‘Zomergerst past goed in intensief bouwplan’

Erik Huizing teelt brouwgerst binnen het Veldleeuwerik-project. ‘Zomergerst past goed in een intensief bouwplan. Maar het saldo mag wat hoger.’Het bord dat aangeeft dat de brouwgerst duurzaam wordt geteeld, ligt nog achter in de schuur van Erik Huizing in Buinen (Drenthe). De akkerbouwer zet dat straks in een perceel zomergerst. De gerst is bestemd voor de verwerking tot mout, een grondstof voor bierbrouwers. De akkerbouwer vindt het belangrijk om het bord te plaatsen. “We zitten midden in een toeristisch gebied. Het is goed om burgers te laten zien dat een boerenbedrijf niet alleen draait om de economie, maar dat we ook oog hebben voor duurzaamheid, natuur en milieu.”Duurzaamheidsproject VeldleeuwerikDaarom heeft de akkerbouwer ook twee percelen van 2,5 en 3 hectare ingezaaid met een mengsel van grassen, graan, kruiden en bloeiende bloemen. De natuurpercelen moeten de stand van de akkervogels verbeteren. Huizing krijgt daar een vergoeding voor van Agrarische Natuur Drenthe, een coöperatie die natuurontwikkeling bevordert op het platteland. “De vergoeding is concurrerend met de teelt van graan”, zegt hij. “Maar dat is niet verwonderlijk met de lage graanprijzen van nu. De percelen zijn niet bedoeld om aan de vergroeningseisen te voldoen. Daarvoor volstaat de teelt van groenbemesters na de zomergerst.”Sinds vier jaar doet Huizing mee aan het duurzaamheidsproject Veldleeuwerik. “Andere akkerbouwers waren enthousiast over het project. Er was toen geen studiegroep hier en ik wil graag kennis en ervaringen uitwisselen met andere akkerbouwers. Ik heb een duurzaamheidsplan gemaakt voor Veldleeuwerik. Ik pas niet-kerende grondbewerking toe. Grondbewerking en zaaien van zomergerst en bieten doe ik zo veel mogelijk in één werkgang om brandstof te besparen. Ik gebruik gps voor een nauwkeurige gewasbescherming en bemesting. Ik doe mee aan het project Bodemgezondheid. Daarbij wordt de microbiologie van mijn grond in beeld gebracht. Dan krijg ik wellicht handvatten om de bodemgezondheid verder te verbeteren. En ik wil zonnepanelen installeren.”Erik Huizing heeft de akkerranden langs de zomergerst net ingezaaid. De randen zijn 9 meter breed. - Foto's: Jan Willem van VlietHuizing gebruikt gps om overlap in de gewasbescherming en bemesting te voorkomen. “Ik ben tien jaar geleden bezig geweest met gewaskaarten. Dat was te vroeg. Pas als de informatie betrouwbaar genoeg is, pak ik dat weer op. Mijn grondsoort is erg gevarieerd. Op sommige percelen varieert de opbrengst van 20 tot 80 ton zetmeelaardappelen per hectare. Daar is nog veel winst te halen, maar dat kan alleen met betrouwbare informatie.”Het bouwplan is intensief met één op twee zetmeelaardappelen en één op vier suikerbieten en zomergerst. Huizing ruilt 20% van zijn grond met een boer uit de buurt, die alleen graan teelt. “Zo krijgen mijn percelen af en toe rust.”ZomergerstDe zomergerst van Huizing wordt onder de vlag van Veldleeuwerik afgezet als duurzaam geteelde brouwgerst in een project van coöperatie Agrifirm, mouterij Holland Malt en bierbrouwer Heineken. “Ik moet alles registreren over de teelt. Vorig jaar had ik mensen van een Japanse brouwerij op bezoek. Die zaten vooral in mijn computer te kijken naar de teeltregistratie. Ze waren onder