Staatssecretaris: ‘Afscherming woonadres niet mogelijk bij publicatie emissiegegevens’
Het is niet mogelijk om adresgegevens wettelijk af te schermen bij de openbaarmaking van emissiegegevens, zegt staatssecretaris Eric van der Burg (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties). Van der Burg wil wel “een goede balans vinden tussen het belang van openbaarmaking van emissiegegevens en de bescherming van de persoonlijke leefomgeving”, schrijft hij in een brief aan de Tweede Kamer.
Volgens staatssecretaris Eric van der Burg is het niet mogelijk adresgegevens af te schermen bij de openbaarmaking van emissiegegevens van landbouwbedrijven. Foto: Bert Jansen
Kamerleden André Flach (SGP) en Caroline van der Plas (BBB) hebben erop aangedrongen bij het kabinet een oplossing te zoeken voor de koppeling van het woonadres aan de openbaargemaakte emissiegegevens. Van der Burg zegt dat die oplossing er niet is. De beide Kamerleden hebben ook om een onderzoek naar de sociale veiligheid van boeren en tuinders gevraagd. Van der Burg zegt dat zijn collega’s van LVVN en Justitie en Veiligheid aan zo’n onderzoek werken.
Kamer praat over openbaarheid
De Tweede Kamer praat donderdag (11 juni) over de Wet open overheid en de mogelijke gevolgen daarvan voor ondernemers van wie de gegevens openbaar worden gemaakt. Van der Burg haalt landbouworganisaties aan die wijzen op het risico van misbruik van adresgegevens om boeren te intimideren en te bedreigen. “Elke vorm van intimidatie en bedreiging van agrarische ondernemers is ontoelaatbaar en keur ik dan ook af”, zegt Van der Burg.
De staatssecretaris roept ondernemers op om aangifte te doen als de veiligheid bij werken en wonen in het geding komt. Dan kan de politie onderzoek doen en kunnen aanvullende maatregelen worden genomen.
Duteweerd vindt dat de Wet open overheid verkeerd wordt gebruikt. Doel van de wet is de overheid te controleren, terwijl veel organisaties de wet gebruiken om gegevens van bedrijven boven water te krijgen en daarmee bedrijven aan de schandpaal te nagelen, zegt directeur Theo Duteweerd van de Producentenorganisatie Varkenshouderij.
Duteweerd ziet dat Varkens in Nood bijvoorbeeld specifiek een aantal prominente varkensbedrijven aanpakt, ook al zegt de inspectie van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit dat de situatie op die bedrijven in orde is. Dat is formeel geen bedreiging of intimidatie, maar dat kan voor de betrokken bedrijven wel zo voelen, vindt Duteweerd.
Stichting Hans van Eck geeft steun aan Ongehoord
Een ander voorbeeld zijn de openbaarheidsverzoeken van de secretaris van de Stichting Hans van Eck in Almere die in 2024 €12.500 steun gaf aan de activiteiten van Ongehoord. Ongehoord heeft in de afgelopen jaren verschillende keren opnamen gemaakt in varkensstallen, zonder toestemming van de eigenaar. Een verband tussen de openbaarheidsverzoeken van de functionaris van de stichting en de activiteiten van Ongehoord is niet aangetoond, maar het valt ook niet uit te sluiten, schrijft voorzitter Linda Verriet van POV in haar column.
Staatssecretaris Van der Burg legt aan de hand van verdragen en internationale en nationale rechtspraak uit dat Nederland zich niet kan onttrekken aan de verplichting om milieugegevens openbaar te maken. Daarbij horen ook emissiegegevens van landbouwbedrijven. Er zijn wel uitzonderingen waarbij gegevens niet hoeven te worden vrijgegeven, maar emissiegegevens vallen niet onder die uitzonderingen. Persoonsgegevens hoeven niet te worden geopenbaard. Maar als de persoonsgegevens (deels) samenvallen met bedrijfsgegevens, is er geen uitzonderingsgrond voor de openbaarmaking van gegevens.
Geen discussie over openbaarheid in buitenland
In het buitenland is er geen discussie over de openbaarheid van emissiegegevens, zo blijkt uit een rondvraag die Van der Burg heeft gedaan bij andere lidstaten. Zes landen reageerden op de vraag van de staatssecretaris. “Lidstaten geven aan dat het onderwerp niet speelt of dat het in de praktijk geen problemen oplevert. Op basis van de uitkomsten van deze uitvraag constateren we dat er in Europa op dit moment onvoldoende steun is voor het beter afbakenen van het begrip ‘emissiegegevens’ (...).” Zo blijkt bijvoorbeeld dat Duitsland niet anders omgaat met de openbaarmaking van agrarische gegevens die verband houden met de uitstoot van stoffen in het milieu. Toch wil Van der Burg in Europees verband het vraagstuk rond de openbaarmaking van emissiegegevens in combinatie met woonadressen op de agenda zetten.
Natuur en milieuorganisaties: geen beperkingen op Woo
Ondertussen heeft een groot aantal natuur- en milieuorganisaties de Tweede Kamer gevraagd om geen beperkingen op te leggen aan de Wet open overheid. Zij willen in elk geval dat de uitleg van het begrip ‘emissiegegevens’ niet wordt beperkt. Volgens die organisaties ontbreekt het aan feitelijke onderbouwing voor de stelling dat openbaarmaking van gegevens op grond van de Woo zou leiden tot intimidatie of bedreiging van ondernemers. Uit onderzoeken onder boeren en tuinders blijkt dat zij wel die vrees hebben, maar niet dat er daadwerkelijk een verband bestaat tussen openbaargemaakte gegevens en gebruikmaking daarvan om boeren of tuinders te belagen.
