Blockchain biedt boer meer marge en financiering

Volgens velen gaan blockchains de toekomst en de wereld drastisch veranderen. Ook voor de agrifoodsector biedt het grote kansen.De technologie van blockchains ligt ten grondslag aan de bitcoin, de virtuele munt. Maar het gebruik van blockchains gaat veel verder dan betalen met virtueel geld. Deze technologie maakt het mogelijk om waardevolle informatie veilig te delen met andere partijen in de keten.
Bij blockchain heeft iedere betrokken partij in de keten eenzelfde versie van een database op een computer staan. Het overzicht houdt bijvoorbeeld bij wie welke transacties doet. Het overzicht wordt bijgehouden door de betrokken partijen en niet door een aangewezen instantie als een bank. De blokken van data zijn gelinkt in een keten, waaruit de term blockchain (blokketen) is ontstaan.Blockchain betrouwbare keten door wiskundige formuleIn het geval van een transactie zorgt een soort wiskundige formule ervoor dat er niet met de transactie gerommeld kan worden. Om de nieuwe overschrijving toe te voegen aan het overzicht, moeten alle computers goedkeuring geven. Wanneer dit niet gebeurt, vindt de transactie niet plaats. Door een aaneenschakeling van betrouwbare en veilige transacties blijft de gehele blockchain, de keten, betrouwbaar. Aan ‘goedgekeurde’ transacties die in het verleden plaatsgevonden hebben, kan niets veranderd worden.Blockchain zorgt voor transparantieDe blockchain biedt betrouwbaarheid en veiligheid én zorgt ook voor transparantie voor zowel ketenpartijen als consumenten van het eindproduct. Bij gebruik van de technologie kunnen immers alle deelnemers alle activiteiten in de gehele keten volgen en controleren. Ook in geval van een terugroepactie is het makkelijker om te traceren welke producten ermee te maken hebben.Melkkoe gefinancierd door verwerkerEen rapport van Rabobank stelt dat blockchains de manier van financiering in de agrifood kunnen veranderen. Omdat alle stromen zichtbaar zijn in een blockchain, wordt het mogelijk om op het niveau van activa te financieren in plaats van op bedrijfsniveau. Hierdoor kunnen bijvoorbeeld de melkkoeien op een melkveebedrijf gefinancierd worden door de melkverwerker. Die is daardoor verzekerd van het aanbod van melk, en de koeien kunnen door moderne technologie gevolgd worden op basis van productiviteit en gezondheid. Melkmachines zouden bijvoorbeeld kunnen worden gefinancierd door leasebedrijven op basis van de hoeveelheid gebruik van de machines.
kader:Eerste blockchain handel: banken waarborgen positieEen recent voorbeeld is het opzetten van de eerste agrarische handel via blockchain. Als test vervoerde een opgezet platform, waar ING en ABN Amro als Nederlandse banken bij betrokken waren, een vracht sojabonen van de VS naar China. Tijdens deze blockchainhandel werden alle gedigitaliseerde documenten automatisch gecontroleerd. Hierdoor werden handmatige controles overbodig. Daardoor was de verwerkingstijd van de documenten vijf keer korter. De totale transactieduur werd verkort van de normale 11-14 dagen naar 4 dagen. Andere voordelen die de transactie via blockchain bood, was de mogelijkheid om de voortgang van de activiteiten in realtime te volgen, lagere kosten en het verminderen van het risico op fraude.Sterkere positie voor kleinere bedrijvenHet rapport noemt als gevolg van blockchains ook de versterking van de positie van kleinere bedrijven. Deze bedrijven hebben niet langer een achterstand op het gebied van informatie. Door blockchains te gebruiken, krijgen de kleinere bedrijven ook inzicht in de informatie die grotere bedrijven normaal gesproken verkrijgen via hun netwerk of activiteiten.Blockchain vergemakkelijkt