de indruk van de precisie waarmee we alles vastleggen.”Huizing houdt niet alleen een nauwkeurige registratie bij. Langs de percelen zomergerst legt hij bloemrijke akkerranden aan. “De akkerranden zijn negen meter breed en zitten vol bloeiende bloemen. Dat is in de zomer een prachtig gezicht. Er zitten ook roofvijanden in van schadelijke insecten. Dat scheelt soms een luisbestrijding in de gerst.”Eisen van brouwwaardigheidVolgens Huizing voldoet meer dan 90% van zijn gerst aan de eisen van brouwwaardigheid. Agrifirm betaalt een premie voor brouwwaardige gerst. “De gerst van de slechtste stukken land oogst ik apart. Die gerst gaat het voer in. Gemiddeld haal ik zo’n 7 ton gerst per hectare, goed voor een saldo van ongeveer € 700 per hectare, met volledige eigen mechanisatie. Ik heb samen met mijn zwager een machinepark voor de grondbewerking, het zaaien en het oogsten van de gewassen.”Zomergerst past goed in zijn bouwplan, zegt Huizing. “Ik zaai de gerst in het voorjaar. Ik wil de aardappelen na de oogst laten liggen zodat ze kapot kunnen vriezen. Ik teel de gerstrassen Irina en Planet. Dit jaar is daar Laureate bij gekomen. Ik let sterk op ziekteresistentie, eiwitgehalte en stevigheid van het stro. Met een ziekteresistent ras kun je besparen op gewasbescherming. Dat heeft veel invloed op het saldo. Met de huidige lage gerstprijzen verdien je een extra bespuiting niet snel terug met een hogere opbrengst. De bemesting is belangrijk om het eiwitgehalte te sturen en om legering te voorkomen. Als gerst gaat legeren, kun je de brouwkwaliteit wel vergeten.”De akkerranden staan in de zomer vol bloemen. Er zitten roofvijanden in van insecten. Dat scheelt soms een luisbestrijding in de gerst.Huizing blijft gerst telen om zijn grond rust te geven. Het saldo mag wel wat hoger, vindt hij. “Zetmeelaardappelen en bieten leveren momenteel hogere saldo’s. Maar ik ben een realist. Brouwgerst is een wereldmarkt en de gerstprijzen zijn wereldwijd laag. Dat heeft effect op de prijs die ik krijg. Nu komt de duurzame brouwgerst op de grote hoop. Wellicht dat in de toekomst daar een aparte keten voor kan worden ingericht. Dat zou een extra plusje kunnen opleveren.”Het project Duurzame Brouwgerst is een initiatief van coöperatie Agrifirm, mouterij Holland Malt en bierbrouwer Heineken. Het project startte in 2012 en valt onder Veldleeuwerik. In Veldleeuwerik werken akkerbouwers en verwerkende bedrijven samen om duurzame productie te stimuleren.In 2012 werd ruim 3.700 ton duurzaam geteelde brouwgerst gerst gecollecteerd bij 39 telers. Van oogst 2016 is ruim 12.000 ton gecollecteerd bij 89 telers. Het doel voor dit jaar is 15.000 ton, zegt Aart den Bakker, manager Afzet bij Agrifirm. “Het brouwgerstareaal krimpt licht dit jaar. Het aantal brouwgerst telende telers dat meedoet aan Veldleeuwerik blijft stabiel. De hectareopbrengsten waren in 2016 niet bijzonder. Als we dit jaar een mooie opbrengst halen, komen we een heel eind richting ons doel van 15.000 ton.”De teler krijgt een premie als de gerst brouwwaardig is. Daarnaast ontvangt hij een extra premie, afhankelijk van zijn areaal. Onder de 5 hectare is er geen extra premie. Van 5 tot 10 hectare is die € 250, van 10 tot 20 hectare is de premie € 500 en bij een areaal van meer dan 20 hectare krijgt de teler € 750.