Home

Achtergrond 8 reacties

Nederlandse mestkorrel verovert de wereld

Nederland exporteert bijna 220.000 ton mestkorrels naar 70 landen. Het is een enorme groeimarkt. Jaarlijks stijgt de export met 15%.

Mestexport gaat allang niet meer alleen om uitvoer van gewone mest naar Duitsland of Noord-Frankrijk. Pluimvee- en ook koeienmest wordt steeds vaker tot niet-bederfelijke korrels geperst en vervolgens geëxporteerd. Dit jaar gaat het om 7,5 miljoen kilo fosfaat, terwijl in 2016 de totale uitvoer 42 miljoen kilo bedroeg (bron: Bureau Mest Afzet).

Bijna een vijfde van de fosfaatexport betreft dus mestkorrels. En dat aandeel neemt alleen maar toe. Steeds meer landen nemen Nederlandse korrels af. Het zijn er al 70. Een groot contrast met gewone mest. Bovendien: de korrelmarkt is een vraag- en geen aanbodmarkt.

“Het is geen probleem, maar een oplossing. Aziatische en Afrikaanse bodems schreeuwen om deze organische stoffen. Tenminste, als samenstelling en kwaliteit zorgvuldig zijn afgestemd op de vraag”, zegt Jaap Uenk van Cumela.

Nederland exporteert ongeveer 3,3 miljoen ton mest, waarvan 220.000 ton mestkorrels.

Nederland telt zeven korrelproducenten/exporteurs. Hubun en Agro Bodemvoeding (export via MeMon) en Ferm O Feed zijn de grootste, volgens eigen opgave samen goed voor 185.000 ton export per jaar. Daarna volgen Komeco met 20.000 ton en drie kleinere partijen: Culterra, Ecoson en Melspring. In totaal produceren ze ruim 220.000 ton korrels; bijna alles voor export. Ter vergelijking: de totale mestexport bedraagt 3,3 miljoen ton (bron: RVO.nl).

De producenten krijgen hun grondstof mest via vaste contracten van veehouders. Meestal zijn dat pluimveehouders. Kippenmest is al erg droog waardoor bewerkingskosten laag zijn. Koeien- of varkensmest is om die reden veel minder interessant (zie ook de interviews met MeMon-directeur Jan Haandrikman en Richard van Lijssel van Econson verderop in dit artikel). Het maakt dat alleen pluimveehouders nu nog aan de mestafzet verdienen. Melkvee- en varkenshouders moeten bijleggen als ze mest niet voldoende droog kunnen aanleveren.

Gedroogde pluimveemest ligt opgeslagen. Dit product is het meest geschikt als basis voor de mestkorrel. - Jan Willem van Vliet
Gedroogde pluimveemest ligt opgeslagen. Dit product is het meest geschikt als basis voor de mestkorrel. - Jan Willem van Vliet

Enorme groeimarkt

De pluimveemestkorrel is om die reden al jaren de standaard. Uit cijfers van de drie grootste exporteurs blijkt dat ruim driekwart van die gezamenlijke export uit pluimveemestkorrels bestaat. Die korrels worden naar 70 landen geëxporteerd. Krap de helft blijft in Europa, terwijl ruim een derde naar Azië gaat. Ook Afrika en in (veel) mindere mate Latijns-Amerika nemen korrels af. En wat opvalt: de groei is er nog steeds niet uit. Elk jaar komen er landen bij, elk jaar neemt het volume gemiddeld met 15% toe. Rob den Ouden van Ferm O Feed wijst erop dat die groei ook veroorzaakt wordt doordat ‘concurrent’ kunstmest aan populariteit verliest.

De mestkorrelexport is de afgelopen jaren explosief gegroeid en blijft zo doorgaan.

De meest explosieve groei vindt plaats in Zuidoost-Azië. Uenk: “Het klimaat is er gunstig, de bodems hebben goede organische meststoffen nodig en de afnemers (telers) zijn er.” Uenk verwacht alleen maar meer exportgroei. “Bestaande fabrieken breiden uit. Ik denk dat we binnen 3 jaar van 7,5 tot 10 miljoen kilo fosfaat kunnen groeien.”

Transport grootste risico

Mestkorrels hebben door alle bewerkingen een hoge kostprijs, maar brengen veel op. Dat is ook nodig vanwege het dure transport. Vanuit de handel klinken prijzen van € 125 tot € 225 per ton. Ter vergelijking: gewone mest brengt € 20 tot € 40 per ton op. Korrels reizen over zee. Ze liften meestal mee terug in zeecontainers, bijvoorbeeld vanuit China. Dat drukt de dure transportkosten flink: gemiddeld € 50 tot € 60 per ton naar Zuidoost-Azië. Ter vergelijking: transport over de weg naar Spanje of Portugal is met € 80 per ton duurder.

