Boeren zijn het zat

De politiek, de media, de maatschappij, ze moeten wakker geschud worden, vinden duizenden boeren. Een grote boerenactie op 1 oktober in Den Haag is aanstaande.Boeren zijn ontevreden. Op sociale media reageren ze zuchtend en steunend dat er ‘alwéér een negatief nieuwsbericht’ over de landbouw is gepubliceerd. Soms krijgen veehouders en akkerbouwers het gevoel dat ‘de landbouw de schuld krijgt van alles’. Rapporten over klimaatverandering, waterkwaliteit en het laatste hoofdpijndossier, stikstof, het aandeel van de landbouw wordt altijd benoemd.In de algemene media, wanneer verslaggevers op reportage komen om een verhaal over boeren anno 2019 te maken, benoemen boeren het dan ook vaak. Ze hebben het gevoel dat hun inspanningen nooit genoeg zullen zijn. Aandacht voor NGO’s die kritiek hebben op de landbouw is te veel aanwezig, zonder het verhaal van de boer te vertellen.Handelsverdrag MercosurHet gevoel van onvrede beperkt zich niet tot ons land. In Duitsland protesteren boeren tegen een nieuw pakket maatregelen en handelsverdrag Mercosur. In Frankrijk zijn wekelijks nieuwe protesten van boeren. Belgische melkveehouders deden de actie in Ciney van 2009 nog even dunnetjes over. Toen sproeiden boeren giertanks met 3 miljoen liter melk uit over akkers, hopend op een betere melkprijs. Afgelopen week, 10 jaar na dato, herdachten melkveehouders deze actie met honderden trekkers, gesteund door boeren uit de andere sectoren._{Lees verder onder de foto.}Boeren herdenken in het Belgische Ciney de actie voor een betere melkprijs uit 2009. Ook nu heerst er grote onvrede in de sector. Niet alleen voor melkveehouders is de maat vol, ook akkerbouwers, varkenshouders en pluimveehouders willen in actie komen. - Foto: BelgaBoeren zijn het zatFosfaatrechten in de melkveehouderij, steeds minder middelen in de akkerbouw, strenge regels omtrent geur- en ammoniakuitstoot in de intensieve sectoren. De kritiek van dierenrechtenorganisaties over dierenwelzijn, aanvullende eisen van supermarkten. De lawine van kritiek stemt boeren steeds minder positief. Nu zijn sommigen het zo zat, dat ze gaan demonstreren in Den Haag. Donderdag 19 september sprak de organisatie van 5.000 boeren die zich hebben opgegeven._{Lees verder onder het kader.}Wat is toegestaan bij protestacties?Na het indienen van een aanvraag voor een protestactie, beoordelen ambtenaren of het door kan gaan. Dat heeft niet met de inhoud van het protest te maken, iedereen heeft het grondrecht om te demonstreren. Een actie kan volgens een woordvoerder van gemeente Den Haag wel geweigerd worden als:
► de volksgezondheid in gevaar komt (bijvoorbeeld acties met scherpe voorwerpen of traangas)
► de openbare orde verstoord wordt (bijvoorbeeld als duidelijk wordt dat groepen op de vuist gaan)
► er obstructieve dreiging is voor verkeer (bijvoorbeeld als trekkers op onbevoegde wegen komen)
Dat laatste punt was tijdens de boerendemonstratie in februari 2018 reden om alle trekkers te bannen naar de Boslaan achter het Malieveld. De aanvraag van deze actie op 1 oktober is nog in behandeling.Halvering veestapelDe druppel die de emmer deed overlopen: de uitingen van D66-Kamerlid Tjeerd de Groot. De veestapel, met name die in de intensieve veehouderij, moest halveren, zodat er weer stikstofruimte komt voor woningbouw. De sector reageerde afkeurend. Strijdvaardige boeren gingen zich beraden bij gelijkgestemden. Plannen voor acties komen uit besloten online community‘s. Een daarvan is de Facebook-groep ’Farmers Defence Force’ (FDF), een groep met inmiddels 11.000 leden. Boeren en burgers