Zo vaccineren deze varkenshouders hun dieren

Varkenshouders Vergote, Spanjers en Rensen vertellen over hun vaccinatiestrategie en de wijze waarop zij hun dieren tegen verschillende ziektes beschermen.Veel varkenshouders vaccineren hun dieren met de naald in de spier (intramusculair). Naaldloos vaccineren is in opkomst, zo merkt men bij MSD Animal Health. Het bedrijf introduceerde 20 jaar geleden naaldloos vaccineren in de huid (intradermaal) met de IDAL. Inmiddels is de derde generatie van dit toestel in gebruik. “Het aantal vaccins dat naaldloos in de huid kan worden toegepast neemt toe. Na een lange aanloopperiode verklaart dat ook de toegenomen interesse in naaldloos vaccineren. We hebben nu vier vaccins beschikbaar, tegen mycoplasma, circo, PRRS en PIA”, zo vertelt Marleen van Sleuwen van MSD Animal Health.OntwikkelingenDe ontwikkelingen bij veterinair farmaceutische bedrijven volgen elkaar in rap tempo op. MSD Animal Health ontwikkelde een PIA-vaccin dat naaldloos kan worden toegediend. Hipra introduceerde een combivaccin tegen mycoplasma en circo. Boehringer Ingelheim is volop aan het proefdraaien met de FreVAX. Dat is een toestel waarmee bestaande vaccins naaldloos in de spier worden toegediend.Varkenhouders vertellenVarkenshouders Bart Vergote, Bart Spanjers en Marc Rensen vertellen in dit artikel hoe zij hun dieren vaccineren en wat hun overwegingen daarbij zijn.Bart Vergote heeft in het Vlaamse Zedelgem een gesloten varkensbedrijf met 280 zeugen. Hij werkt met een 3-wekensysteem. Vergote heeft op dit moment TN70 en PIC-zeugen op zijn bedrijf. - Foto: Fotostudio Atelier 68De biggen en zeugen van Bart Vergote worden sinds december naaldloos gevaccineerd in de huid (intradermaal) met de Hipradermic, een toestel van Hipra. - Foto: Fotostudio Atelier 68‘Naaldloos vaccineren beter voor dierenwelzijn’Bart Vergote koos in december 2020 voor naaldloos vaccineren in de huid. Hij vertelt over zijn beweegredenen.Bart Vergote zag de voordelen van naaldloos vaccineren al langer, maar vond de methode tot voor kort simpelweg te duur om die op zijn bedrijf met 280 zeugen te introduceren. Toen hij een nieuw toestel en een nieuw vaccin onder goede voorwaarden kon uitproberen, hoefde hij daar niet lang over na te denken.De biggen en zeugen van Vergote worden sinds december naaldloos gevaccineerd in de huid (intradermaal). Dat gebeurt met de Hipradermic, een toestel van veterinair farmaceutisch bedrijf Hipra. “Hipra heeft eind vorig jaar een nieuw toestel en een nieuw vaccin tegen mycoplasma en circo gelanceerd. Ik heb wat connecties in de farmaceutische industrie en liet me er graag over informeren”, vertelt Vergote.De biggen van Vergote worden naaldloos gevaccineerd tegen mycoplasma, circo en PRRS. De zeugen worden naaldloos gevaccineerd tegen PRRS. Bij de vaccinatie tegen mycoplasma en circo gaat het om één flacon, met in totaal 0,2 milliliter entstof. Toen Vergote nog met de naald vaccineerde, gebruikte hij 2 milliliter per big. “Met minder entstof per big zie je ook geen bijwerkingen. Voorheen zorgde de entreactie voor koorts en een tijdelijk lagere voeropname”, aldus Vergote, die zijn biggen nog wel met de naald vaccineert tegen PIA.De biggen krijgen hun naaldloze vaccinatie in de nek toegediend, achter hun oren. Met een simpele druk op de knop belandt het vaccin onder hoge druk in de huid. De zeugen krijgen hun vaccin tegen PRRS toegediend tijdens het vreten. “Ze kunnen dan lekker blijven liggen, terwijl