‘Vrij telen kan ook’

De vraag naar fritesaardappelen in Noordwest-Europa stijgt. Net als de kostprijs.Aan de vooravond van de nieuwe contractenronde voor fritesaardappelen trekken belangenbehartigers aan de bel. LTO vindt dat de contractprijs voor aardappelen van oogst 2020 3 cent hoger moet zijn dan die van 2019. Zeg maar 20% erbij. De gestegen kosten door duurdere loofdoding en kiemremming moeten immers worden gecompenseerd om het rendement van de aardappelteelt op peil te houden. Stijging kostprijsDe Nederlandse akkerbouwvakbond (NAV) voerde voor de tiende keer een kostprijsberekening uit en becijfert een stijging van de kostprijs met 15%. Voor kleiaardappelen levering in april komt de NAV op 22,1 cent per kilo. Voor zandaardappelen zou de kostprijs liggen op 19,3 cent. De vakbond vindt dat de contractprijzen naar dit niveau moeten.‘Waarom zouden we meer betalen?’Dat zal schrikken zijn voor die inkopers van de fritesfabrieken. Volgende maand moeten ze de boer op met contracten met daarin meer dan € 200 per ton voor aardappelen uit de lange bewaring.Verwerkers betalen wat minimaal nodig is om de aardappelen bij de teler los te krijgenMaar dat is niet waar natuurlijk. Zo werkt het niet in contractenland. Verwerkers betalen niet wat de teler volgens zijn belangenbehartiger minimaal nodig heeft voor een gezond renderende teelt. Zo zit het systeem niet in elkaar. Ze betalen wat minimaal nodig is om de aardappelen bij de teler los te krijgen. Een inkoper van Farm Frites liet daarover een jaar geleden geen enkel misverstand bestaan. “Waarom zouden we meer betalen?”Speelruimte in kostprijsberekeningVerwerkers kunnen zich dat tot op zekere hoogte veroorloven. Om te beginnen zit er op verschillende plekken individuele speelruimte in de kostprijsberekening. Zo gaat NAV uit van rond 50 ton per hectare; vul je daar 60 in dan daalt de kostprijs met 3 cent. Dat maakt dat de teelt steeds meer terechtkomt bij de efficiëntste telers met de laagste kostprijs.Ultieme drukmiddel niet ingezetAan dit fenomeen van een alsmaar verder uitgeknepen aardappelteelt helpt ook een krachtenbundeling aan telerszijde niet. Het ultieme drukmiddel, geen aardappelen poten, wordt toch niet ingezet zolang bieten en graan nog lagere saldi geven.Aan de andere kant, echt fout loopt het ook niet af. Algemeen gesproken geldt dat uiteindelijk de opbrengstprijs de kostenontwikkeling moet volgen. Anders houdt het Noord-Europese fritesverhaal een keer op.OntwikkelingWat ontwikkeling betreft gaat het echter juist tegenovergesteld. Er wordt in dit deel van de wereld alleen maar verwerkingscapaciteit bijgebouwd. Dus gaat er hoe dan ook harder aan de aardappel getrokken worden.Vrij telen of een kleiner contractvolume afspreken kan ook.