Zo fokken deze drie veehouders hun jongvee op

Een succesvolle opfok leidt tot een gezonde vaars. Lees hier hoe drie verschillende melkveehouders hun jongvee opfokken.Om een gezonde vaars te krijgen, heeft het dier vanaf de geboorte een goede verzorging nodig. Door de fosfaatregelgeving houden de meeste veehouders minder jongvee aan. De selectiemogelijkheden zijn daardoor minder geworden. Des te belangrijker is het om de opfok goed voor elkaar te hebben.Foto: Mark PasveerKlimaat, voeding, huisvesting en management zijn factoren die invloed hebben op de groei van jongvee. Een vroeger inseminatiemoment ligt in het verlengde van een goede opfok. Hoe eerder een vaars afkalft, hoe sneller zij haar eigen opfokkosten terug kan verdienen. De gemiddelde afkalfleeftijd van vaarzen (Alva) lag eind vorig jaar op 26,1 maanden. Een verlaging van de afkalfleeftijd verlaagt de opfokkosten per dier. Dat leidt tot een hogere melkproductie, een kleinere jongveebezetting en meer rendement voor de veehouder.In dit verhaal komen drie melkveehouders aan het woord. Ze zijn verschillend van elkaar, maar fokken zelf hun jongvee op. Ze vertellen hoe zij dat doen en waarom ze bepaalde keuzes maken. Als een paal boven water staat dat het moet passen in de bedrijfsvoering.Werkmethode moet op grote schaal efficiënt zijnMarcel van der Avoird (45) heeft een melkveebedrijf in Delfstrahuizen (Frl.). Hij melkt 155 koeien. Tot twee jaar geleden fokte hij jongvee op voor zeven naburige melkveehouders. Van der Avoird besloot om zijn bedrijf om te schakelen en meer koeien te melken. De fosfaatregelgeving speelde daarbij een rol in zijn overwegingen. De komende jaren wil hij groeien naar 180 koeien.
Marcel van der Avoird heeft 155 melkkoeien en 50 stuks jongvee. De afkalfleeftijd is 24 maanden, het vervangingspercentage 17. - Foto’s: Anne van der WoudeSinds Van der Avoird melkpoeder gebruikt, heeft het jongvee minder last van diarree. Ook vaccineert de melkveehouder de melkkoeien tegen Rota- en coronavirussen.De jongste vaarskalfjes zijn in kalveriglo’s gehuisvest. Stiertjes en kalfjes die de veehouder niet wil aanhouden, staan in taxi’s. “Als ze eruit gaan, kunnen we de taxi’s makkelijk schoonmaken. Dat gebeurt ook direct na afleveren van de kalveren.De jongste kalfjes krijgen vijf keer biest. De veehouder melkt de verse koe als het melktijd is. “Ik ga de melkstal niet aanzetten voor één koe. Het duurt daarom soms een aantal uren voor het kalf de eerste biest krijgt. Misschien is het beter om de kalfjes sneller biest te geven, maar de vaarzen kalven op 24 maanden af en ze zien er goed uit. Voor mij werkt het dus goed.”Na de biestperiode krijgen de kalfjes kunstmelk. “In tegenstelling tot koemelk varieert kunstmelk niet van samenstelling. Dat vind ik een fijn idee. Bovendien zit er bescherming tegen het rota- en coronavirus in.”Zolang we ze genoeg blijven voeren, vallen ze niet terug in groeiAls de kalfjes goed drinken, gaan ze met vijf dieren in een grote iglo. Hier staan ze op een potstal en blijven tot een leeftijd van twaalf weken. Ze zijn dan al gespeend. Dit doet de melkveehouder als ze acht weken zijn. “Wij vinden dat ze dan al goed gegroeid zijn. Omdat meerdere kalfjes in de stal staan, kunnen we de groei goed vergelijken.” Als een kalf nog te klein is, gaat zij een groepje terug. “Meestal is dan wat met haar aan de hand.”Na twaalf weken zit de periode in het strohok erop. Ze verhuizen dan naar de ligboxenstal. “We meten de borstomvang niet. Dat doen we ook niet bij het spenen. We bepalen alles visueel. Zolang we ze genoeg blijven voeren, vallen ze niet terug in groei.”Van der Avoird vindt het belangrijk dat de