ik net onder de staart het vaccin toedien”, aldus Vergote.Zijn eerste ervaringen met naaldloos vaccineren zijn positief. “Ik heb dierenwelzijn hoog in het vaandel staan. Naaldloos vaccineren is een stap vooruit als het gaat over dierenwelzijn. Bovendien loop je minder kans op ziekteoverdracht tussen dieren”, zo zegt Vergote. De varkenshouder is goed te spreken over het arbeidsgemak. “De Hipradermic is een licht toestel, waarmee ik in een uur tijd wel 400 biggen kan vaccineren.”De varkenshouder wil er zeker van zijn dat naaldloos vaccineren goed werkt. Zijn bedrijf wordt daarom door Hipra begeleid. Gedurende een half jaar worden op verschillende momenten bloedmonsters genomen, waarbij wordt gescreend op aanwezige antistoffen. “De eerste resultaten zijn positief.”Bedrijfsgegevens280 zeugen30 gespeende biggen per zeug per jaar2.800 vleesvarkens830 gram gemiddelde groei per dagBart Spanjers (50) heeft in Best (N-B) een SPF-bedrijf met 1.000 Deense zeugen (eigen aanfok). Hij stapte onlangs over op een Duroc-beer. Spanjers kocht een tweede locatie, waar hij gespeende biggen tot 25 kilo gaat houden. - Foto: Bert JansenDe zeugen op het bedrijf van Spanjers worden naaldloos gevaccineerd. De biggen nog niet. Wel krijgen die het ijzerpreparaat op dag 3 naadloos toegediend door medewerker Nick. - Foto: Bert Jansen‘Zeugen naaldloos vaccineren, biggen nog niet’Op het SPF-bedrijf van Bart Spanjers worden zeugen al zeker vijf jaar naaldloos in de huid gevaccineerd. Spanjers staat open voor innovaties. Wanneer hij ergens de meerwaarde van inziet, dan is hij niet bang om erin te investeren. In 2013 koos hij voor depop-repop. Hij verving zijn zeugenstapel en schaalde met Deense zeugen op naar een SPF-bedrijf. Spanjers investeerde enkele jaren geleden in zonnepanelen en een warmtepomp. Sinds 2015 kan hij op zijn zeugenbedrijf zonder gas uit de voeten.Spanjers was ook niet bang om op zijn bedrijf deels over te stappen op naaldloos vaccineren. De zeugen worden al zeker vijf jaar naaldloos gevaccineerd tegen mycoplasma en PRRS. “Het is diervriendelijk en zorgt voor arbeidsgemak.” Naaldloos vaccineren gebeurt bij Spanjers met een IDAL, een toestel van MSD Animal Health. “We vaccineren de zeugen tijdens de dracht, tussen week 10 en 12.”De varkenshouder werkt met vloervoedering. Dat maakt het volgens hem eenvoudig om de dieren tijdens het vreten te vaccineren. Het vaccin wordt net onder de staart toegediend. “De zeugen blijven rustig. Ze schrikken wel even, maar ervaren geen pijn. Je ziet ook geen spuitafdruk.”Spanjers werkt in de kraamstal met de BIZA-behandelwagen van Schippers, om in een werkgang veel handelingen te verrichten. Pasgeboren biggen krijgen hun ijzerpreparaat op dag 3 naaldloos toegediend. “Naalden zijn infectiegevoeliger. Het is ook omslachtig om voor iedere toom een nieuwe naald te gebruiken.”Naald niet helemaal verdwenenDe naald is niet helemaal verdwenen van Spanjers’ bedrijf. De zeugen worden met de naald gevaccineerd tegen parvo-vlekziekte. De biggen worden op dag 18 met de naald gevaccineerd tegen circo en mycoplasma. “Ik werk het liefst naaldloos, maar bedrijfszekerheid staat voorop.”Spanjers kan zich goed voorstellen dat er varkenshouders zijn die de naald verkiezen boven naaldloos. “Naaldloos vaccineren moet bij je passen. Wij zijn er tevreden over. Maar bij naaldloos vaccineren zie je niet goed wat je doet. Dat is een nadeel. Je moet op het toestel vertrouwen”, aldus Spanjers, die geen grote