Rundveehouderij

Achtergrond 2 reacties

Kruidenrijk gras verhoogt waarde mindere percelen

Kruidenrijk grasland doet het goed op schraal, laagproductief grasland en bij droogte. Ook draagt het bij aan verbetering van de koegezondheid.

Steeds meer veehouders zaaien kruidenrijk grasland in. Daarmee voldoen ze aan duurzaamheidseisen van zuivelafnemers. Ook weidevogelbeheer en verbeteren van de koegezondheid zijn drijfveren om kruidenrijke grasmengsels in te zaaien.

Barenbrug concludeert uit onderzoek dat 5% van de melkveehouders kruidenrijk grasland heeft ingezaaid. “Het is volop in ontwikkeling en we verwachten dat inzaai van gras-kruidenmengsels verder gaat toenemen”, zegt Tom Niehof van Barenbrug. Uit de verkoopcijfers van Limagrain blijkt dat ook. “Tussen 2015 en 2018 is de verkoop van onze kruidenmengsels met 30% gestegen en vorig jaar met 50%”, zegt Jos Groot Koerkamp van Limagrain.

Kruidenrijk grasland bevat onder andere klaver, karwij, weegbree, cichorei en extra mineralen, en dat bevordert de koegezondheid. Klaver zorgt voor extra stikstofbinding en de diepe beworteling van veel kruiden stimuleert de bodembeluchting en -vruchtbaarheid. - Foto: Peter Roek
Kruidenrijk grasland bevat onder andere klaver, karwij, weegbree, cichorei en extra mineralen, en dat bevordert de koegezondheid. Klaver zorgt voor extra stikstofbinding en de diepe beworteling van veel kruiden stimuleert de bodembeluchting en -vruchtbaarheid. - Foto: Peter Roek

Aanleg en beheer

Groot Koerkamp benadrukt dat je bij kruidenrijk grasland niet zomaar kunt inzaaien op gronden die al jaren als cultuurgrond in gebruik zijn. “Want alleen op laagproductieve graspercelen gedijt graskruidenvegetatie goed, ofwel op percelen met een lage vruchtbaarheid of op zeer natte of droge percelen. Ook hoeken en randen van gangbare percelen lenen zich goed voor inzaai van kruidenrijk gras”, zegt Groot Koerkamp.

Chemische onkruidbestrijding is na opkomst van een graskruidenmengsel niet meer mogelijk, omdat de kruiden dat niet overleven. “Zorg daarom dat de percelen voor inzaai goed schoon zijn en zaai minstens 10 kilo kruiden per hectare”, zegt Niehof. Veehouders kunnen kruidenmengsels of losse kruiden zaaien.

Tips kruidenrijk grasland

Enkele tips in de aanleg en het beheer van productief kruidenrijk grasland zijn:

  • Zorg voor een ‘schoon’ perceel met weinig probleemonkruiden als kweek en ridderzuring. Zaai daarom graskruidenmengsels in na een akkerbouwgewas of op omgeploegd, laagproductief grasland (< 7 ton droge stof per hectare);
  • Ga kruiden niet doorzaaien in een bestaande graszode, want de meeste kruiden kiemen vrij traag en/of hebben een trage begingroei in vergelijking met grassen. De ervaringen met doorzaaien zijn vaak slecht. De groeisnelheid van gras is groter, waardoor het gras de kruiden ‘overgroeit’ door concurrentie om licht;
  • Zorg voor een bodem-pH > 4,8. Is de pH te laag, bekalk dan voorafgaand aan het zaaien;
  • Kies een geschikt zaadmengsel dat past bij uw grondsoort (op veengrond is minder mogelijk dan op zand- of kleigrond) en uw doelstelling;
  • Zaai op zandgrond in het najaar in (bijvoorbeeld na de maisoogst). Dat voorkomt sterke veronkruiding. Ook hebben veel kruidenzaden een koude periode nodig om te kiemen;
  • Zaai op klei- en veengronden in de nazomer of in het vroege najaar, bij voorkeur eind juli of begin augustus. Op veengrond is de draagkracht dan goed voor grondbewerking;
  • Werk met een pneumatische inzaaimachine met rol, met een zaaidiepte niet meer dan 1,5 centimeter. Gebruik 20 kilo zaaizaad van een graskruidenmengsel per hectare;
  • Pas extensief beheer toe om de soortenrijkdom te behouden en te stimuleren en laat de kruiden een keer tot bloei komen om vestiging van de kruiden te versterken;
  • Bemest het eerste jaar niet en daarna alleen met vaste (stro)mest of maximaal 15 kuub drijfmest na de eerste snede;
  • Wissel maaien en beweiden af.

Leveranciers van kruiden(mengsels) zijn onder andere Biodivers, Cruydt Hoeck, Bio-ron, Hofman, Medigran, Neutkens zaden, PVMBV, Pure Graze, Barenbrug, Limagrain en Ten Have Seeds. Het aantal soorten in een mengsel en de samenstelling ervan verschillen sterk en is erg afhankelijk van het doel waarvoor veehouders de kruidenmengsels gebruiken.