werkmethode op grote schaal efficiënt is. “Daarom maken we de eenlinghokjes ook meteen schoon als er een kalf uit gaat. Als je dingen meteen aanpakt, dan kan je meer werk verzetten op een dag.”Omdat de melkveehouder met personeel werkt, heeft hij voor de veelvoorkomende klussen protocollen gemaakt. Bijvoorbeeld bij de geboorte van een kalf. “We geven dan een paar bolussen. Dit staat allemaal in het protocol. Zo kan er weinig misgaan.”Werkplezier en dierenwelzijn in nieuwe jongveestalFrank (43) en Ilona (41) Post melken 140 koeien in Nieuweroord (Dr.). Jaarlijks fokken zij 30 stuks jongvee op. In 2014 bouwden zij een nieuwe stal voor het jongvee. Omdat Ilona de verzorging van het jongvee combineert met een baan in het onderwijs, wilde zij praktischer te werk gaan. “Ook wilden we een beter dierenwelzijn creëren.”
Frank en Ilona Post hebben 140 melkkoeien en 30 stuks jongvee. De afkalfleeftijd is 24,5 maanden, het vervangingspercentage 22. - Foto’s: Frank UijlenbroekDe jongste kalfjes zitten in eenlingboxjes. De oudere gaan sinds kort in groepjes naar buiten. Dan kunnen ze vast aan het weiden en het schrikdraad wennen als ze straks melkkoe zijn.Post bouwde de nieuwe stal aan een bestaand gebouw vast. De melkveehouder koos voor een mestkelder onder het gebouw. “Als we het opnieuw zouden bouwen, dan kozen we daar weer voor. Anders heb je ruimte op je erf nodig om een mesthoop te maken en dat wilden we niet.”De veehouder koos ook voor mechanische ventilatie. “Dit werkt altijd. Vier keer per jaar stel ik hem bij. Dat is in het voor- en najaar en voor en na de vorstperiode. Verder heb ik er weinig werk aan en het klimaat is altijd aangenaam en stabiel. Ook als er veel wind staat. Met natuurlijke ventilatie heb je kans dat het niet volledig werkt als het hard waait.”In de jongveestal staan de jongste kalfjes in eenlingboxen. Met een refractometer meet de veehouder de kwaliteit van de biest. “Als de droge koeien te lang in het strohok hebben gelopen, dan is de biestkwaliteit meestal minder. Dit kan je monitoren met de refractometer.” Na de biest voert Post de kalfjes driemaal daags met kunstmelk. “Een paar jaar geleden zijn wij overgestapt van weipoeder op melkpoeder. De kalfjes laten nu een betere groei zien.”We willen niet dat ze op hun tenen lopenNa een paar weken gaan de kalveren naar de groepshuisvesting op stro. Met een drinkautomaat kunnen zij tot zeven liter per dag drinken. Sinds kort gaan de kalfjes in groepjes naar buiten. “Dan kunnen ze vast aan het weiden en het schrikdraad wennen als ze straks melkkoe zijn.”Dat Post betere resultaten haalt sinds de nieuwe jongveestal er staat, blijkt wel uit de data. De levensproductie van het melkvee steeg van 30.000 naar 40.000 liter melk. Ook groeit het jongvee beter in de borstomvang en is er minder uitval. Het vervangingspercentage ligt rond 22. De veehouder schrijft de resultaten niet alleen toe aan de nieuwe stal, maar ook aan de veranderde fokkerij en een uitloop voor de droge koeien. “Ik gebruik nu Triple-A. Sindsdien zie ik de koeien die ik wil zien.” Post fokt nu op bredere, robuustere koeien. “Ze moeten het makkelijk aankunnen. We willen niet dat ze op hun tenen lopen.” Voor de droge koeien maakte de melkveehouder een uitloop op zand. Doordat de koeien nu veel meer bewegen, zijn ze gezonder en is de biest beter.Goede ventilatie is cruciaal voor de leefomgevingMark van der Goot runt samen met zijn broers Tsjebbe en Petrus een melkveebedrijf in het Friese Harich/Sondel. De dieren staan verspreid over drie locaties. Twee hiervan zijn eigendom: de locatie met het melkvee en de locatie met het jongvee in de leeftijd tot één jaar oud.