kostenverschillen ziet tussen verschillende vaccinatiemethodes.Bij Spanjers wordt gestructureerd gewerkt. Het naadloos vaccineren en het behandelen van de biggen wordt secuur uitgevoerd door telkens dezelfde medewerker. “Kwaliteit gaat boven snelheid. Bij gebruik van de biggenbehandelwagen is tijdig en goed onderhoud bovendien een belangrijke succesfactor.”Bedrijfsgegevens1.000 zeugen14,5 gespeende biggen per worp2 locatiesMarc Rensen (43) heeft in Raalte (Ov) een bedrijf met 500 zeugen (eigen aanfok) en 30.000 vleeskuikens. Hij werkt met TN70-zeugen (x PIC 408). De gespeende biggen liggen op 0,4 vierkante meter (Beter Leven). Rensen houdt vleeskuikens voor het Enrichment-concept voor McDonald’s. - Foto: Ronald HissinkDe biggen worden door Marc Rensen gevaccineerd tegen Circo en Mycoplasma. Bij Mycoplasma gaat het om een zogenoemde 2-shot vaccinatiestrategie. - Foto: Ronald Hissink‘Je ziet wat je doet, maar ik sluit naaldloos niet uit’Marc Rensen vaccineert zijn zeugen en biggen met de naald in de spier. Hij deed al ervaring op met naaldloos vaccineren.Rensen koopt geen opfokgeltjes meer. Sinds vorig jaar werkt hij met eigen aanfok van zeugen. Daarmee streeft hij naar een hogere diergezondheid. Hij vindt het nog te vroeg om over resultaten te praten. “De eerste dieren worden in maart aangedekt.”Een uitbraak van mycoplasma – zo’n anderhalf jaar geleden – was voor Rensen mede de aanleiding om voor eigen aanfok te kiezen. De hoestende zeugen en biggen moesten worden behandeld. “Op dit moment hebben we mycoplasma onder controle, maar dat klop ik af.”Rensen hanteert al enige jaren dezelfde vaccinatiestrategie. Zeugen worden gevaccineerd tegen E.coli, PRRS en het rotavirus (twee weken voor het werpen). De zeugen worden eens in de 3,5 tot 4 maanden voor de voet weg gevaccineerd tegen mycoplasma.De biggen worden gevaccineerd tegen circo en mycoplasma. Bij mycoplasma gaat het om een zogenoemde twee-shot vaccinatiestrategie. “De biggen krijgen hun eerste dosis al op dag 3, om vroegtijdig beschermd te zijn”, aldus Rensen. Met een twee-shot strategie is de entreactie minder heftig, zo ziet de zeugenhouder. Van kraamstalberigheid is daardoor ook geen sprake meer. “Biggen drinken door de entreactie minder melk. Zeugen zijn daar gevoelig voor.”De zeugen en biggen worden met de naald in de spier gevaccineerd (intramusculair). “Met de naald zie je wat je doet”, aldus Rensen, die bij het vaccineren van de biggen hulp krijgt van zijn medewerker. De één pakt het dier op, de ander zet de spuit. Samen vaccineren ze in 45 minuten tijd zo’n 20 tomen.Voor iedere toom wordt een andere naald gebruikt, om ziekteoverdracht te voorkomen. “We vaccineren met beleid. Het is geen wedstrijd. Die naaldjes kosten niks en het is fijn om voor iedere toom een scherpe naald te gebruiken”, aldus Rensen, die de vaccinkosten nauwlettend volgt en bij de biggen nog weleens van aanbieder switcht.Rensen deed zo’n vijf jaar geleden ook ervaring op met naaldloos vaccineren. Hij leverde destijds aan een andere afnemer en vaccineerde zijn biggen met de IDAL tegen PRRS. “Dat werkte mooi, maar het toestel was wel redelijk zwaar”, aldus Rensen, die niet uitsluit dat hij in de toekomst weer voor naaldloos kiest. “Ik ben benieuwd naar de bevindingen met het nieuwe combivaccin tegen circo en mycoplasma. Dat wacht ik nog even af, aangezien ik geen gesloten bedrijfsvoering heb en mijn biggen moet verkopen.”Bedrijfsgegevens500 zeugen184 opfokplaatsen30.000 vleeskuikens