Rundveehouderij

Achtergrond 5 reacties

Mais niet kopen per hectare, maar per geleverde kVEM

Snijmais afrekenen op basis van kilo’s droge stof en kwaliteit. Dat vergt een omschakeling in denken, maar resulteert zowel voor kopende als verkopende partij in een eerlijke prijsvorming.

Veehouders die mais op stam aankopen, zullen zich herkennen in het jaarlijkse ritueel rondom de prijsvorming ervan. Vroeg kopen kan, maar in het groeiseizoen speelt emotie nog een grote rol. Koop je te goedkoop dan voelt de verkoper zich bekocht, koop je achteraf gezien te duur dan snij je jezelf in de vingers.

In de praktijk is het vaak een kwestie van afwachten tot de eerste mais uit de pijp komt voordat de hectareprijzen in de regio zich echt zetten. Dat maakt de handel lastig, loonwerkers spelen hier soms op in door achteraf gemiddelde hectareprijzen te berekenen over de mais die zij voor hun klanten aankochten en hakselden.

Bij aankoop van mais op stam zijn de drogestofopbrengst en kwaliteit vooraf lastig in te schatten. De vaste hectareprijs loslaten en achteraf afrekenen op basis van daadwerkelijke tonnen droge stof, VEM en zetmeel kan voor zowel koper als verkoper eerlijk zijn. Wegen en bemonsteren zijn dan wel noodzaak. - Foto: Jan Willem van Vliet
Bij aankoop van mais op stam zijn de drogestofopbrengst en kwaliteit vooraf lastig in te schatten. De vaste hectareprijs loslaten en achteraf afrekenen op basis van daadwerkelijke tonnen droge stof, VEM en zetmeel kan voor zowel koper als verkoper eerlijk zijn. Wegen en bemonsteren zijn dan wel noodzaak. - Foto: Jan Willem van Vliet

Nog los van deze, vaak regionale, marktprijs is vervolgens de kwaliteit van een perceel mais altijd voer voor discussie. Wat is die hectare mais waard? Op stam zijn het tonnage aan droge stof en de kwaliteit, zelfs met de nodige ervaring, moeilijk vast te stellen. Wegen, bemonsteren en betalen per daadwerkelijk gehakselde kilo droge stof en kVEM kan een eerlijke oplossing zijn voor zowel koper als verkoper.

Mais op stam lastig in te schatten

“Het enige voordeel van mais kopen voor een vaste hectareprijs, is dat je van tevoren exact weet wat je kwijt bent. Voor de rest weet je niets”, zegt ruwvoerspecialist Mark de Beer van ruwvoeradviesbureau Groeikracht. Dat bureau houdt zich al meerdere jaren bezig met het wegen van opbrengsten tijdens het hakselen. Dit in opdracht van zeven loonwerkers waarmee het bedrijf samenwerkt. “Afgelopen seizoen hebben we meer dan 2.500 hectare gewogen in Noord-Brabant en de Achterhoek”, zegt De Beer.

Natte mais geeft meer inkuilverliezen, dus is het te rechtvaardigen om hierop te corrigeren

Op basis van die ervaringen zien de specialisten in praktijk dat opbrengsten van een perceel mais vooraf bijzonder lastig in te schatten zijn. Een maisperceel met holle stand en laag gewas kan alsnog verbazend goed scoren in de tonnages droge stof en zetmeel. Andersom kan een op het oog massaal gewas juist erg tegenvallen. De kwaliteit van de kolf maakt het verschil. “Het mooie aan mais is dat de plant compenseert. Het kolfaandeel maakt tot 50% van de drogestofopbrengst uit. Soms lijkt een gewas massaal te staan, als er plekken zijn waar de mais steriel is, valt de opbrengst alsnog tegen.” Het aantal tonnen droge stof goed inschatten van mais op stam is een gave die slechts weinigen is toebedeeld. Het is niet nieuw dat mais om deze reden, veelal via loonwerkers en foeragehandel, ook gehakseld per ton in de kuil wordt verkocht.

Monstername kan op de kuil per vracht. Voor analyse volstaat eventueel een mengmonster. Wil je per perceel de opbrengst en kwaliteit weten, dan is dat extra werk.
Monstername kan op de kuil per vracht. Voor analyse volstaat eventueel een mengmonster. Wil je per perceel de opbrengst en kwaliteit weten, dan is dat extra werk.

Betalen per kilo droge stof, VEM en zetmeel

Het afrekenmodel dat Groeikracht recent ontwikkelde, gaat nog een stap verder. Basis tijdens de oogst is alles wegen en monsters nemen. Dat kan per perceel of op basis van mengmonsters, afhankelijk van wat de veehouder wil. Aan de hand van de uitslag van de Eurofins-analyse en de weegbonnen kan de loonwerker de afrekening opmaken. De Beer: “De analyse geeft een goed beeld van de kwaliteit. De veehouder betaalt voor wat hij krijgt op basis van de kilogrammen droge stof, gecorrigeerd op VEM en zetmeel.”

