‘Wat is nu precies multifunctionele landbouw?’

Multifunctionele landbouw blijft een wat onduidelijk begrip. Het gaat om activiteiten van boeren die buiten het gewone, primaire productieproces vallen.Voor een zorgtak of voor recreatie is dat duidelijk. Ook de verkoop van eigen producten aan huis valt onder de multifunctionele landbouw, terwijl ik dat beschouw als een deel van het gewone productieproces; producten worden immers altijd verkocht? Aan de andere kant is het vreemd dat de opbrengst van zonnecollectoren of windmolens niet tot de omzet van multifunctionele landbouw wordt gerekend.Omzet multifunctionele landbouw in 2018 € 900 miljoenIn 2018 bedroeg de omzet van multifunctionele landbouw een kleine € 900 miljoen, 2 keer zoveel als in 2013. Dat wijst erop dat de multifunctionele landbouw aansluit bij maatschappelijke behoeften en dat met name de grondgebonden landbouw daar goed in kan voorzien. Verdubbeling omzet multifunctionele landbouw is wat geflatteerd; het gaat om een verschuivingDe verdubbeling is vanuit de hele sector gezien wel wat geflatteerd; voor een (klein) deel gaat het namelijk om een verschuiving. Iemand die een kilo aardappelen koopt bij de boer, zal in de regel een kilo minder in de supermarkt kopen. Voor een ander deel gaat de groei wellicht ten koste van andere sectoren, maar daar hoeft de landbouw zich niet druk over te maken.Multifunctionele landbouw zet verdienmodel sector niet op z’n kopDe omzet van multifunctionele landbouw kwam in 2018 overeen met 3,5% van de totale productiewaarde van de agrarische sector. Als de elektriciteitsproductie werd meegerekend, zou de betekenis wel eens duidelijk hoger kunnen zijn. Bovendien vermoed ik dat het aandeel van de multifunctionele landbouw in het bedrijfsinkomen hoger is dan in de omzet, al was het maar omdat een deel van de vaste kosten al is gemaakt. Toch zal de multifunctionele landbouw het verdienmodel van de sector niet op zijn kop zetten.Multifunctionele landbouw heeft maatschappelijk nutHoe dan ook: de multifunctionele landbouw is maatschappelijk gezien nuttig en levert een substantiële bijdrage aan de continuïteit van een flink deel van de agrarische bedrijven. Al lijkt het mij op langere termijn niet verstandig om de ‘winst’ bij multifunctionele landbouw te gebruiken om het verlies bij de primaire productie op te vangen.