Boeren vragen steun bij drama in Zeeuwse uienteelt

Van steeds meer Zeeuwse hectares wordt duidelijk dat rooien geen zin meer heeft.Door de hittegolf in dit groeiseizoen is de situatie in de Zeeuwse uiensector bar en boos: weinig en zeer fijne uien. Op de jaarlijkse Uiendag, donderdag 30 augustus in Colijnsplaat, wordt hulp gevraagd van de politiek en uit de keten. “Iedereen verdient aan uien, behalve de boer.”Beregenen kan in Zuidwesten nietDe stemming is bijzonder somber onder Zeeuwse uientelers. Het hele land zuchtte onder de droogte, maar in het Zuidwesten is de uienteelt het meest getroffen, omdat hier beregenen op de meeste plekken niet kan. De opbrengstderving is op de proefvelden van de Uiendag goed te zien. Bezoekers aan de jaarlijks Uiendag laten zich voorlichten bij de proef- en demovelden op de Rusthoeve. De uien zijn erg klein. - Foto's: Anton DingemanseNaast verdroging speelt dan ook verzilting een rol in de teelt. Bovendien sloeg de plaag trips volop om zich heen, waardoor gewassen stopten met groeien. En nu de hitte voorbij is, gaan uien opnieuw groeien. Dat leidt tot meer tarra. Lodders wijst naar brede weersverzekering“Een loonwerker uit Zeeuws-Vlaanderen heeft 250 hectare uien in beheer, maar hoeft maar 50 hectare te rooien”, schetst Adrie Bossers van ZLTO de ernst van de situatie tijdens het uienontbijt dat voorafgaand aan de Uiendag werd gehouden. Hij vraagt het aanwezige VVD-Kamerlid Helma Lodders om een reactie op het uitblijven van financiële overheidssteun, waar dit in omringende landen wel gebeurt. Lodders refereert vervolgens aan de impopulaire brede weerverzekering waar de overheid aan meebetaalt. “De minister werkt aan aanpassingen in de verzekering, want er wordt weinig uitbetaald terwijl er zoveel ellende is.”De helft werk voor verwerkersDat er minder uien worden geproduceerd in Nederland is voor Gijsbrecht Gunter, voorzitter van het Comité Ui van GroentenFruit Huis en president van de Holland Onion Association, glashelder. “Vanuit de handel krabben we ons achter de oren”, zegt hij in de ontbijtsessie. “In Europees verband wordt gepraat over 20 tot 30% minder uien. In Nederland komt dat neer op een beschikbaar exportvolume van 700.000 tot 800.000 ton en in Europees verband over ruim 1 miljoen ton minder uien. Voor de verwerkers betekent dat concreet de helft werk ten opzichte van een normaal jaar.”Een ui waarin hergroei plaatsvindt. De hals wordt dik en dat betekent: tarra.‘Als je maar betaalt, dan komt het wel goed’Lijn Moerdijk van verwerker MSP blijft optimistisch. “Natuurlijk is het spannend, maar dat is het altijd in deze tijd van het jaar”, vertelt hij. “Dat we minder werk hebben, zou ik niet zomaar zeggen. Kleine uien zijn meer werk dan grove. Aan ons de taak om ze een bestemming te geven. En te vinden wat de klant wil. Dit jaar moeten we daarvoor wat verder rijden, want de grove uien zitten noordelijk. Als je maar betaalt, dan komt het wel goed.”‘Iedereen verdient de afgelopen jaren aan uien, behalve de boer. Dure hobby zo’De hogere prijzen zijn mooi, schetst Gunter, maar dan moet je de uien wel hebben. Dat beaamt teler Hendrik Jan ten Cate – tevens ZLTO-bestuurder – uit Poortvliet uit volle borst. “De opbrengsten vallen zo tegen dat de prijzen moeten stijgen voor een fatsoenlijk saldo. Dit is een ketenprobleem, het moet anders. Iedereen verdient de afgelopen jaren aan uien, behalve de boer. Dure hobby zo.”Akkerbouwer Hendrik Jan ten Cate wijst op de gezamenlijke verantwoordelijkheid in de keten: "Iedereen verdient aan uien, behalve de boer. Dat moet anders."Ten Cate had nog geluk; op Tholen kunnen boeren beregenen. Alsnog verwacht hij volgende week 35 tot 40 ton te rooien, waar 50 tot 60 ton normaal is. “Deze situatie heeft enorme gevolgen voor boeren.”‘Zeeuws areaal neemt met een derde af’Jeroen de Haas van uienzaadbedrijf De Groot en Slot denkt dat het Zeeuwse uienareaal hierdoor met een derde afneemt. “Dat is dus zo’n 1.500 hectare. Tijdelijk, denk ik, dat komt wel weer terug.”