‘Agrobosbouw kan heel goed samen met reguliere teelten’

Om de belangrijke natuur in boerenland daadwerkelijk weer een kans te geven, is een kentering nodig. En die begint met een beleid gericht op landbouwinclusieve natuur. Zo’n duurzamere vorm van landbouw als een onderdeel van de natuur is agroforestry/agrobosbouw.In haar visie op de toekomst van onze landbouw ‘Landbouw, natuur en voedsel: waardevol en verbonden’ wijst minister Carola Schouten op de noodzaak voor een betere verbinding tussen landbouw en natuur: “De kringloopbenadering en het streven naar minimale emissies van schadelijke stoffen naar de omgeving zijn cruciaal voor een betere verbinding van landbouw en natuur. En andersom is de natuur van cruciaal belang voor het streven naar een kringlooplandbouw. Een optimaal gebruik van de biodiversiteit in de bodem en op en rond het bedrijf werkt mee aan het sluiten van kringlopen. In de natuur is immers alles onderdeel van een kringloop. En met een zorgvuldige combinatie van natuur en bedrijfsvoering kunnen ook veel natuurwaarden gerealiseerd worden.”Meer dan 80% gaf aan te willen overstappen naar natuurvriendelijke methoden en bijna de helft zegt binnen 10 jaar te willen overschakelen naar een duurzamere vorm van landbouwIn de op 19 juni door Trouw gepubliceerde uitkomsten van het opinieonderzoek ’De Staat van de Boer’ was al naar voren gekomen dat Nederlandse boeren en boerinnen toe zijn aan een grootschalige vernieuwing van de sector. Meer dan 80% gaf aan te willen overstappen naar natuurvriendelijke methoden en bijna de helft zegt binnen 10 jaar te willen overschakelen naar een duurzamere vorm van landbouw.Agrobosbouw integreren met teeltenZo’n duurzamere vorm van landbouw als onderdeel van de natuur is agroforestry/agrobosbouw. De FAO hanteert daarvoor deze definitie: agrobosbouw is de collectieve naam voor landgebruikssystemen en -technologieën waarbij houtige meerjarige planten weloverwogen worden gebruikt op dezelfde percelen als éénjarige landbouwkundige gewassen en/of dieren, in een bepaalde ruimtelijke indeling of in een bepaalde volgorde in tijd. In een agro-ecologisch systeem als agrobosbouw vinden er zowel ecologische als economische interacties plaats tussen de verschillende onderdelen.Of anders gezegd: agrobosbouw is het op een slimme manier combineren van meerjarige gewassen met éénjarige gewassen (agrobosakkers, waarop stroken met bijvoorbeeld granen of groenten worden afgewisseld door stroken met bomen en struiken); of van meerjarige gewassen met dieren (agrobosweides, kippenuitlopen bijvoorbeeld of de al van oudsher in ons land bekende hoogstamboomgaarden).Grote belangstelling WageningenBij onderwijs- en onderzoeksinstellingen als Wageningen UR is de belangstelling voor agrobosbouw de laatste jaren dan ook niet voor niets sterk toegenomen. Wijnand Sukkel, projectleider plantonderzoek, kijkt naar wat hij de complexe en meervoudige opgave noemt waar de huidige landbouwsector voor staat, om vervolgens een opsomming te geven van de belangrijke bijdragen die agrobosbouw als integraal agro-ecologisch systeem kan leveren. “Het produceren van voedsel en biomassa; het efficiënt benutten van ecologische hulpbronnen (water, licht en nutriënten); het leveren van een bijdrage aan klimaatmitigatie en klimaatadaptatie (onder andere door middel van CO2 vastlegging); het bieden van een recreatief landschap; het versterken van de boven- en ondergrondse weerbaarheid van het landbouwsysteem en het vergroten van de biodiversiteit van het agrarisch landschap.”Voorstel om bomen en bos aan te plantenMinister Carola Schouten haakte daar in haar toekomstvisie voor de landbouw in ons land al op in: “Daarnaast valt te denken aan het stimuleren van functionele agrobiodiversiteit, agrarisch natuurbeheer, biologische landbouw, zorg voor akkerranden en voor landschapselementen en vormen van landbouw die combinaties zoeken met bomen en meerjarige gewassen (agroforestry). Dit is allemaal goed voor zowel de natuur als de landbouw.”In de bijdrage die de sectortafel landbouw en landgebruik begin juli heeft geleverd aan het klimaatakkoord, wordt bijvoorbeeld voorgesteld om bomen en bos aan te planten in het agrarische gebied. Een paar mogelijkheden zijn al uitgewerkt: het aanplanten van bomen in weiden met een dichtheid van circa 20% (‘agroforestry 25.000 ha / 0,2 ha bomen per ha’), en het aanplanten van 10.000 ha biomassabossen (o.a. wilg en populier: ‘biomassateelten, tijdelijk, kippenuitloop; 2/3 van kippenboeren’).Onderzoek naar verdienmodellenDaarom lopen er op dit moment al her en der pilots waarin (vaak samen met onderzoeksinstellingen) wordt gewerkt aan het beantwoorden van vragen van boeren (van akkerbouwers tot rundvee-, varkens- en pluimveehouders) over wat agrobosbouw voor hun bedrijf zou kunnen betekenen. Vragen die zich vooral richten op het opstellen van inrichtingsplannen aan de ene en verdienmodellen aan de andere kant.Meer van de boeren en boerinnen die in het opinieonderzoek van Trouw aangaven binnen 10 jaar te willen overschakelen naar een duurzamere vorm van landbouw als agrobosbouw mogen echte stappen in die richting gaan zettenMaar om meer vaart te kunnen maken met het realiseren van de ambities die naar voren komen uit plannen voor de toekomst voor zowel onze landbouw als ons klimaat, mogen er natuurlijk best nog wel meer van de boeren en boerinnen die in het opinieonderzoek van Trouw aangaven binnen 10 jaar te willen overschakelen naar een duurzamere vorm van landbouw als agrobosbouw, echte stappen in die richting gaan zetten...