Kosten kruidenrijk grasland nauwelijks anders dan van regulier gras

De kosten van grondbewerkingen en inzaai van kruidenrijk grasland zijn hetzelfde als voor aanleg van regulier grasland. Gras-kruidenmengsels zijn wel 0,5 tot 2,5 keer duurder dan mengsels van alleen grassen, afhankelijk van het gebruiksdoel.

Rob Geerts van Wageningen UR adviseert om bij een biodiversiteitsdoelstelling – agrarisch natuurbeheer, weidevogels en insecten – kruiden(mengsels) van inheemse en autochtone herkomst te gebruiken, zoals die van Cruydt Hoeck en Biodivers. “Zaad van inheemse kruiden of kruidenmengsels zijn met een prijskaartje van € 500 tot € 800 per hectare relatief duur. Maar ze bieden wel garanties op het gewenste resultaat bij weidevogelbeheer en verbetering van biodiversiteit”, zegt Geerts.

De voeropname van een rantsoen waaraan structuur- of kruidenrijk ruwvoer is toegevoegd, is hoger

Andere mengsels, zoals het mengsel van Barenbrug en het LG Graslandkruidenmengsel van Limagrain, richten zich op een hogere grasproductiviteit en verbetering van de gezondheid. Deze mengsels zijn rijk aan mineralen, maar bevatten geen autochtoon materiaal, waardoor deze mengsels goedkoper zijn. “Ons mengsel is circa € 150 per hectare duurder dan alleen grassenmengsels, die circa € 300 per hectare kosten”, zegt Niehof. Groot Koerkamp adviseert melkveehouders die met kruidenrijk grasland aan de slag willen, om zich goed te laten informeren. “Je moet goed weten wat wel of niet kan op je bedrijf”, zegt Groot Koerkamp. “Kruidenrijke mengsels zijn niet goedkoop, dus dan wil je ook dat de teelt slaagt.”

Voordelen van kruiden in het gras

De baten van kruidenrijk grasland bestaan uit duurzaamheidstoeslagen op melkgeld, inkomsten uit weidevogelbeheer en verbetering van bodemvruchtbaarheid en koegezondheid. Meedraaien in duurzaamheidsprogramma’s van zuivelafnemers levert, afhankelijk van de afnemer, 1 tot 3 cent per kilo melk extra op. “Bij een productie van 1 miljoen kilo melk levert dat op jaarbasis € 10.000 tot € 30.000 op. Dan praat je over substantieel geld”, zegt Rob Geerts van Wageningen UR.

Kruidenrijke graslanden zijn bij lage bemestingsgiften productiever dan monoculturen van Engels raaigras. De grote verscheidenheid aan grassen en kruiden hebben elk op een ander moment hun optimale groei en hun diepere beworteling. Daardoor legt de bodem meer organische stof vast, neemt de doorlatendheid en beluchting van de bodem toe, evenals de beschikbaarheid van vocht en nutriënten. Daardoor is kruidenrijk grasland minder gevoelig voor droogte en presteert het beter bij extreme weersomstandigheden.

Inzaai kruidenrijk grasland levert extra inkomsten op en verbetert bodemvruchtbaarheid en koegezondheid

“Wij hebben in het extreem droge jaar 2018 gezien dat onze kruidenrijke mengsels niet onderdoen in drogestofopbrengst en kwaliteit voor een 100% grassenmengsel”, zegt Niehof. In 2018 leverden de mengsels van Barenbrug op zandgrond 11 ton droge stof op en tot 14 ton droge stof op kleigrond. “In meerjarige proeven meten we 900 tot 990 VEM met 15 tot 16% eiwit in de eerste snede met voldoende suiker voor goede conservering. Dat is prima en gezond ruwvoer.”

Gezonde koeien met kruidenrijk gras

Kruidenrijk grasland bevat ten opzichte van standaard weides aanzienlijk meer mineralen, spoorelementen en structuur. “Dat heeft een gunstige invloed op gezondheid, stofwisseling en penswerking. Het levert een gevarieerder rantsoen op met meer smaak en dat stimuleert de voeropname”, weet Groot Koerkamp.

Veehouders kunnen 25 tot 30% van hun intensieve raaigraskuil vervangen door silage van kruidenrijk beheersgras zonder dat ze inleveren op melkproductie. Dat blijkt uit voederproeven van Wageningen UR. “De voeropname van een rantsoen waaraan structuur- of kruidenrijk ruwvoer is toegevoegd, is hoger. Koeien nemen dan tot wel 2 kilo meer droge stof per dag op en dat werkt positief op de melkgift”, zegt Geerts.

Kruiden bevatten ook gezondheidsbevorderende inhoudsstoffen. Kruidenrijk grasland bespaart op aankoop van structuurrijk ruwvoer, medicijnen, kunstmest en mineralensupplementen.

Op 4 juni 2019 komen praktijk en theorie op het gebied van gras, graswinning en goed ruwvoer samen. Kom jij ook?

Laatste reacties

  • farmerbn

    Drainage of beregening geeft nog meer waarde aan mindere percelen.

  • melkveehouder .

    Na RFC nu ook Barenbrug die meewerkt aan de herinrichting van Nederland BV. Wageningen floreert door aanlevering van de noodzakelijke onderzoeken. Bah!

Of registreer je om te kunnen reageren.