financiering voor klein bedrijfOok hier kan blockchain een rol spelen in de financiering. Het rapport geeft het voorbeeld van de Asian Development Bank, die 57% van de financieringsaanvragen afwijst voor kleine en medium-grote bedrijven. Dit in vergelijking met slechts 10% van de aanvragen van multinationals. Dit komt doordat financiering voor handel mede afhangt van de situatie op de bedrijfsbalans. De technologie van blockchains verandert dit voor kleinere bedrijven.Enkelband voor vrije-uitloopkipEen ander voorbeeld van blockchains binnen de agrifood is dat van een Chinees bedrijf. Vrije-uitloopkippen worden gevolgd via een enkelband en blockchain. Een vrije-uitloopkip krijgt een enkelbandje om dat elk aspect van het leven van de kip, zoals leeftijd en de afstand die ze (buiten) aflegt, registreert. Deze data wordt meteen bewaard in de blockchain. Daardoor kan er niet meer geknoeid worden met die gegevens.Dit systeem geeft de consument zekerheid over de herkomst en het leven van de kip in de supermarkt. Het bedrijf dat het idee heeft ontwikkeld, is een verzekeringsmaatschappij en wil bedrijven die vleesproducenten verzekeren of financieren beter beschermen.
In China worden via een enkelband en blockchain gegevens opgeslagen van kippen. Is dit ook de toekomst voor deze Nederlandse kippen? Foto: Peter RoekPrecisielandbouw bepalend voor inzet blockchains in agrifoodVolgens Lan Ge, onderzoeker bij Wageningen University & Research, gaat de ontwikkeling van de blockchains samen met de gehele digitalisering. Het verzamelen en beschikbaar maken van data is een belangrijk aspect om blockchains te integreren in de agrifoodketen, aldus Ge. Hoe snel blockchains in de agrifoodsector door boeren gebruikt gaan worden, hangt volgens haar ook af van de precisielandbouw.Blockchain levert meer marge op voor boerenOp dit moment zijn gegevens alleen beschikbaar in privécomputers, worden data handmatig ingevoerd en zijn data niet gestandaardiseerd. Dat maakt dat de gegevens niet gedeeld kunnen worden op een manier dat ze ook echt iets betekenen. Ze is echter optimistisch en verwacht dat blockchains binnen drie tot vijf jaar geen toekomstmuziek meer is voor boeren. Volgens haar levert blockchain ook meer marge op voor boeren, door kosten van partijen in de keten die wegvallen.Voordelen:Transparantie voor ketenpartijenTransparantie voor consumentenVeiligheid en betrouwbaarheidStimulering van samenwerkingLagere administratieve kostenUitdagingen:Bedrijven overtuigen van blockchainDigitaliseren van dataTechnische en organisatorische afsprakenEr zijn wel uitdagingen die ervoor zorgen dat het nog wel even duurt voordat blockchains volledig geïntegreerd zijn. Ge noemt als voorbeeld bedrijven die hun marktpositie verkrijgen en behouden door concurrerende informatie, en die nu baat hebben bij minder transparantie. Volgens Ge is het een belangrijke vraag hoe deze bedrijven overtuigd kunnen worden om ook blockchains te gebruiken.Boeren kunnen zelf het initiatief nemenIn het rapport van Rabobank stelt men dat het voor de traceerbaarheid van producten nodig is dat alle partijen die iets met het product doen, meedoen in de blockchainketen. Volgens het rapport zullen in eerste instantie de eerste initiatieven bestaan uit slechts enkele schakels.
Ge verwacht dat komend jaar veel concrete activiteiten van de grond komen. Volgens haar kunnen boeren zelf het initiatief nemen of aansluiten bij één van de vele andere initiatieven die zijn opgestart. Als er uiteindelijk goede afspraken zijn gemaakt tussen de deelnemende partijen, is het slechts een kwestie van het downloaden of gebruiken van een app, website of computerprogramma om deel te nemen aan een blockchain.