Zonnepaneel op dak blijft aantrekkelijk

Zonne-energie op het dak blijft een gewilde en ook financieel aantrekkelijke optie om het bedrijf te verduurzamen. Beperkende factor blijft de netcapaciteit. Netbeheerders beloven beterschap op de lange termijn.Zonne-energie op het dak blijft nog steeds fors gestimuleerd door overheden en energieleveranciers. Regionale overheden, voornamelijk provincies, zijn bezig met het ontwikkelen van de Regionale Energie Strategie (RES), een plan om in de eigen omgeving voldoende, of in ieder geval meer, duurzame energie op te wekken. Dat kan bijvoorbeeld met windmolens, biomassavergisters, waterkrachtcentrales of zonnepanelen. Daar is vanuit de rijksoverheid nog altijd subsidie voor (SDE). Ook op regionaal niveau zijn er potjes om bedrijven te helpen aan zonnepanelen op hun dak. Ook belangenorganisaties werken hieraan mee.Meeste subsidie naar zonne-energieDe meeste subsidies uit de pot hiervoor, de Subsidie Duurzame Energie, tegenwoordig SDE++ geheten, komen nog altijd ten goede aan producenten van zonne-energie. Van de volledige subsidiepot van € 5 miljard, ging bijna de helft (€ 2,4 miljard), naar zonne-energie tijdens de laatste openstelling, in het najaar van 2020. De volgende mogelijkheid om SDE++-subsidie aan te vragen is in het najaar, van 21 september tot en met 14 oktober 2021. Er is net als voorgaande keren een budget van € 5 miljard beschikbaar._{Tekst gaat verder onder de grafiek}Derde van melkveehouders heeft zonnepanelenVolgens onderzoek van Agridirect heeft tegenwoordig 32,5% van de melkveehouders in Nederland al zonnepanelen op het bedrijf. De meeste daken zijn geschikt of geschikt te maken voor zonnepanelen. Van de melkveestallen in Noord-Nederland moet zo’n 75% van de staldaken aanpassingen ondergaan om de last van zonnepanelen te kunnen dragen. 20% van de daken is zonder aanpassing geschikt. Daar kunnen de zonnepanelen zo op. Op ongeveer 5% van de daken kunnen geen zonnepanelen, aldus DLV-advies.DaklastberekeningAls zonnepanelen geplaatst worden, voert de adviseur eerst een herberekening van de daklast uit op basis van het werkelijke gewicht. Dan blijkt dat de allernieuwste stallen vaak al wel berekend zijn op het dragen van zonnepanelen. Ook oudere ligboxenstallen zijn vaak geschikt, omdat hier de spanten vaak maar 4 of 4,5 meter uit elkaar staan. Het relatief grote aantal spanten is vaak voldoende om het gewicht van de zonnepanelen te verdelen. Het zijn juist de later gebouwde stallen, waar de spanten verder uit elkaar staan, waar aanpassing nodig is. Kleine aanpassingenIn die nieuwere stallen staan de spanten soms wel tot 6,80 meter uit elkaar. Ze zijn er voor ontworpen om alleen sandwichpanelen te dragen. Vaak kunnen boeren zelf de kleine aanpassingen doen die nodig zijn om een dak op sterkte te brengen, bijvoorbeeld door een schoor aan te brengen. Om doorbuigen van spanten te voorkomen, kunnen ook de gordingen worden verstevigd of verdikt. Door een stalen band over of balken tussen de gordingen aan elkaar te koppelen ontstaat veel stevigheid._{Tekst gaat verder onder de foto}De installatie van 500 zonnepanelen op het dak van een varkensbedrijf in Overijssel. Voor installaties op het dak is een hoger subsidiebedrag dan voor zonnepanelen op de grond. - Foto: Ruud PloegIn Drenthe heeft de plaatselijke afdeling van LTO Noord samen met de provincie en de gemeenten Tynaarlo, Noordenveld en Aa en Hunze een bedrag van € 72.000 vrij weten te spelen voor boeren in die regio om hun dak geschikt te maken voor zonnepanelen. Wanneer meerdere ondernemers in de omgeving zonnepanelen op hun daken willen plaatsen, kijkt LTO Noord of het traject collectief kan worden opgepakt om zo de kosten te delen. Net verstopt, niet overal ruimte voor nieuwe installatiesNog altijd een heikel punt bij het aansluiten van grote locaties om zonne-energie