De kippenmest wordt onder meer gedroogd en vervolgens tot brok geperst. - Foto: MeMon
De kippenmest wordt onder meer gedroogd en vervolgens tot brok geperst. - Foto: MeMon

Verre bestemmingen zijn vanwege retourstromen en grote zeecontainers dus aantrekkelijk. Maar er is ook een risico. De containers moeten er wél zijn. Een voorbeeld: recent viel een grote rederij uit. Daardoor ging de prijs meteen met tientjes per ton omhoog. En de eindgebruiker moet dat wel willen betalen. Andere risico’s zijn dierziektes zoals vogelgriep. Het is óók een reden dat er zoveel exportlanden zijn. Het spreidt de risico‘s. Niet overal zijn veterinaire regels even streng. Grenzen zijn altijd wel ergens open.

Boer profiteert nog niet

Blijft over de vraag: profiteert de boer mee van deze groeimarkt? Exporteurs zijn voorzichtig. De vraag is enorm, maar prijzen worden telkens slechts licht verhoogd. Ook om lokale productie niet in de hand te werken. De Nederlandse exporteurs beconcurreren elkaar stevig en er is op kleinere schaal ook concurrentie uit België en Italië. Daarbij zijn afnemers niet te kapitaalkrachtig.

Maar de grootste slag zal de boer (lees: melkvee- en varkenshouder) zelf moeten maken: investeren in droogcapaciteit. En dat kost bij relatief natte mest veel geld én tijd. Dat maakt een verdienmodel lastig. Echter, als korrelproducenten innoveren en hun fabrieken technisch beter maken, gaat de boer wel steeds minder voor zijn mestafzet betalen. Want de opmars van de korrel zet door.

‘Azië grootste groeimarkt, maar ook populair in Afrika’

MeMon produceert en exporteert al sinds 1992 mestkorrels. Wat begon met 100 ton naar Frankrijk is uitgegroeid naar ruim 100.000 ton per jaar die naar meer dan 60 landen gaat. “In het buitenland is mest geen afval, maar een gewild product met hoogwaardige organische stof”, zegt Jan Haandrikman. “En het is een echte vraagmarkt.”

Nederlandse mestkorrel verovert de wereld
Naam: Jan Haandrikman (56)
Bedrijf: MeMon
Functie: directeur

Wat is de ‘bron’ van die 100.000 ton?

“60% van onze korrelafzet komt van pluimveemest. Dat heeft een simpele reden. Voor korrels moest mest droog zijn – de norm is 90% droge stof – en pluimveemest heeft gemiddeld 80 tot 85% droge stof. De bewerkingskosten zijn zodoende relatief laag. Een andere grote bron – 30% – bestaat uit diverse reststromen. Rundermest is ten slotte goed voor de laatste 10%. Die mest is minder geschikt omdat het veel natter is. Voor varkensmest geldt dat ook. De kippenmestkorrel is echt de norm. Daar moet de rest naartoe groeien.”

Kan de boer hieraan verdienen?

“Ja, onze 40 pluimveehouders wel. Ook omdat ze vaak geïnvesteerd hebben in drooginstallaties. Vroeger betaalden ze voor de afzet van de mest. Momenteel betalen wij een paar euro per ton voor de droge mest. Voor melkveehouders en varkenshouders is dat veel lastiger. Hun drogestofgehaltes in de mest zijn respectievelijk 25% tot 30% en krap 10%. Dat betekent dat bewerking tot korrels erg prijzig is en boeren voor afzet moeten betalen. Bovendien moeten ze concurreren met de goedkopere en inmiddels vertrouwde kippenmestkorrel.”

Waar gaan jullie korrels naartoe?

“Wij leveren aan ruim 60 landen waarvan er in de laatste drie jaar tien bij zijn gekomen. We beleveren heel Europa en daar zetten we de helft van onze 100.000 ton af. Dit is een goede, stabiele markt. Maar de grootste groeimarkt die tegelijkertijd zekerheid biedt, is Azië. Daar gaat zeker een kwart van de korrels naartoe. Vietnam en Taiwan zijn grote spelers, maar we zijn in meer landen actief. Vaak gaat het bijna vanzelf dat je er een buurland ‘bijpakt’. In het Midden-Oosten en Afrika groeien we ook, maar daar zijn landen iets grilliger. In Zuid-Amerika hebben we nauwelijks ingang. Dat komt langzaam op gang.”

Hoe kunnen jullie concurrerend zijn?

“De korrels gaan vaak in grote containers mee op retourzeevrachten. Daardoor kan transport naar Zuidoost-Azië soms nog goedkoper zijn dan naar Frankrijk. Onze strategie is naast het bieden van een volledig pakket toch vooral het afzetten van grote volumes en dus concurrerende prijzen.”

Groeimarkt, dus een betere boerenprijs straks?

