Biologisch dynamisch is een logische vervolgstap

Wim en Harriëtte van Roessel zijn bezig om hun bedrijf biologisch dynamisch te maken. Grotendeels voldoen ze al aan de eisen.Wim (55) en Harriëtte (55) van Roessel hebben een biologisch melkveebedrijf met eigen verkoop van zuivel en vlees en een recreatietak. - Foto's: Bert JansenBedrijfsgegevens melkveebedrijf De Regte Heijden in Riel (N.-Br.)80 melkkoeien
20 stuks jongvee
100 stuks vleesvee
60 hectare grond in eigendom
40 hectare grond gehuurd
15 campingplaatsenVan biologisch naar dynamischVan een afstand lijkt het melkveebedrijf van Wim en Harriëtte van Roessel een gewoon bedrijf. Maar een kijkje in de stal laat zien dat dat niet het geval is. Koeien met horens, kalveren tussen de koeien en dieren in een potstal zijn geen gangbaar beeld. Al enkele jaren boeren de Van Roessels biologisch en ze zetten nu een volgende stap richting biologisch dynamisch. Kort gezegd is dat nog strenger, waarbij de samenhang tussen dieren, planten, bodem en kosmos het uitgangspunt is. Alles moet dus zo natuurlijk mogelijk gebeuren.MaanstandKoeienhoorns gevuld met mest in de grond en zaaien bij een bepaalde maanstand zijn het symbool hiervoor. “Gedeeltelijk klopt dat wel”, zegt Harriëtte. Zij heeft zich als eerste verdiept in de biologisch dynamische wereld en is een beetje de kartrekker. Het keurmerk Demeter stelt wel eisen, maar het biologisch dynamisch gedachtegoed gaat verder waarbij bedrijven eigen accenten kiezen.Het gebruik van preparaten voor de grond en gewassen is wel een vast onderdeel; het idee is dat ze levensprocessen ondersteunen, begin van de vorige eeuw door grondlegger Rudolf Steiner zo bepaald. _{Lees verder onder de foto‘s.} De koeien krijgen kunnen altijd buiten en krijgen ingekuild gras bijgevoerd. Alleen de oudere koeien hebben geen hoorns meer.Andere koers ingezetHet contrast met hoe de ondernemers 20 jaar geleden begonnen kan bijna niet groter. “We gingen met 250 koeien naar deze nieuwe locatie en voor hetzelfde geld molken we er 500, drie keer per dag”, vertelt Wim. “We waren alleen met de koeien bezig, hadden nergens tijd voor.” Dat vroeg het uiterste van de dieren en de grond wat maakte dat beiden voelden dat het zo niet langer kon.Zo is geleidelijk een andere koers ingezet; het aantal koeien werd gestaag afgebouwd, ze zijn gaan beweiden en de grond extensiever gaan gebruiken. Om het economisch rond te breien zijn gronden bij een Natura 2000-gebied aangemeld voor het natuurnetwerk van de provincie. Met de 50% afwaardering werd een deel van de financiering afgelost. Ze zijn in de loop van de jaren steeds meer biologisch gaan boeren en kregen acht jaar geleden ook daadwerkelijk dat keurmerk.De omschakeling die het bedrijf al jaren doormaakt, gaat inmiddels verder dan sec biologisch. Vanuit een aangewakkerd ideologisch ideaalplaatje is de stap naar biologisch dynamisch niet meer zo groot. Zo liepen de koeien al op stro, kregen geen antibiotica of entingen en werden niet onthoornd. _{Swipe voor meer foto‘s.}
Stromest uit de stallen is een belangrijke meststof voor het land. Er wordt geen kunstmest gebruikt.Kalveren blijven bij de koeien lopen, tot ze een half jaar tot een jaar oud zijn. Wel worden ze overdag tijdelijk apart gehouden.Samenwerken met akkerbouwerOm biologisch dynamisch te worden is grondgebondenheid belangrijk. De norm is 2 grootvee-eenheden (GVE) per hectare, maximaal 112 kilo stikstof per hectare en minimaal 80% eigen voer. Ze denken na over samenwerking met een akkerbouwer, of wellicht wat minder dieren houden. Dat samenwerken is nog geen uitgemaakte zaak. Want ondanks dat ze tevreden zijn met de nieuwe richting, leidt de houding van banken, overheden en instanties tot frustratie. Nog steeds. “Het lijkt alsof onze manier van boeren geen waardering krijgt. We zouden juist graag samen met een natuurgebied een voorbeeldbedrijf worden.”Zo’n 25 hectare achter het bedrijf is natuurlijker ingericht. Ook zijn fruit- en notenbomen geplant voor agroforestry.Kalveren bij de koeDe ondernemers voeren al jaren geen kunstmest en krachtvoer aan, én geen kunstmelk. De kalveren blijven namelijk een half jaar tot een jaar bij de moeders. “Dat is geen eis maar we hebben zelf ondervonden hoe gezond kalveren blijven bij de moeder.” Gemakkelijk is het niet, maar ze leren naar eigen zeggen elke dag nog bij.Ze schatten dat de kalveren zo’n beetje de helft van de melkplas opdrinken, wat ook zichtbaar is in een forse ontwikkeling op een jaar leeftijd. Om het enigszins te beheersen worden de kalveren vanaf twee tot drie maanden leeftijd overdag tijdelijk opgesloten in een strohok.De rest van de melk wordt nog geleverd aan Eko Holland. Afzet van biologisch dynamische melk is echter veel minder strak geregeld dan bij biologisch. Er zijn minder partijen en garanties van een prijs boven biologisch is er niet. “Onze melk moet eigenlijk € 1 per liter opbrengen. We moeten nu blij zijn als we 8 tot 10 cent boven de biologische prijs krijgen.”De winkel moet het belangrijkst afzetkanaal voor zuivel en vlees worden. Tot die tijd leveren ze nog melk aan de fabriek.Vlees van de eigen ossen in de schappenOm meer uit de melk te halen, verzuivelen ze sinds enkele jaren zelf een deel van de melk. Het ideaal is om straks alles vanuit huis te kunnen verkopen. In de nieuwe winkel ligt ook het vlees van de eigen ossen in de schappen. “We houden de kalveren aan die we zelf kunnen verwaarden. De biologisch of biologisch dynamische vleesprijzen zijn de in de markt veel te laag.” Een alternatief is de melkproductie nog wat verder verlagen door minder koeien te houden. Ze benadrukken dat er zeker wel geld te verdienen is met biologisch dynamisch, maar dat dat nooit de reden is om over te stappen.En de preparaten, hoe staat het daarmee? “We gaan daar binnenkort mee experimenteren”, aldus Harriëtte. Daarvoor wordt achter de stal een stuk land ingericht. “Bedrijfseigen is beter, maar we kunnen ook kant-en-klare preparaten kopen hoor.”Het bedrijf vanaf de straat gezien.