op te wekken, is de plaatselijk beperkte netcapaciteit. In de verkenning van de Regionale Energie Strategie (RES) schrijft het PBL: Na bestudering van de analyses van Netbeheer Nederland komt het PBL tot de inschatting dat, om het landelijke doel van 35 TWh (terawattuur, ofwel 35 miljard kWh) te kunnen behalen, forse extra investeringen in het elektriciteitsnetwerk nodig zijn. Beschikbaarheid van geschikte arbeidskrachten vormt daarbij mogelijk een extra knelpunt. Het is dus plaatselijk nog altijd lastig om de zonnepanelen op een groot bedrijfsgebouw, zoals een bewaarschuur of stal, aan te sluiten op het net. Daarbij is de transportindicatie, waaruit moet blijken of de geproduceerde energie ook het erf kan verlaten, een vereiste bij de aanvraag van SDE++-subsidie. Ongekende toenameEnexis, netbeheerder in Groningen, Drenthe, Noord-Brabant en Limburg, kan de aanleg van zonne- en windparken niet bijbenen. De toename van met name zonneparken is ongekend, zo meldt het bedrijf bij de presentatie van de jaarcijfers over 2020. In dat jaar bedroeg het vermogen van alle duurzame energieprojecten in het verzorgingsgebied van Enexis 6.600 megawatt, bijna 60 % meer dan in 2019.In dat jaar investeerde het bedrijf € 882 miljoen euro, tegen € 804 miljoen in 2019 om alle stroom te kunnen transporteren. Dat bedrag zal volgens het bedrijf alleen maar toenemen om de aansluiting van nieuwe zonne- en windprojecten mogelijk te maken. Op veel plaatsen is de capaciteit van het elektriciteitsnetwerk onvoldoende om alle groene stroom te kunnen afnemen en transporteren. Die schaarste neemt alleen maar toe, zegt Enexis. Daarbij pleit de netbeheerder voor overheidsingrijpen._{Tekst gaat verder onder de foto}Op veel plaatsen is de capaciteit van het elektriciteitsnetwerk onvoldoende om alle groene stroom te kunnen afnemen en transporteren. - Foto: Michel ZoeterVerstoppingHet net is te vol, wat leidt tot congestie, verstopping op het netwerk. Door wat te schuiven kunnen er soms nog met de huidige installatie vooruit, maar sommige regio’s kleuren donkerrood op de kaarten van Enexis, wat aangeeft dat er ook geen managementmaatregelen meer mogelijk zijn. Enexis is daar niet de enige in. Ook de andere netbeheerders hebben plaatselijk problemen met de netcapaciteit. De beheerder in Zeeland, Enduris, zegt op hun website alleen op Schouwen-Duiveland en Tholen geen netcapaciteit beschikbaar te hebben en is er voorlopig geen mogelijkheid om daar verbetering in te brengen. In een regio in Zeeuws – Vlaanderen is de capaciteit volgens Enduris beperkt, maar zijn er nog wel mogelijkheden. Geen capaciteit meerDie donkerrode gebieden waar geen capaciteit meer is op het net tekent netbeheerder Liander in onder andere Friesland, de kop van Noord-Holland en Flevoland. Ook regio’s in Gelderland, zoals de Achterhoek en het rivierengebied, hebben te maken met een verstopt stroomnetwerk. De andere netbeheerder in Nederland is Stedin, die vooral de randstedelijke stroom transporteert. Rode vlekken op de kaart zitten daar bijvoorbeeld rondom Rotterdam, maar ook de regio ten westen van de stad Utrecht. Ook het bedrijf dat achter de hoogspanningsleidingen zit, Tennet, kan niet alle stroom verwerken en is nu bezig met investeringen om windmolenparken op zee aan te leggen. Vooralsnog is het dus belangrijk om te checken of de netcapaciteit toereikend is voordat plannen voor grootschalige energie-opwekking gemaakt worden en subsidie wordt aangevraagd. _{Tekst gaat verder onder het kader} Subsidiebedrag hoger voor zonnepaneel op dakDe wens om meer lokaal zonne-energie op te wekken is er nog altijd, er zijn doelen voor regionale energie-opwek. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat heeft om advies gevraagd over de nieuwe tarieven voor het opwekken van duurzame energie en andere CO2-besparende investeringen.

