‘Wandelende landbouwgrond’

Het zwaartepunt van de West-Europese landbouw beweegt noordwaarts, ook zonder Groot-Brittannië.We zijn op de fiets in het zuiden van Frankrijk, dicht bij de Middellandse Zee. Westelijk van de Rhône, op weg naar Barcelona, maar het is de vraag of we zover komen. Er verschijnen namelijk stevige heuvels aan de horizon, tot boven de duizend meter, en dat is voor overjarige spieren een uitdaging. Het is een gebied met stenen en rotsen, met schrale landbouw, vooral vleesvee. Net in de Provence en het Centraal Massief, en in delen van Italië is dit een gebied waar in de loop der tijd minder landbouw gekomen is. Het zijn lastig bewerkbare gebieden, en het is er steeds droger en heter geworden.Regionale verschillen in de EUIk verzamel al lang gegevens over de regionale verschillen in de Europese landbouw. Daaruit kun je berekenen waar de gemiddelde locatie van grondgebruik en teelten ligt. Op die gemiddelde locatie is niets te zien, het is een theoretische plek. Ten noorden, oosten, zuiden en westen van die theoretische plek ligt precies evenveel van een teelt of van de landbouwgrond. Uit mijn gegevens valt af te leiden dat de gemiddelde locatie van alle landbouwgrond in de EU-9 (de 6 oudste lidstaten plus Ierland, Denemarken en Groot-Brittannië) langzaam naar het noorden en noordwesten is verschoven. Sinds 1950 gaat dat met zo’n 2 kilometer per jaar. Dat is niet hard, maar na 65 jaar is de zaak toch meer dan 100 kilometer opgeschoven. Aan de ene kant is er landbouwgrond uit productie gegaan in het zuidelijke deel van de EU, aan de andere kant is er aan de noordkant landbouwgrond bijgekomen. De eerste twintig jaar ging het vooral in noordelijke richting – Flevoland kwam in die tijd boven water – daarna ging het wat meer naar het noordwesten. Dat kwam door de toetreding van Groot-Brittannië tot de EU. De landbouw in dat land kreeg door de toetreding te maken met veel hogere prijzen en met gunstige investeringsregelingen. Het gevolg was dat er daar meer grond in cultuur werd gebracht, en dat zorgde ervoor dat de bovengenoemde gemiddelde locatie van de landbouwgrond in West-Europa wat naar het westen getrokken werd. Nog veel sterker is dat te zien voor individuele teelten, zoals tarwe en gerst.Lees ook: Britse boer wil Brexit ondanks zorgenOntwikkelingen na BrexitHet is de vraag hoe dit proces zich verder ontwikkelt, omdat Groot-Brittannië nu de EU wil verlaten. Voor de landbouw daar is die uittreding slecht, maar de situatie is toch anders dan toen ze toetraden. Toen had de EU nog gegarandeerde landbouwprijzen die veel hoger waren dan de wereldmarkt. Nu is dat niet meer zo, we zitten ongeveer op wereldmarktniveau. Wel zullen op termijn de hectaretoeslagen in Engeland ter discussie komen, en dan gaat er vast land uit productie. In het zuiden van Europa gaat het proces van landvlucht waarschijnlijk wel gewoon door, het wordt immers almaar warmer en droger. Net als hier afgelopen week, pff ...