Zo voorkom je broei in de voerkuil

Broei leidt tot verliezen van ruwvoer in de kuil die oplopen tot wel 30%. Zonde van het geld en de moeite en niet in het minst van het voer dat toch al niet ruim aanwezig is.In het derde droge jaar op rij nemen de voervoorraden hard af. Reden te meer om elk verlies dat kan optreden vanaf moment van maaien tot en met de vervoedering waar mogelijk te beperken.Sommige verliezen zijn onvermijdbaar. Het gaat dan in eerste instantie om kleine verliezen die zich voordoen op het veld. Het is nu eenmaal niet mogelijk om elke spriet gemaaid gras ook in de opraapwagen of hakselaar te krijgen. De afstelling van de maaier en de hark speelt daarbij wel een belangrijke rol. Door voldoende stoppellengte aan te houden, komt het gemaaide gras iets hoger van de grond te liggen.15 tips voor een optimale kuilMaai gras altijd, zeker bij droogte, op 8 centimeter stoppelhoogte;stel hark zo af dat de tanden de grond niet raken;voorkom grondvervuiling en voorkom zo aanvoer van schimmel en boterzuur;maai niet te zware snedes. Dit geeft relatief meer blad en dat maakt verdichting gemakkelijker;kuil gras met een stengel wat natter in, richting 35% droge stof;gebruik een toevoegmiddel tot 50% droge stof;zorg voor voldoende druk op de kuil, liefst via een pak zand;zorg voor voersnelheid van 1,5 meter per week;overweeg investering in extra voeropslag als de kuilen te hoog boven de silowanden uit komen;voer per ton gewicht op de kuil niet meer dan 2 ton vers product per uur aan;rij in overleg met de loonwerker mee bij het aanrijden van de kuil met eigen trekker. Elke beweging geeft extra verdichting;verdeel inhoud silagewagen zo dat er niet meer dan 10 centimeter vers product per laag gestort wordt;zorg voor egaal snijvlak bij uitkuilen;verwijder losse rommel na uitkuilen;werk in een schone silo en met nieuwe wand-, krimp- en kuilfolie en dek de kuil direct af na aanrijden van de laatste vracht gras.Evert Bosma, ruwvoeradviseur bij Agrifirm geeft aan dat een iets hogere stoppellengte zeer wenselijk is gezien de droogte en de invloed van de stoppellengte op de hergroei van het gras. “In plaats van 6 centimeter is het advies om nu eerder richting 8 centimeter stoppellengte te gaan.”Voorkom vervuiling met gronddeeltjesVoor de hark geldt dat de tanden door de stoppel moeten en niet door de grond. Dat geeft vervuiling met gronddeeltjes, zeker als het gras niet al te droog wordt ingekuild. Dan blijven de gronddeeltjes eraan plakken.Bij een wat grovere tweede snede wordt iets vochtiger juist geadviseerd om de stengels tijdens de conservering als het ware voor te verteren. Daarnaast betekent meer grond in de kuil ook meer kans om schimmelsporen en boterzuurbacteriën, die zich op de bodem bevinden, mee in te kuilen. Vervuiling met grond is terug te zien op de kuiluitslag in het ruw-asgehalte, dat liefst niet hoger dan 100 moet zijn._{Lees verder onder de foto‘s}De afstelling van de maaier en de overige hooibouwwerktuigen hebben invloed op de mate van verontreiniging met grond, schimmels en boterzuurbacteriën. - Foto: Henk RiswickTe warme kuil minder smakelijkBroei is eigenlijk niets anders dan zuurstofintreding in het kuilvoer na opening van de kuil. Broei leidt tot schimmelvorming en rotting. Mark de Beer, ruwvoerexpert bij Groeikracht: “Dat kost voederwaarde en droge stof. Ook eten de koeien minder kilo’s droge stof van een kuil die te warm is, door verminderde smakelijkheid en geur. Dat kost kilo’s melk tenzij er gecompenseerd wordt met extra krachtvoer. Dat verhoogt de voerkosten. In beide gevallen drukt een kuil die te warm is in elk geval op het voersaldo.”Dichtheid kuil beïnvloeden met maaimomentHoe dichter het voer in elkaar zit, hoe minder indringing van zuurstof en hoe frisser het voer. De dichtheid van de kuil is te beïnvloeden door het maaimoment en de droge stof waarmee ingekuild wordt. Maaien bij een wat lagere opbrengst, ruwweg onder de 3 ton droge stof, betekent dat er nog veel blad aanwezig is en dat materiaal laat zich gemakkelijker verdichten.De eerste snede van dit jaar was wat lichter en het ligt dan ook vers in het geheugen dat het gras zich gemakkelijk liet verwerken tot een dichte massa. Wat later in het seizoen begint aarvorming en veroudering van het gewas een rol te spelen. Gras dat doorgeschoten is bevat logischerwijs meer stengel en minder blad en laat zich moeilijker verdichten.Naarmate het seizoen vordert, zal het gras sneller verhouten. Ook dan geldt dat tijdig maaien, elke vier weken, zorgt dat er nog een gewas binnenkomt dat zich redelijk laat verdichten.Toevoegmiddel gebruiken en kuil afdekken met zandToepassen van toevoegmiddelen wordt algemeen geadviseerd. In de meeste gevallen is een toevoegmiddel op basis van melkzuurbacteriën voldoende om een snelle en goede conservering te waarborgen. Vele bacteriemengsels bevatten ook azijnzuurvormende bacteriën die ervoor zorgen dat broei en schimmels na opening van de kuil minder vat hebben op het voer.Of er nu gekuild wordt in een sleufsilo of in en rijkuil, vast staat dat druk van bovenaf altijd bijdraagt in het koel houden van het voer en luchtintreding weet te verminderen. “Een pak zand is wellicht ouderwets, maar werkt nog altijd het beste. 10 centimeter is mooi, maar nog iets meer is nog beter. Er zijn voldoende mogelijkheden om via mechanisatie het zand vrij eenvoudig van de kuil te verwijderen, geeft De Beer aan.Deze kuil ligt mooi op hoogte, net boven de silowand en wordt direct na de laatste vracht afgedekt met wand- en kuilfolie. - Foto: Ruud PloegJaarrond voeren uit kuil vereist kuilplaat van minimaal 75 meterDe voersnelheid is mede bepalend voor de kwaliteit van het voer. Er zit immers een bepaalde tijd tussen de mate van luchtintreding en het warm worden van het voer. Daarom geldt een algemeen advies om minimaal 1,5 meter voersnelheid per week aan te houden per voersoort. Wie jaarrond wil voeren uit een kuil, moet dus een lengte hebben van de kuilplaat van minimaal 75 meter. Wie die lengtes niet beschikbaar heeft, kan natuurlijk ook uitgaan van twee kuilen van 40 meter die dan wel apart moeten worden opgevoerd in een half jaar tijd.Aanvoersnelheid en laagdikte op de kuilRuwvoerspecialisten zien een duidelijke invloed van de mechanisatie op de kuil op het uiteindelijke resultaat. Mark de Beer: “Om voldoende vast te kunnen rijden geldt de 1-op-2-regel. Dat betekent 15 ton gewicht op de kuil is een maximale aanvoer van 30 ton product per uur. In veel gevallen ligt de aanvoer hoger. Daarom is het zinvol om zelf mee te rijden om maximale verdichting te waarborgen, mits je elkaar niet in de weg rijdt. Bedenk dat dubbel lucht voor het oog lekker opschiet met aanrijden, maar dat de druk per vierkante centimeter erdoor wordt gehalveerd.”