die naar eigen zeggen de sector een warm hart toedragen, veelal werkend in de kring om boeren heen. De groep is opgericht in mei, vlak na de stalbezetting door dierenactivisten in Boxtel. Het doel van de groep was eerst om elkaar te kunnen waarschuwen als er weer een actie of demonstratie van dierenactivisten in de buurt zou zijn. In de praktijk staan in de online community veel berichten over tegenstanders van de veehouderij. Onder elk negatief bericht verontwaardigde reacties.Wij zijn het zatOnbetrouwbaarheid overheidInitiatiefnemer van FDF, Mark van den Oever, akkerbouwer en veehouder in Sint-Hubert (N-B) vroeg niet lang na de ophef over het plan voor halvering van de veestapel, in de groep of men bereid was om een grote boerentegenactie op poten te zetten. Al snel kreeg hij bijval en gingen berichten rond, werden groepsgesprekken aangemaakt en vonden de actievoerders de media. Een quote uit de oproep benadrukt het ongenoegen: “Wij zijn de onbetrouwbaarheid van de overheid en instanties zat, waardoor velen van ons in ernstige problemen zijn gekomen. Wij zijn het zat dat alle problemen van dit land op ons bord worden geschoven. Dat gaan wij laten weten in Den Haag.”StrijdlustigMet trekkers naar Den Haag, dat idee kreeg al snel bijval van een paar 100 boeren. De uitwerking blijkt een stuk lastiger. In het eerste bericht wat massaal werd doorgestuurd, stond dat de veestapel met geen kip, koe of varken mag krimpen. Een harde eis, ‘anders leggen we in heel Nederland de voedselvoorziening plat,’ is het dreigement. Niet alle boeren kunnen zich daar in vinden. ‘Te hard en niet realistisch’ vinden ze. De naam Farmers Defense Force heeft een strijdlustige ondertoon. Het Dagblad van het Noorden typeert de groep als ‘boerenleger’. Eerder werd Van den Oever op de vingers getikt door de leden van ‘zijn’ groep, toen hij fel reageerde op een uitzending van SBS Hart van Nederland over dierenactivisme.WoordvoerderschapCommuniceren met de media is een vak apart, weten boeren die al eens met naam en toenaam in de krant hebben gestaan. Wie serieus genomen wil worden, moet een goed verhaal hebben en niet vervallen in loze dreigementen of het oproepen tot geweld.“Met passie, maar zonder te veel emotie, het verhaal van de landbouw vertellen” aldus Arjen Schuiling, akkerbouwer in Tynaarlo (Dr.). Namens de organisatie van de actie neemt hij samen met een nog te benoemen veehouder in aanloop naar 1 oktober het woordvoerderschap op zich. “Zowel iemand uit de dierlijke sector, als iemand uit de plantaardige sector, zodat degenen ook weten waar ze het over hebben,” aldus Schuiling. Het verhaal dat hij gaat vertellen: “boeren willen waardering, meer vrijheid en een eerlijke prijs. En dat verdienen ze.”_{Lees verder onder de foto.}De laarzenactie in 2016. Melkveehouders trokken hun laarzen aan om hun ongenoegen over het beleid rondom fosfaat te uiten. - Foto: ANPVakbondenBelangenorganisaties reageren voorzichtig. LTO Nederland publiceert een mat statement, waarin de organisatie ‘de zorgen deelt’, maar geen uitgesproken afkeuring of steun aan de actie geeft. De Nederlandse Melkveehouders Vakbond staat achter de actie. “Ik merk dat er veel frustratie is onder melkveehouders en dat er dus behoefte is om de stem te laten horen,” aldus voorzitter Harm Wiegersma. Voorwaarde is wel dat de actie ordelijk verloopt. De NAV staat achter de actie, hoewel de timing voor akkerbouwers niet optimaal is. Sinds woensdag heeft de organisatie ook veevoerleverancier ForFarmers als partner. Op de achtergrond is ook de POV actief.Als mensen de giertank opentrekken, nemen wij