Mark van der Goot heeft 480 melkkoeien en 60 stuks jongvee op drie locaties, waarvan twee in eigendom. De afkalfleeftijd is 22,5 maanden. - Foto’s: Anne van der WoudeNa het spenen blijft het jongvee nog zes weken in het strohok. De hokken zijn groot genoeg, namelijk 18 tot 30 vierkante meter. “Hoe langer je ze op stro houdt, hoe beter het voor ze is.”De kalfjes brengen de eerste drie levensweken door in de kalvertaxi op het melkveebedrijf in Sondel. Hier heeft Van der Goot er zestig van staan. Na de geboorte doet de veehouder het kalf zo snel mogelijk in een kalvertaxi en voert het biest. “Het liefst van de eigen moeder, maar ik heb altijd wat reserve staan in de koelkast.” De melkveehouder vaccineert de koeien met roodeffect. “Dit zorgt voor meer antistoffen in de biest.” Met een biestmeter kan de veehouder zien of de biest ook daadwerkelijk van goede kwaliteit is.Na drie weken verhuist Van der Goot de kalfjes naar de jongveelocatie in Harich. Hier verblijven ze vier maanden in strohokken. “Deze stal is nu tien jaar oud. In het begin was het wat lastig om de ventilatie optimaal te krijgen. Met rookproeven kwamen we erachter dat een dode hoek in de stal lastig te ventileren is. Nu is dat beter, maar het is nog steeds opletten als de wind op de deur staat. Voor mensen is een beetje wind niet erg, maar voor het jongvee wel.” Er zijn twaalf groepshokken. In elk hok huisvest de veehouder ongeveer zes kalfjes. Hier krijgen ze kunstmelk uit de trog. “Het liefst voer ik ze koemelk, daar groeien ze veel beter van. Op deze locatie melken we echter geen koeien, dus dat is lastiger.”Iedereen kan doen waar hij goed in isNa het spenen blijft het jongvee nog zes weken in het strohok. De hokken zijn groot genoeg, namelijk 18 tot 30 m². “Hoe langer je ze op stro houdt, hoe beter het voor ze is.” Op een leeftijd van vier maanden gaan ze naar de ligboxenstal. Hier blijven ze tot zij de tocht laten zien. Dat is het moment dat ze verhuizen naar een gehuurde locatie. Daar wordt de opfok grotendeels uitbesteed. “Het voeren gebeurt door de loonvoerder en de eigenaren van de stal helpen veel mee.”Deze stallen zijn niet volledig bezet. De veehouder is de laatste paar jaar iets minder jongvee gaan aanhouden, maar zit nog wel ruim in de vervanging. “Ik maak veel gebruik van embryo’s. Daarnaast gebruiken we wat meer Belgisch Blauwe. Zo fokken we heel gericht.”Voor de opfok heeft Van der Goot veel hulp gehad van Kalfsupport. “Zij hebben ons de afgelopen jaren goed begeleid.”Het werken op meerdere locaties is niet altijd even handig. “We moeten onze dieren elk jaar wel een keer verhuizen. Dat vraagt veel tijd en voorbereiding. Het voeren van koemelk aan het jongvee in Harich is niet haalbaar voor ons.” Het werken in maatschap biedt wel uitkomsten. “Iedereen kan doen waar hij goed in is.”