Bij het inkuilen geldt nog een regel die eigenlijk wel bekend is, maar toch vaak wordt overschreden. De samendrukking van het gras gaat het best als er laagjes van maximaal 10 centimeter vers product worden opgebracht. De Beer: “Een wagen met een inhoud van 35 kuub moet dus over 350 vierkante meter worden uitgestort. Dat is een kuil van 8 meter breed met een lengte van 45 meter.”

De adviseurs zien nog te vaak dat in een kuil met deze gangbare lengte (circa 50 meter) de wagen voorop begint te lossen en achterop leeggedraaid is, maar dan met een losbreedte van circa 4 meter. Dat ligt er dus bijna 20 centimeter gewas. Is de kuil 12 meter breed of meer? Rij dan met twee trekkers/shovels aan. Verdichtingsrollen of aandrukkrollen zijn zinvolle investeringen om maximaal resultaat te halen.Meer afval bij hoger inkuilenWaar op veel bedrijven het aantal koeien is toegenomen, is de opslagcapaciteit vaak niet meegegroeid. Daardoor wordt er hoger ingekuild. Hoewel de voersnelheid dan door het grotere aantal koeien vaak nog wel gewaarborgd is, neemt toch de hoeveelheid afval toe. Dat komt omdat er ruim boven de silowanden wordt ingekuild waardoor als het ware een rijkuil op een sleufsilo wordt gemaakt.De dichtheid van het voer onder de wanden kan wel oplopen tot zo’n 300 kilo droge stof per kuub terwijl boven de silowanden 200 kilo droge stof per kuub nog maar amper wordt gehaald. Daar is luchtintreding dus zeker een risico, zeker gelet op het feit dat de zomersneden vaak bovenop liggen.Als de kuilen te hoog worden is het zinvol te investeren in extra opslagruimte. Een nieuwe sleufsilo kost ruwweg €60 per vierkante meter. - Foto: Ruud PloegInvesteren in extra opslagcapacitietWie dit beeld op zijn bedrijf ziet, doet er goed aan een investering te overwegen in extra opslagcapaciteit. Een sleufsilo van 10 meter breed, 50 meter lang en met 2 meter hoge wanden met aslast 15 ton kost rond € 60 per vierkant meter, zo blijkt uit prijsindicaties van MBS Beton in Soest en Bosch Beton in Barneveld. Dit is exclusief graafwerk en eventuele aanvoerkosten die nodig kunnen zijn om de geschikte ondergrond voor de plaat te realiseren.Zorgvuldig uitkuilenHet uitkuilen is het laatste onderdeel in de beperking van de voerverliezen. Een vlak snijvlak is de beste manier om broei te voorkomen. Goed scherp materiaal in frees of snijmechanismen geven het beste resultaat en vragen de minste diesel. Kuilhappers die het voer uit de kuil trekken zijn uit de tijd. De moderne kuilhappers hebben eigenlijk allemaal wel een snijmechanisme vergelijkbaar met de kuilvoersnijders. Haal bij het uitkuilen niet te veel grond van de kuil en werk schoon. Achtergebleven los restvoer tegen de voet van de kuil is een bron van besmetting.