Zeugenopfok vaak ondergeschoven kindje op bedrijven

Een vermeerderingsbedrijf kan nooit top draaien als de zeugenopfok tekortschiet. Dat blijft hangen na het webinar van voedings- en chemiebedrijf DSM over geltenopfok.De titel was niet voor niets ‘Een goed begin is stoppen met het halve werk’. Het blijkt namelijk dat op nogal wat bedrijven de opfok en de introductie van gelten in de zeugenstal te wensen overlaat. De gevolgen zijn groot. Bijvoorbeeld voor de diergezondheid en de biggenproductie. Als gelten rond de eerste inseminatie of na de eerste keer spenen niet in de juiste conditie zijn, valt de latere productie tegen. Zeugen verlaten dan te vroeg het bedrijf, waardoor de leeftijdsopbouw van de zeugenstapel niet in balans is, om maar een voorbeeld te noemen. Of uniformiteit van tomen valt tegen, met veel ondereind. Deze zaken hoeven niet fout te gaan. Fokkerij-organisaties hebben duidelijke richtlijnen voor de conditie van hun zeugen. Hoe de huisvesting van opfokzeugen eruit moet zien, is ook bekend. Het is dus een kwestie van geld en tijd, en energie steken in de opfok. Nutritionist Edy Bouman van Twilmij (onderdeel van DSM) legt tijdens het webinar stapsgewijs uit hoe zeugenopfok zou moeten.Opfokzeugen moeten opgroeien in kleinere groepen, met voldoende ruime hokken met deels dichte vloer. Stress is slecht voor de dieren. - Foto: Henk RiswickEerste inseminatieAfhankelijk van de kruising dienen vrijwel alle zeugen tijdens de eerste inseminatie minimaal 240 dagen oud te zijn en circa 155 à 165 kilo te wegen. De levensgroei is dan 600 gram/dag en de gewenste spekdikte gemiddeld 14 millimeter. Het regelmatig wegen van de dieren en spekdiktebepaling is een vereiste. De resultaten dienen te corresponderen met de richtlijnen van de fokkerij-organisaties. Het streven moet zijn dat een gelt na spenen nog 175 tot 185 kilo weegt. Dat ze veertien biggen heeft die samen 90 kilo of meer wegen. En het dier vijf of zes dagen na spenen weer wordt geïnsemineerd. Bij de tweede worp is de norm één levend geboren big meer dan bij de eerste worp. Als een opfokzeug onvoldoende groeit is de voeding, huisvesting of diergezondheid de reden. Goede selectie leidt tot ideale geltAlleen een goede selectie leidt tot een ideale gelt. Heel belangrijk zijn het geslachtsapparaat, de uier en het beenwerk. Een tegenvallende uierontwikkeling is vaak het gevolg van een onregelmatige groeicurve van het dier. Durf ook bij aangekochte gelten te selecteren, is het advies.InseminatieStart vanaf 28 weken leeftijd met beercontact. Leg de eerste bronst goed vast en gebruik Regumate ná de eerste berigheid. Verstrek Regumate achttien dagen lang, telkens op hetzelfde tijdstip. Flush tien dagen voor inseminatie en start hiermee vijf dagen voor wordt gestopt met Regumate. Flushen geeft meer en betere eicellen. Leeftijdsopbouw zeugenstapelHet ideale vervangingspercentage is 40 à 45. Het advies is na zes worpen zeugen af te voeren. De helft van de zeugenstapel dient in worp een tot en met drie te zitten. Dit gaat veel mis omdat door een gebrekkige opfok dieren vroegtijdig worden afgevoerd. Zodoende is het aandeel eersteworps dieren te hoog, hetgeen gezondheidsproblemen in de hand werkt.StressOnrust bij opfokgelten kan veel kapot maken, deze moeten in rust opgroeien en vertrouwd raken met de stal en hun verzorger. Stress heeft een negatieve invloed op de darmgezondheid.Overeenkomsten bij eigen aanfok of aankoopDe richtlijnen voor de zeugenopfok zijn gelijk voor bedrijven die zelf dieren fokken of deze aankopen. Bij eigen aanfok van gelten dient de zeugenhouder te beseffen dat dit een tweede bedrijfstak is die de nodige tijd een energie vraagt. Voor beide scenario’s geldt dat tekortkomingen in de opfok en introductie zich later wreken in achterblijvende technische resultaten en verhoogde kans op diergezondheidsproblemen. Een paar belangrijke richtlijnen bij eigen aanfok zijn dat een toekomstige zeug bij geboorte minimaal 1,5 kilo weegt. Ook is genoeg opfokruimte nodig. Tussen de 0,75 en 1 vierkante meter per gelt. De hokken dienen een stroeve, vaste vloer te hebben. De huisvesting en beschikbare arbeid zijn minimum voorwaarden voor een geslaagde opfok.

Zowel eigen aanfok als aankoop van gelten vereist een planmatige werkwijze, monitoring van resultaten en een goede administratie. Het groeischema in de opfok is leidend boven het voerschema. Een drachtige gelt mag niet volgens een hoog-laag-hoog-schema worden gevoerd.