‘Balkenbrij met lama-bloed voor vruchtbaar seizoen’

In het voorjaar wordt in Bolivia ritueel een lama geslacht als offer aan Moeder Aarde. Het bloed gaat in de ‘balkenbrij’ en er komt alcohol aan te pas.Augustus is de maand waarin ‘Moeder Aarde wakker wordt uit de winter en haar mond hongerig opent’. In Bolivia leggen de boeren het eerste land klaar voor het nieuwe agrarische seizoen. De ploeg opent de aarde en de lama’s bemesten haar. Traditioneel brengen Bolivianen in augustus offers aan Pacha Mama (Moeder Aarde) om haar te bedanken voor de vorige oogst en te vragen om een nieuw vruchtbaar seizoen. Of zoals de boeren het zelf zeggen: ‘We voeden haar zodat zij op haar beurt ons zal voeden’. Deze wederkerigheid zit diep verweven in het wereldbeeld van de hoogland-Indianen: zowel tussen de mens en de natuur als tussen mensen onderling. Ayni noemen ze dat: ‘ik ben omdat jij bent/wij zijn’. Eeuwenoude tradities en frisdrankTijdens de rituelen wordt een lama geslacht en het eerste bloed kleurt de aarde rood. De rest van het bloed wordt keurig opgevangen voor de ‘balkenbrij’. Coca-bladeren en een gedroogde lama-foetus zijn andere geschenken voor de aarde. Eeuwenoude tradities vermengden zich moeiteloos met de vaandeldragers van de globalisering: ook alcohol en frisdrank worden gedeeld met de Moeder. Mij verbaasde het dat dit gebruik van het schenken van de eerste slok op de grond ook binnenshuis niet is verdwenen. Als ik ’s ochtends in de woonkamer kom na een familiefeestje ligt de vloer bezaaid met confetti en stijgt de lucht op van de plengoffers.‘Het gebruik van het schenken van de eerste slok op de grond is ook binnenshuis niet verdwenen’Wat volgt is de Boliviaanse versie van een picknick: Apthapi. Gekleurde kleedjes vormen een lange tafel op de grond. Iedere vrouw legt daarin haar bijdrage aan de maaltijd: gekookte aardappel, chuño en tunta, kookbanaan, oca, tuinbonen, boerenomelet, pasta, vlees of een sausje. Zonder afspraken vooraf leidt dit toch iedere keer weer tot een heel palet. Om bekertjes te sparen krijgen we om de beurt frisdrank die we snel achteroverslaan om de volgende niet te laten wachten. Foto: Jenneke van VlietWater kookt al bij 80 gradenKoken duurt in Bolivia langer dan in Nederland: huisvrouwen hebben geen keukenmachine en gemakszakjes en -pakjes ter beschikking. Op grote hoogte kookt water bovendien al bij 80 graden. Het eten heeft daardoor langere tijd nodig om te garen. Maar Bolivianen eten snel. Wie langzaam eet, is vast lui: die heeft geen zin in het werk wat al weer roept. ‘Wie langzaam eet, is vast lui’En nu is het wachten op de eerste tekenen van de natuur dat het zaaien en planten kan beginnen. De oude mensen weten het precies: “Als die cactus bloeit, is het tijd om de oca-knolletjes in de grond te stoppen”