daar direct afstand vanPublieksvriendelijkOver de vorm van de actie is het laatste woord nog niet gesproken. Boeren protesteren vaak met trekkers. Als 1.000 trekkers naar de binnenstad van Den Haag komen, veroorzaakt dat een enorme chaos. Om ervoor te zorgen dat niet de hele stad wordt ontwricht, zijn de autoriteiten ingeschakeld. Acht personen zijn de komende weken bezig om bussen, een verzamelplaats, vergunning en andere noodzakelijkheden te regelen.Vast staat wel dat het een publieksvriendelijke actie moet zijn. “Als mensen van plan zijn om de giertank open te trekken of te gaan rellen, nemen wij daar direct afstand van,” aldus Schuiling. Hij heeft er vertrouwen in dat de organisatie een gedegen actie neer kan zetten. “Er hoeft geen verkeersbord te sneuvelen.” Want behalve de aandacht trekken van politici en media, is de compassie van de maatschappij voor de landbouw, een belangrijk speerpunt van de actie.Maatschappelijk verantwoord ondernemenSchuiling: “Ik weet dat je niet iedereen kunt overtuigen, maar ik vind het belangrijk dat Nederlanders het echte verhaal over bijvoorbeeld middelengebruik, weidevogels en antibiotica te horen krijgen. Boeren zijn altijd bezig met maatschappelijk verantwoord ondernemen en denken na over elke stap die ze zetten. Ik ken geen akkerbouwer in mijn omgeving die in het voorjaar klakkeloos met de trekker over nesten van vogels heen rijdt. Boeren stappen af, verplaatsen het nest en gaan verder met hun werkzaamheden. Dat doen ze uit moreel besef. Mensen moeten zich dat realiseren. Dat gaan wij op 1 oktober duidelijk maken.”Een greep uit protestacties van boeren uit het verleden1990Foto: Raymond RuttingDe ‘Bende van Vijf’ organiseerde akkerbouwacties tegen het landbouwbeleid, waardoor graanprijzen en ook die van andere akkerbouwgewassen flink daalden. Aan de protestoproep werd massaal gehoor gegeven. De trekkers stonden tot aan de trappen van het Binnenhof. En met resultaat: na 3 weken actie voeren investeerde de overheid 450 miljoen gulden (€ 204 miljoen) in het verbeteren van de akkerbouwstructuur.1995Foto: Arthur BastiaanseBoeren protesteerden massaal tegen het mestbeleid, geleid door het actiecomité ‘Wij zijn het zat’. Zo’n 20.000 boeren dienden vervolgens hun mestboekhouding in de jaren ’95 en ’96 niet in. Ook dit leidde tot protestacties met trekkers op straat. Uiteindelijk deed het actiecomité de oproep aan boeren om te stoppen. Boeren die een transactie weigerden, kregen een boete. De rest kon later alsnog de boekhouding indienen.2018Foto: Paul DijkstraBoeren protesteerden in het najaar bij Provinciehuis Dreef in Haarlem tegen de plannen om landbouwgrond op veenweide bodems onder water te zetten. Doel van provincie is om bodemdaling en CO₂-uitstoot te verminderen. Tot nog toe werpt de protestactie weinig vruchten af. Uit het klimaatakkoord blijkt dat 10.000 hectare landbouwgrond natuur moet worden, om in 2030 aan de 49% CO₂-reductie eis te voldoen.2019Foto: Jan Willem van VlietDit voorjaar verzamelden 120 Groningse boeren in het dorpje Middelstum. Met trekkers vormden ze een ‘epicentrum’. De protestactie was gericht tegen de gaswinning in Groningen, waarmee aardbevingen schade aanrichten aan bebouwing. Protest van boer en burger werpt inmiddels vruchten af: minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat wil de gaswinning in 2022, in plaats van 2030, stoppen.Medeauteur: Lydia van RooijenLet op! Gewijzigde datum. In verband met de geplande staking op 1 oktober in Den Haag heeft Boerderij besloten het evenement Ondernemen in de Varkenshouderij te verplaatsen naar 15 oktober.