Antibioticareductie door procesverandering

Begin 2019 ging het antibioticareductieproject van ZLTO van start. De eerste bedrijven behalen met hulp van een coach een verlaging van hun antibioticagebruik.De varkenshouderij heeft sinds 2009 het antibioticagebruik met ruim 60% verminderd. Toch blijven er bedrijven met een hoog gebruik. Voor ZLTO en de Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV) in 2018 reden om het project Optimaliseren Diergezondheid Varkenshouderij op te starten.Coach, dierenarts en voeradviseurIn dit project helpt een coach de varkenshouder, samen met de dierenarts en voeradviseur, om de werkwijzen binnen het bedrijf tegen het licht te houden om zo tot een lager antibioticagebruik te komen.Start in voorjaar 2019Er was plaats voor 80 zeugen- en vleesvarkenshouders met een dierdagdosering hoger dan 5 en in het geval van gespeende biggen met een dierdagdosering hoger dan 20. Uiteindelijk startte het project in het voorjaar van 2019 met 46 bedrijven.Inschrijven tot eind oktoberVoor geïnteresseerde bedrijven is volgens Heleen Prinsen, belangenbehartiger Dier binnen ZLTO, nog de mogelijkheid om zich tot eind oktober in te schrijven. Er is belangstelling, maar een groep bedrijven heeft moeite de stap te nemen ervaart ze: “Het is lastig om bedrijven over de brug te krijgen. Dat zit niet alleen bij de varkenshouder, maar ook de dierenarts vindt het lastig om zo’n traject in te stappen.”Het is lastig om bedrijven over de brug te krijgen^{Heleen Prinsen, belangenbehartiger Dier binnen ZLTO}Bedrijfsprocessen analyseren en aanpakkenIn tegenstelling tot waar varkenshouders bang voor zijn, neemt een coacht niet de leiding in de aanpak, legt coach Gemma van den Berg uit. “Ik ga absoluut niet op de stoel van de varkenshouder of dierenarts zitten. Wij houden meer een spiegel voor. Het team van varkenshouder, dierenarts en voeradviseur moet meer een gezamenlijke denktank worden. Ik draag hooguit dingen aan en wijs ze op hun eigen opmerkingen van waaruit zij zelf een plan maken.”Het veranderen van het vaccinatieplan kan een actiepunt zijn om tot een lager antibioticagebruik te komen. - Foto: Henk RiswickOndernemersprofielBij het eerste gesprek wordt een ondernemersprofiel gemaakt en worden ook de dierenarts en adviseur getypeerd. Vervolgens wordt er een mindmap rond antibiotica gemaakt waarop een aantal onderwerpen aangewezen worden die binnen het bedrijf van belang kunnen zijn en waarop actiepunten aan te wijzen zijn.ActiepuntenDie actiepunten zijn niet vrijblijvend maar worden tot concrete actiepunten bewerkt en tijdsgebonden gemaakt. Bij elk onderwerp stimuleert de coach dat een of twee personen de leiding nemen. De onderwerpen lopen uiteen van het verbeteren van de bedrijfshygiëne tot het aanpassen van stallen of een ander adviesteam om de varkenshouder formeren.Ik ga absoluut niet op de stoel van de varkenshouder of dierenarts zitten. Wij houden meer een spiegel voor^{Gemma van den Burg, coach}Geen harde eis, wel inspanningsverplichtingDe deelnemers blijken heel divers, van bedrijven die de hygiëne super op orde hebben tot bedrijven waar alles maar net aan goed is. Ook doet een aantal jonge varkenshouders mee die goed scoren op het antibioticagebruik maar juist coaching zoeken in de start van hun bedrijfsvoering. Deelnemers worden niet afgerekend op hun deelname maar het project is ook zeker niet vrijblijvend. “Er geldt wel een inspanningsverplichting, maar zonder sancties. Al sluit ik niet uit dat op den duur wel eisen binnen Beter Leven of IKB komen voor bedrijven die moeite hebben om het antibioticagebruik te verminderen”, legt Prinsen uit.Gerichte aanpak actiepunten werkt gebruikverlagendAls voorbeeld van de aanpak van het antibioticagebruik noemt Gemma van den Berg een zeugenhouderij met rond de 15 dierdagdoseringen per zeug. Het bedrijf heeft een bedrijfsleider die de stalwerkzaamheden managet en de varkenshouder stuurt meer aan.

Na het vaststellen van het ondernemerstype en het maken van de mindmap zijn samen met de zeugenhouder, dierenarts en voeradviseur veel kleine actiepunten uitgezet waarmee het team aan het werk gegaan is. Nu is de dierdagdosering nog net boven de streefwaarde van 5. Een greep uit de lijst:Er is een appgroep gemaakt met varkenshouder, dierenarts en personeel waarin meldingen van problemen wordt gedaan. Daar reageert degene op die een oplossing kan geven. Voordeel is dat een probleem niet blijft liggen tot het volgende bedrijfsbezoek, met als risico dat iets kleins maar cruciaals vergeten wordt.Met personeel en bezoekers een beter beleid rond douchen, reinigen en ontsmetten van laarzen en kleding opgesteld.De dierenarts heeft een biosecuritycheck uitgevoerd.Het bedrijf kende een te hoge druk op de gespeende biggen. Door deze op een andere locatie op te vangen is die druk weggenomen.Op basis van bloedonderzoek is het vaccinatieschema tegen het licht gehouden en aangepast.Er is vanwege hoestende varkens een klimaatcontrole uitgevoerd.Er is meer gedaan met slachtlijnmonitoring, daaruit bleek dat er problemen waren met pleuritis. Door de bezetting onder de speenbiggen te verlagen moet het percentage pleuritis aan de slachtlijn verminderen. Resultaten veelbelovendDe eerste resultaten van deelnemers zijn veelbelovend. “Wat wel duidelijk is na een jaar is dat degenen die meedoen, ook echt vooruit willen. We hebben er bedrijven bij die binnen een jaar terug in de groene zone zijn. Puur door systematisch aan het werk te gaan. En daarbij worden waar nodig investeringen gedaan. Terwijl ik altijd dacht dat bedrijven dingen laten liggen om het geld, maar het valt op hoe gemakkelijk er dan toch gekozen wordt voor bijvoorbeeld bloedtappen om in beeld te krijgen hoe het bedrijf er werkelijk voor staat”, legt Van den Berg uit.