‘Zuivelsector onderschat belang transparantie’

Onder melkveehouders leeft een toenemend gevoel van onvrede en wantrouwen.Onvrede en wantrouwen over nieuw beleid wat hen (mogelijk) boven het hoofd hangt en/of maatregelen die vanuit de zuivelbedrijven over hen uitgestort dreigen te worden. De onvrede uit zich niet via demonstraties of massabijeenkomsten, maar is duidelijk te merken in de sociale media. Die zijn niet in alle gevallen maatgevend, want een drempel om zich daar negatief te uiten is er vrijwel niet. Uit de serieuzere reacties daar valt evenwel ook veel chagrijn en wantrouwen te proeven. Veranderingsmoe?Dat is niet (alleen) omdat melkveehouders veranderingsmoe zouden zijn na de fosfaat-exercitie, maar ook en vooral omdat ze niet meer voldoende meegenomen worden in de discussie over wat hen te wachten staat. Ongetwijfeld worden op ledenbijeenkomsten van de zuivelbedrijven toekomstige aanpassingen van leveringsvoorwaarden en ook aanstaande aanpassingen van wetgeving besproken, maar op deze bijeenkomst komen lang niet alle leden. Bovendien worden lastige kwesties vaak (te) kort besproken, en soms ook niet.Gebrek aan transparantie in ketenHier wringt zich het gebrek aan interne transparantie in de keten. Veel bedrijven laten zich erop voorstaan dat ze transparant handelen. In de praktijk betreft dit vooral transparantie over de productiewijze en voedingswaarde, richting maatschappij en consumenten. Met de transparantie in de keten, tussen melkveehouders, verwerkers, belangenbehartigers en brancheorganisaties zit het lastiger. Vooral sinds het verdwijnen van de productschappen is daar een flink gat gevallen. Toen de schappen nog bestonden, werden allerlei kwesties die de keten aangaan openbaar geagendeerd, publiek bediscussieerd en in transparantie besloten. Geen ongewilde pottenkijkers meerDe laatste jaren werkt dat anders. Velen in de zuivel ervaren dat als een opluchting, want er zijn geen ongewilde pottenkijkers meer. De zwaar onderschatte keerzijde daarvan is wel dat ook de eigen sector niet meer wordt meegenomen in gewenste en/of noodzakelijke veranderingsprocessen. Veehouders kunnen niet meer meedenken over de voors en tegens van bepaalde plannen. De openbare discussie daarover ligt nu nagenoeg stil. Het gevoel is dat vóór hen wordt besloten. Branche-organisatie Zuivel NL vergadert in beslotenheid en wat besproken wordt, blijft ook grotendeels tussen de drie dragende partijen, vaak zelfs tussen de twee belangrijkste dragende partijen (NZO en LTO). De derde partij, vakbond NMV, wordt vaak pas in een laat stadium ingelicht over een voorgenomen besluit, weet deze organisatie. Van zichzelf niet erg openDe Nederlandse Zuivel Organisatie (NZO) is van zichzelf al niet erg open over lopende discussies. Er geldt een soort geheimhoudingscode. Hier wordt alleen anoniem uit de school geklapt als de spanning te hoog oploopt, zoals onlangs met de discussies over strengere leveringsvoorwaarden en over de aanscherping van het ammoniakbeleid en CO₂-beleid. LTO Nederland zou als grootste boerenorganisatie zelf meer openheid kunnen afdwingen, maar is op dat gebied niet erg overtuigend. De organisatie heeft haar lot te veel verbonden met de industrie en zwengelt weinig debatten meer aan op eigen initiatief. Boeren voortdurend overrompeldGevolg hiervan is dat een groot deel van de boeren zich voortdurend overrompeld voelt door nieuwe milieu-, kwaliteits-, en welzijnsmaatregelen. Maatregelen waar ze misschien wel iets over hebben gehoord, maar waarvan ze de details niet kennen, evenmin als dat ze de impact ervan beseffen. Dat is een belangrijk gemis. Door veehouders meer mee te nemen, meer te praten over nut, noodzaak en rendement van nieuwe maatregelen, kan verzet worden weggenomen en draagvlak vergroot. De huidige werkwijze functioneert prima aan de vergadertafel, tussen mensen die snel een formele knoop willen doorhakken, maar levert in de praktijk veel onbegrip, verzet en vertraging op. Iemand meenemen werkt, zoals bekend, beter dan iemand vooruit drijven.