Home

Achtergrond

WTO staat op kruispunt

Roberto Azevêdo is opnieuw gekozen tot hoofd van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Aan de Braziliaan de taak te voorkomen dat de organisatie die als scherprechter van de wereldhandel optreedt, irrelevant wordt. Voor de landbouw staat veel op het spel.

Roberto Azevêdo zal ook de komende vier jaar directeur-generaal zijn van de WTO. Bij zijn eerste verkiezing meldden ruim een dozijn tegenkandidaten zich. Bij de herverkiezing was er geen tegenkandidaat. Hoewel Azevêdo een aantal successen boekte op het landbouwdossier, stapelen de problemen zich op; van Brexit tot Trump.

Landbouwafspraken

Onder Azevêdo’s leiding spraken landen af dat ontwikkelingslanden meer ruimte krijgen de landbouwmarkt te reguleren met voedselvoorraden. Ook werd afgesproken dat exportsubsidies of -belastingvoordelen voortaan ook voor landbouwproducten verboden is. Ook werd afgesproken dat douaneformaliteiten voor verse producten versneld moeten worden afgerond. Ten slotte werd zakengedaan over hoe landen omgaan met importquota.

Het eerste punt was een overwinning voor China en India, die met voorraadbeleid hun importafhankelijkheid beperken en de prijzen die boeren beuren en consumenten betalen beïnvloeden. Het verbod op exportsteun voor landbouwproducten is positief voor de EU. De EU geeft geen exportsteun meer. De concurrentie moet nu ook afscheid nemen van exportsteun.

‘Japanse inspecties’ illegaal

De ‘administratie’ van importquota is voor de EU ook belangrijk. Met name China wordt er bij herhaling van beschuldigd importquota in te stellen voor vlees, precies op die momenten waarop grote exporterende landen nauwelijks kunnen leveren. De douanedeal maakt ‘Japanse inspecties’ waarbij product net zo lang of laat wordt gecontroleerd dat de waar is bedorven, illegaal.

Probleem is dat landen creatief zijn in het omzeilen van dergelijke afspraken. Ze weten dat een benadeelde tegenpartij niet snel zijn gram kan halen. Het geschillenorgaan van de WTO is traag. Er kunnen jaren overheen gaan voordat een geschillenpanel een finaal oordeel velt. Pas daarna mag een land tegenmaatregelen treffen. Vaak wordt een compromis gesloten, voordat het zo ver is. De regels worden niet strikt toegepast.

Doha-ronde zit muurvast

Bovendien is op de ministeriële toppen onder Azevêdo de Doha-ronde die moet leiden tot een brede wereldhandelsovereenkomst, de facto begraven. Met iedere top neemt het aantal onderwerpen waarover de landen nog onderhandelen af. Niet omdat ze het over steeds meer eens zijn, maar omdat steeds meer meningsverschillen als onoverbrugbaar worden geclassificeerd. De Doha-ronde begon zestien jaar geleden en zit muurvast.

De WTO telt nu veel meer lidstaten dan vroeger. Het is lastig belangen van meer dan 160 landen af te wegen en tot één gemeenschappelijke formule te komen. Daar komt de opkomst van economieën als China, India en Rusland bij. De landen laten zich de les niet lezen door de oude grootmachten VS en EU, en staan qua landbouwbeleid ver van de liberale geest van het Westen.

Brexit en Trump

Na het vastlopen van de Doha-ronde zijn landen meer direct met elkaar gaan onderhandelen, wat leidt tot een onoverzichtelijk handelsveld. Sinds de Brexit, de opkomst van Le Pen in Frankrijk en de verkiezing van Trump in de VS, komt daar een zorg over protectionisme in belangrijke landen bij. De rol van de VS en het Verenigd Koninkrijk (VK) binnen de WTO is toenemend onduidelijk.

Het lidmaatschap van het VK is verbonden met de EU. In theorie moeten de Britten dus opnieuw met alle ruim 160 lidstaten onderhandelen over toetredingsvoorwaarden. De Spanjaarden kondigen eisen aangaande Gibraltar voor, de Polen willen garanties voor Poolse arbeiders et cetera. Het Amerikaanse lidmaatschap lijkt af te hangen van het gemoed van de onberekenbare Trump.

Trump: WTO is een ramp

Trump heeft de WTO een ‘ramp’ genoemd en heeft gezegd de VS uit de WTO terug te trekken, als het volgens de regels van de organisatie geen importtarieven tegen Mexico mag instellen. Onlangs meldde The Financial Times dat de regering-Trump ook wegen zoekt om het geschillensysteem van de WTO te omzeilen met andere gerechtelijke procedures.

Al met al heeft Azevêdo veel op zijn bord de komende vier jaar.

Of registreer je om te kunnen reageren.