Zo overleeft het werktuigenpark stof en hitte

Elk jaar branden er wel trekkers, combines en persen af. Hitte en stof eisen dan hun tol. Goed onderhoud kan veel voorkomen. Enkele tips.Schoonhouden en goed onderhouden; het voorkomt schade aan machines en motoren. Hitte en het daarmee gepaard gaande stof eisen hun tol van mens en machine. Ieder jaar branden er wel een paar trekkers of machines af. Vooral maaidorsers, hakselaars en grootpakpersen zijn nogal eens het slachtoffer. De brandweer waarschuwde onlangs nog tijdens de droogte voor brandgevaar bij oogstwerk.Ook oververhitte motoren kunnen flinke schade oplopen of zelfs volledig vastlopen. Voor een deel is het niet helemaal te voorkomen, maar naarmate temperatuur en hoeveelheid stof oplopen is vooral goed schoonhouden en preventief onderhoud de remedie om problemen te voorkomen. Moderne trekkers en machines zijn behoorlijk stof- en hittebestendig, maar extreem weer vraagt extra onderhoud - Foto: Martin Smits.Turbo’s, remmen en lagersIn het ergste geval gaat de boel in de brand. Sinds jaar en dag worden maaidorsers standaard met een brandblusser geleverd Maar eigenlijk moet je die op een trekker of zelfrijder altijd bij de hand hebben. ‘Motoren gaan in brand door stof op hete delen als een turbo of uitlaatspruitstuk of door brandstoflekkages’Maaidorsers en persen branden meestal af omdat een lager kapot is gelopen. Motoren gaan in de brand door stof op hete delen als een turbo of uitlaatspruitstuk. En niet zelden ook door brandstoflekkages. Regelmatig schoonmaken helpt dat voorkomen.‘Bladblazer als beste vriend’“De bladblazer is je beste vriend als je met een grootpakpers of maaidorser rijdt”, stelt Hanno Rademaker, monteur bij Mechanisatiebedrijf Weevers in Swifterbant (Fl.) Stof hoopt zich bij grote machines overal op. Ook op moeilijk bereikbare plekken. Met flink veel lucht erlangs is een machine behoorlijk schoon te houden. Luisteren naar de machine is ook verstandig. Vreemde geluiden kunnen verraden dat een lager niet meer zo best is. Ook de kleine lagers van poelies die alleen een riem ondersteunen. Het zijn misschien wel juist de kleine lagertjes die – als ze vastlopen – gloeiend heet worden.‘Het gaat om smeren, vloeistoffen op peil houden, lekkages vroegtijdig oplossen én schoonhouden’Als de verf eraf brandt, is het heet genoeg om brand te veroorzaken. Remblokken op schijfremmen worden – ook als de boel goed in orde is – soms toch zo gloeiend heet dat die in combinatie met stof brand kunnen veroorzaken. Smeren, (koel-) vloeistoffen op peil houden, lekkages vroegtijdig oplossen en schoonhouden. Dat zijn eigenlijk de punten waar het om gaat.Bij een brandgevoelige machine hoort standaard een brandblusser. Maar ook bij slijpen en lassen kan één vonkje genoeg zijn voor veel ellende - Foto: Koos Groenewold.Luchtfilters schoon kloppen, niet blazenHet is verstandig om luchtfilters van machines die flink in het stof werken dagelijks schoon kloppen. Van binnenuit schoon blazen kan, maar kloppen geeft minder kans op schade. ’Het veiligheidsfilter moet sowieso alléén vervangen worden’Als het veiligheidsfilter (klein inwendig filterpatroon) vervuild raakt, is het ook tijd om het grote filter te vervangen. Het veiligheidsfilter moet sowieso alléén vervangen worden. Schoonmaken heeft geen zin en is zelfs dringend af te raden.Bij moderne motorkappen blijft het vuil overwegend op de roosters voor de luchttoevoer van de koeling zitten. Dat is makkelijk te zien en is ook makkelijk te reinigen. Als de radiateur regelmatig schoongemaakt wordt, is die met een borstel ook goed aan de voorkant te reinigen.Vooral bij fijn stof zoals klei en zand worden kanalen en lamellen dieper in het koelblok ook vervuild. Dat is schoon te blazen, maar goed schoon wordt het meestal pas door er water (uit de tuinslang) doorheen te laten zuigen. ‘Koeling van ‘stofhappers’ goed met ventilator met omkeerrichting schoon te houden’Zit een trekker of machine veel in het stof dan is een ventilator met omkeerinrichting hét middel om de koeling goed schoon te houden. Of toch in ieder geval stukken beter schoon te houden dan wanneer dat met de hand gebeurt. Dit laatste kost tijd en wordt gauw vergeten.Gebruik de juiste koelvloeistofVervang op tijd de koelvloeistof. Let op: moderne motoren en hun koelsystemen kunnen aluminium onderdelen bevatten die door sommige (meestal de blauwgekleurde) koelvloeistoffen worden aangetast. Het gebruik van de juiste koelvloeistof is van groot belang.Moderne motoren zijn vaak van een voorreiniger voorzien. Dat maakt een motor stukken stofbestendiger - Foto: Martin Smits.Moderne motoren zijn steeds meer af fabriek van een cycloonfilter voorzien. Die zuigt via de uitlaat of soms via onderdruk achter de propeller van de radiateur al de massa van het stof weg. Nog vóórdat de lucht het luchtfilter bereikt.‘Lekkende olie zorgt er ook voor dat stof ophoopt en aankoekt’Bij motoren die daar niet van zijn voorzien, zijn cycloonfilters ook achteraf te monteren. Een ander punt: lekkage van olie of brandstof moet zo snel mogelijk aangepakt worden. Brandstof op hete delen veroorzaakt brand, maar lekkende olie zorgt ervoor dat stof ophoopt en aankoekt. Dat kan weer problemen met de koeling veroorzaken.Luister goed naar de machineGoed smeren, lagers voor zover mogelijk regelmatig op hun gangbaarheid controleren, maar vooral ook goed luisteren naar de machine. Een vreemd geluid duidt nogal eens op een lager dat niet soepel loopt of op een poelie die ergens het plaatwerk raakt. Als het erg warm en droog is, is één vonkje genoeg om de boel in brand te zetten.Bij regeninstallaties speelt het meer dan bij trekkers en zelfrijders, maar controleer oliepeilen dagelijks. En ververs natuurlijk ook op tijd. En belangrijk: houd cabinefilters goed schoon en vervang ze op tijd. Van een te koude airco word je ziek, maar ook van ziektekiemen die in oude filters kunnen zitten.