Bij extreem natte mais is hierop nog een correctie mogelijk. De Beer: “Natte mais geeft meer inkuilverliezen, dus is het te rechtvaardigen om hierop te corrigeren.”

Concreet lagen de prijzen in de Oost-Nederland dit jaar bijvoorbeeld hoger, simpelweg omdat daar meer droogteschade was

kVEM-notering geeft richting

Uiteraard is het alsnog aan de veehouder om prijsafspraken te maken. Dat vergt een andere manier van denken in vergelijking met het simpelweg kopen per hectare. De Beer: “Om het wat meer tastbaar te maken, kun je een hectareprijs omrekenen naar een maisgewas van bijvoorbeeld 16 ton droge stof bij 980 VEM en 380 gram zetmeel per kilo droge stof.” Het adviesbureau wil zich nadrukkelijk niet mengen in de prijzen die onderling gerekend worden.

Die prijzen kunnen lokaal sowieso sterk verschillen. Wel is het zo dat onafhankelijke informatie over de actuele financiële waarde van een kVEM met daarbij de DVE-toeslag online te vinden is, bijvoorbeeld via de maandelijkse publicatie van WUR op voederwaardeprijzen.nl. Dit is een begin om de prijs van de aangekochte mais cijfermatig te onderbouwen. Uiteraard kan die dan alsnog regionaal verschillen door bijvoorbeeld droogte en de balans tussen vraag en aanbod. Concreet lagen de prijzen in de Oost-Nederland dit jaar bijvoorbeeld hoger, simpelweg omdat daar meer droogteschade was. Als veehouder ontkom je er niet aan om dit dan ook in het tarief te verrekenen.

In de toekomst kan op basis van analyse van Nirs-techniek snelle analyse plaatsvinden. Nu al zijn hakselaars daar soms mee uitgerust. De nauwkeurigheid wisselt nog. - Foto: Henk Riswick
In de toekomst kan op basis van analyse van Nirs-techniek snelle analyse plaatsvinden. Nu al zijn hakselaars daar soms mee uitgerust. De nauwkeurigheid wisselt nog. - Foto: Henk Riswick

Nirs kan afrekenen nog makkelijker maken

Volgens De Beer is er veel belangstelling om op deze manier mais te verhandelen. “In de Achterhoek is afgelopen seizoen ongeveer driekwart van de mais die via loonwerkers is verkocht op deze manier afgerekend. Of op een afgeleide ervan.”

Met name in het wegen is een cruciale rol weggelegd voor de loonwerker. Belangrijk is dan ook dat iemand binnen het bedrijf verantwoordelijk is om die data goed bij te houden. Ook bij de chauffeurs is discipline vereist om tot betrouwbare wegingen te komen. Dat kost extra tijd. De loonwerker moet een mobiele weegbrug op het erf leggen, omrijden via een openbare weegbrug of beschikken over carriers of silagewagens met geijkte aan-boord-weging.

Tot slot biedt de opkomst en implementatie van Nirs-sensoren op hakselaars de mogelijkheid om tijdens het hakselen analyseresultaten te leveren. De nauwkeurigheid hiervan wisselt nu nog per aanbieder en is afhankelijk van de kwaliteit van de ijklijnen. Feit is dat wanneer deze techniek in de toekomst 100% betrouwbaar is, het afrekenen van mais op basis van opbrengst en kwaliteit nog laagdrempeliger en wellicht vanzelfsprekender zal worden.

Laatste reacties

  • Alco

    Het vak handelaar sterft zo uit.

  • Petterboer

    Veel kosten maken met ds meting en nog teveel onnauwkeurigheid. Wegen is daarentegen wel nauwkeurig. Het zetmeelgehalte en ds gehalte word er niet hoger van, dus waarom extra kosten maken. Wil de koper dat extra betalen dan is het oke, anders heeft het mijns inziens weinig toegevoegde waarde.

  • Gat

    Ken van 20 jaar geleden een loonwerker die per kg ds de mais kocht bij me buurman. Maaide hem op kniehoogte af. Veel ds en weinig kg. Was eerste en laatste keer dat ie dat flikte ergens.

  • farmerbn

    Meer geld voor de loonwerker, minder voor de verkoper en minder voor de koper. Goed geprobeerd Matthijs.

  • henky++

    helemaal goed farmerbn. Dit systeem van opbrengst meten en wegen (en afrekenen met de loonwerker inclusief hakselen) is een mooi systeem voor loonwerkers en eurofin en adviseurs. De koper of verkoper betaald dit er allemaal bij. En als het dan nog niet melkt zijn ze allemaal niet thuis. Het NIRS-systeem op de hakselaar is een betaalbaar alternatief.

Laad alle reacties (1)

Of registreer je om te kunnen reageren.