geworden over de toekomst van ons Britse boeren. We zijn maar een relatief klein onderdeel van de voedingsindustrie, maar die is 250 miljard pond waard en daar blijven we echt wel onze rol in spelen. Ik denk dat we er samen best zullen komen, iets waar ik een maand of drie geleden nog niet op durfde te hopen. Dat betekent echter wel dat we schouder aan schouder moeten blijven staan.”
Toeslagrechten
Wil ik dan dat we straks ook toeslagrechten houden? Eigenlijk wel. Maar waarom? Angst. Angst dat ik niet in staat zal zijn om het verloren inkomen te behouden en dat we niet de vrijheid krijgen om zelf een goede toekomst op te bouwen. Maar hoe meer ik luister en lees, hoe meer ik me realiseer dat toeslagrechten misschien niet de beste methode zijn om onze landbouw vooruit te helpen. Het is ook niet in het beste belang van ons boeren. Die toeslagrechten zijn voor te veel boeren een kruk geworden waar ze makkelijk op kunnen leunen. Door die krukken zijn we niet in staat geweest om de spieren te ontwikkelen om zelf verder te komen. Gooi die krukken weg en ja, dan vallen we om. Maar we zullen ook weer opstaan, daar ben ik van overtuigd. De manier waarop we dan opstaan, dat zal onze toekomst bepalen. Ik begin écht zelf ook te geloven dat we een goede toekomst tegemoet gaan.”Richard Lister heeft twee varkenshouderijen in Noord-Engeland met samen 3.300 zeugen. Hij is voorzitter van de National Pig Association. Foto: Pig-World‘Thuismarkt is onze grootste zorg’“Natuurlijk is de export en dus ook de internationale handel ook voor ons belangrijk. Maar onze grootste zorg betreft de binnenlandse markt. We zijn er al lang aan gewend dat we als ongesubsidieerde sector opereren op de vrije markt in de Europese Unie. Maar we zijn door de invoerheffingen van de EU ook beschermd tegen goedkopere invoer van vlees uit derde landen dat is geproduceerd met lagere eisen dan hier gelden. We moeten ons grote zorgen maken over de gevolgen voor varkenshouders én consumenten als we een tariefvrije handel zouden krijgen met de grote exporteurs van varkensvlees zoals Brazilië en de Verenigde Staten. Op het gebied van welzijn en de kwaliteit, met ons kwaliteitsmerk Red Tractor, kunnen we ons onderscheiden. Dat moet een barrière blijven vormen tegen de invoer van varkensvlees.”
Win-winsituatie
Lister luistert verder met instemming naar de discussie over de ‘toeslagrechten’ na Brexit: ‘“We horen verhalen dat die toekomstige steun gebruikt kan worden voor gebouwen en uitrusting. Dat zou een win-winsituatie zijn voor iedereen. De varkenssector moet verder investeren in het verbeteren van de gezondheid en het welzijn van onze dieren. Ook moeten we het hoofd bieden aan onderwerpen als de resistentie tegen antibiotica. Dat soort zaken zou een uitstekend gebruik van openbare middelen vormen.”Lees ook: Brexit raakt Nederlandse boer en tuinder in portemonneeVertaald door: Liza Bruggeling, interviews twee boeren Ruud Peijs.