“Niet per se. De mondiale vraag groeit harder dan het aanbod. Maar als de prijs van korrels stijgt, wordt het voor de afnemende regio’s aantrekkelijker om lokaal te produceren. Dat is sowieso een tendens die wij waarnemen Onze meststoffen zijn voor de meeste verre landen vrij duur. En soms heb je ook tegenslag. Zo viel laatst een grote rederij weg. Dan wordt transport tientjes per ton duurder. Dat kost afzetvolume. Daarom is het aanleggen van strategische voorraden erg belangrijk. Evenals investeren in extra opslagcapaciteit.”

‘Ook varkenshouders gaan straks minder betalen’

Varkenshouders en mestkorrels. Het is nog een jong huwelijk. Sterker: er is maar één bedrijf dat varkensmestkorrels maakt: Ecoson. Maar deze korrelproducent en -exporteur ziet er wel degelijk toekomst in. “Het is nu nog relatief duur om natte varkensmest te bewerken, maar we verwachten er veel van”, zegt Richard van Lijssel.

Nederlandse mestkorrel verovert de wereld
Naam: Richard van Lijssel (48)
Bedrijf:Ecoson
Functie: directeur technologie

Waarom varkensmest?

“Omdat de pluimveemestmarkt al ‘staat’, met vaste partijen. De varkensmestmarkt is relatief nieuw. En wij denken dat het persen tot korrels een van de hoofdoplossingen is voor de afzet en export van fosfaat in het Nederlandse varkensmestoverschot. Daarom zijn we er in 2014 mee begonnen. Het biedt kansen.”

Hoeveel varkenshouders leveren aan Ecoson?

“We hebben vaste contracten met 70 varkenshouders. Die zitten allemaal in een straal van 25 tot 30 kilometer van onze fabriek in het Brabantse Son. De transportkosten zijn zo relatief laag. Samen leveren ze 100.000 ton mest op jaarbasis. Daarvoor betalen ze aan de poort € 15,76 per ton.”

Zijn de bewerkingskosten niet enorm hoog?

“Ja, dat is de reden dat varkenshouders nog een poorttarief moeten betalen. Varkensmest heeft gemiddeld 8% droge stof. En de norm voor mestkorrels is 90%. Jaarlijks produceren en exporteren we ongeveer 8.000 ton varkensmestkorrels.”

Wat gebeurt er met mest voordat het een korrel is?

“Varkensmest wordt eerst vergist. Biogas wordt er uitgehaald en wordt als groen gas aan Eindhoven en omgeving geleverd. Het overgebleven water wordt gescheiden in een decanter en gaat naar een afvalzuiveringsinstallatie. Het restant heeft dan pas 30% droge stof. Om de 90% te halen, gaan we in twee stappen drogen met restwarmte uit de uitlaat van biogasmotoren. Tot slot persen we het product tot biofosfaatkorrel. Een ton mestkorrels heeft dan af fabriek een waarde van € 35 tot € 40.”

Waar gaan de korrels naartoe?

“In hoofdzaak naar Frankrijk en soms ook naar Duitsland en Polen. Dat lijkt weinig, maar we exporteren pas drie jaar en in deze markten zit nog rek. Andere landen zijn nu niet aan de orde. We hebben natuurlijk ook nog niet het distributienetwerk van de pluimveemestkorrelaars. Maar de potentie is er. Alleen in islamitische landen hebben we met de varkensmestkorrel geen toegang.”

Wat betekent dit voor de boer?

“Binnen 5 tot 10 jaar gaat die minder voor de afzet van mest betalen. Technisch gezien kunnen we alle waardevolle componenten in mest nog niet perfect scheiden. Maar dat zal de komende jaren steeds beter gaan. Daarmee is varkensmest niet opeens het bruine goud, maar die kant gaat het wel op.”

Laatste reacties

  • mariapeel

    mestprobleem opgelost

  • koestal

    mestkorrels worden al jaren ook veel gebruikt in de wijnbouw in Duitsland en Frankrijk

  • Koen Franken

    Wat dat betreft is de pluimveesector alle andere sectoren ver voor .

  • alco1

    Weet ik niet Koen. De melkveehouderij heeft vaak veel meer eigen land, waardoor je die afzetkosten niet hebt.

  • Peerke1

    Geen rijkmakerij voor het boertje.

  • Jaap39

    Mest is net voedsel. Er is een verdeel probleem. Alles draait om geld.

  • John*

    als je eigen land hebt ben dan maar blij met je eigen mestproductie. Als het allemaal klopt wat er voorspeld wordt gaat dierlijke mest over 10 jaar echt geld opbrengen.

  • eenvoudige boer

    Aan voorspellingen hecht ik niet veel waarde. 10 jaar geleden zeiden ze precies hetzelfde. De mestprijzen zijn intussen toch flink gestegen.

Laad alle reacties (4)

Of registreer je om te kunnen reageren.