De nieuwe bedragen voor 2021 maken onderscheid in capaciteit. Voor kleinere installaties, met een capaciteit tussen de 15.000 Wattpiek en 1 miljoen Wattpiek geldt een hoger bedrag, dan voor installaties met meer dan die 1 miljoen wattpiek. Met een gemiddeld vermogen van 300 wattpiek per paneel, zou een installatievermogen van 1 miljoen wattpiek uitkomen op meer dan 3.300 panelen. Het gemiddelde staldak is daar te klein voor. Ook is er in de nieuwe tabel een onderscheid tussen de plek van de zonnepanelen. Voor installaties op het dak is een hoger subsidiebedrag dan voor zonnepanelen op de grond. Het subsidiebedrag varieert in de nieuwe openstelling tussen 5,90 cent en 7,24 cent per kWh. Weerstand tegen zonneparken op boerengrondTegen zonneparken op boerengrond bestaat nog altijd veel weerstand. In Brabant wordt nu onderzoek gedaan naar een manier om de landbouwgrond niet volledig te hoeven verliezen aan zonne-energie. Tegelijk vollegrondsgroente telen en zonne-energie opwekken op hetzelfde stuk grond, daar gaat een samenwerking van boerenorganisaties, bedrijven en Wageningen Universiteit onderzoek naar doen. Zulke systemen worden Agri-PV genoemd en worden nu getest door wetenschappers, ingenieurs, projectontwikkelaars en agrarische ondernemers. Vooralsnog gaat het om drie systemen: een met transparante zonnepanelen boven peer en zachtfruit, een verschuifbare boogtunnel voor gewasrotatie en een transparant overkappingssysteem van zonnepanelen boven vollegrondsgroente als asperges. Het doel is om met de resultaten de verschillende proefopstellingen door te ontwikkelen tot praktijk- en marktrijpe systemen die na afloop van het project grootschalig toegepast kunnen worden.Prijsstijging zonnepanelenOp de lange termijn zal de markt voor zonnepanelen veranderen van subsidiegestuurd naar marktgestuurd, dat voorziet grote zonnepanelenfabrikant CSI Solar, dochterbedrijf van het beursgenoteerde Canadian Solar. De grondstoffen voor zonnepanelen worden duurder, samen met die marktverandering, voorziet CSI Solar op korte termijn een stijging van de prijzen voor panelen. AsbestdakVeel bedrijven zijn inmiddels gesprongen in het gat dat ontstaat door boerenondernemers die graag zouden willen investeren in een zonnedak, maar waar het asbest nog in de weg ligt. Installateurs bieden aan om beide (asbest saneren en zonnepanelen installeren) in 1 werkgang te doen. Energiebedrijf Essent en verzekeraar Univé bieden aan met dichte portemonnee asbest te saneren en zonnepanelen te leggen. Tot een paar jaar geleden boden provincies ook subsidies aan om zo’n twee-in-een slag te slaan. Onderzoeksorganisatie Sira adviseert het Rijk marktinitiatieven zoals ‘asbest dak eraf, zon er op’ te ondersteunen om ondernemers te motiveren. Ook een borgstellingsregeling bij asbestsanering kan motiveren, aldus Sira.Bereid te sanerenOngeveer 50% van de agrariërs en bedrijven is bereid om asbestdaken te saneren en heeft daar de financiële middelen voor, blijkt uit een onderzoek van Sira in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. 30% wil wel saneren, maar heeft het geld er niet voor, 15% moet nog overtuigd worden van de noodzaak van de sanering.