Voorsorteren op mechanisch bestrijden

Cichoreiverwerker Sensus gaat de aanschaf van wiedeggen, precisieschoffels en onkruidtrekkers subsidiëren. Een mindsetverandering nu stoomt de teler alvast klaar op het wegvallen van chemie in de toekomst.Cichoreiverwerker Sensus gaat de aanschaf van precisiewiedeggen, precisieschoffels en de Klünder-onkruidtrekker door cichoreitelers subsidiëren. Dat maakte Sensus vorige maand bekend. Onkruidbestrijding in cichorei wordt een uitdaging in de nabije toekomst. Cichorei is een heel weerbare, robuuste teelt, vertelt René Schunselaar, manager Agro bij Sensus. Het is een sterk gewas dat weinig vatbaar is voor schimmels en insecten. Maar onkruid is in cichorei een plaag met hoofdletter P. De sector heeft via het Fonds Kleine Toepassingen er hard aan gewerkt om het herbicide-aanbod in cichorei op niveau te brengen. En net nu dat redelijke op niveau is, brokkelt dat alweer af. Recent sneuvelden bijvoorbeeld Asulam, Legurame (carbetamide) en C-IPC (chloorprofam). Bonalan (benfluralin) is nog wel toegelaten, maar zit op de schopstoel (zie kader onderaan dit artikel). Toegelaten middelen in cichoreiNog wel toegelaten in cichorei zijn:AZ 500 (isoxaben)Titus (rimsulfuron)Kerb Flo (propyzamide)Frontier Optima (dimethenamide-P)Oblix 500 SC (ethofumesaat)Safari (triflusulfuron-methyl)Dual Gold (S-metolachloor)Daarbij de opmerking dat Dual Gold alleen is toegestaan op kleigronden, ALS-remmer Safari in standaardrassen cichorei eigenlijk te scherp is en Titus alleen in sulfonylurea tolerante rassen kan worden toegepast. De cichoreirassen Barite, Benulite en Rhodonite hebben een specifieke tolerantie voor de herbiciden Titus en Safari. Dit betekent dat onder andere kamille, klein kruiskruid en in mindere mate melganzenvoet beter zijn te bestrijden. De financiële opbrengst van deze rassen ligt iets onder die van de standaardrassen, maar toch zijn ze vrij populair. In 2021 doen Rhodonite en Benulite samen 56% van de markt. Daarna komen de standaardrassen (niet SU-tolerant) met Maestoso als de grootste. Mechanisch onkruid bestrijdenSensus wil dat mechanische onkruidbestrijding sneller opgang maakt. Want door nu voor te sorteren op een sprong naar voren met mechanische onkruidbestrijding, voorkomt Sensus dat telers binnenkort met de rug tegen de muur staan als weer een herbicide dreigt te sneuvelen. Sensus heeft in 2018 en 2019 beperkte ervaring opgedaan met biologisch geteelde cichorei, en constateerde dat met bestaande technologieën na opkomst best leuke resultaten te realiseren zijn qua onkruidbestrijding. Daarbij, ook herbiciden na opkomst kosten inuline-opbrengst. Chemie zijn namelijk geen nutriënten, ze plagen het gewas. Volgens onderzoek van het IRS kan een strategie met herbiciden een opbrengstreductie van wel 5 tot 8% geven. Mechanisch zou ook in gangbare bedrijfsvoering meer gemeengoed moeten worden. Reden dat Sensus de aanschaf van mechanische onkruidbestrijdingsapparatuur gaat stimuleren via een aanschafsubsidie van zo’n 5% van de aanschafwaarde. Drie machinesSensus zet op dit moment in op drie soorten mechanische onkruidbestrijding en elke onkruidbestrijding wordt apart aangevlogen. _{Lees verder onder de film.} 1 Precisiewiedeg Treffler en APVMet precisiewiedeggen van fabrikanten Treffler en APV kan in cichorei al in het éénblad-stadium worden gestart. Demo’s uit het verleden hebben aangetoond dat de machines onkruid goed aanpakken, ook in de rij, en de cichoreiplanten nagenoeg niet beschadigen en lostrekken. Het tijdvenster waarin de machine kan worden ingezet, luistert vrij nauw. Het kan maar zo dat het ’s ochtends om 10.00 uur nog niet wil (te veel beschadigingen), maar dat het direct na de lunch er mooi aan is. Kwestie van enkele meters proberen, stoppen als het niet gaat en twee uur later nogmaals proberen. Het is daarom bij uitstek een machine die een teler zelf moet hebben, en niet kan huren.
Een dergelijke eg kost rond de € 20.000. Sensus geeft 5% subsidie op het aankoopbedrag. Daarnaast maakt Sensus collectieve afspraken met de leveranciers, waardoor kortingen of andere voordelen kunnen worden bedongen. Gezamenlijk inkopen ten faveure van de teler past in het coöperatieve gedachtegoed van Cosun. De totale korting inclusief subsidie kan daarmee oplopen tot 10 à 12%. _{Lees verder onder de foto.} Cichorei-telers kunnen de loonwerker inschakelen om het gewas te schoffelen met een cameragestuurde schoffel. - Foto's: Sensus2 Camera-precisieschoffelCameragestuurde precisieschoffels kunnen ook op een aanschafsubsidie van 5% van Sensus rekenen. Aanbieders van dergelijke schoffels zijn Steketee, Garford en Schmotzer. Aanschafprijs ligt op globaal € 50.000. Mia/Vamil is er op van toepassing.
Telers of loonwerkers moeten deze zelf individueel aanschaffen, ze worden niet collectief aangekocht door Sensus. Een cameragestuurde precisieschoffel is veel duurder dan een precisiewiedeg, maar het tijdventer voor het gebruik is veel breder. Het komt vaak niet op een dag op aan. Telers hoeven daarom ook niet per se zelf een schoffel te hebben, maar kunnen deze huren.
Sensus onderzoekt of de inzet van deze apparatuur ook ondersteund kan worden via bijvoorbeeld het vergoeden van een starttarief. Telers zijn dan sneller geneigd een schoffel te huren, voor loonwerkers wordt het interessanter een dergelijke machine aan te schaffen. _{Lees verder onder de foto.} De Klünder-onkruidtrekker.3 Klünder onkruidtrekkerDe Klünder-onkruidtrekker oogt als een soort aardappellooftrekker. Roterende banden trekken vanaf eind juli, wanneer het gewas al wat groter is, ontsnapte meldes uit, als alternatief voor handmatig uittrekken. De Klünder kost tussen de € 15.000 en € 30.000.
Sensus denkt nog na over hoe dit te faciliteren. Het idee is dat een leasebedrijf een dergelijke machine aanschaft, en deze dan ergens neerzet op een hub waar telers de machine kunnen ophalen. Een soort werktuigenvereniging dus. De gesprekken daarover lopen. Mocht dit onverhoopt niet lukken, dan is aankoop van de machine door Sensus en zelf uitvoeren een alternatief, maar Sensus besteedt dit liever uit aan een gespecialiseerd bedrijf.GroeikrachtDit project is een eerste pilot in Groeikracht, een nieuw initiatief van Cosun, dat een vervolg kan krijgen in de andere Cosun-teelten. Het initiatief Groeikracht verbindt de Cosun-telers van cichorei, aardappelen en suikerbieten onderling en met Cosun. Een van de thema’s daarbij is het ontwikkelen van oplossingen in de genoemde teelten. Concreet is dus het project om mechanische onkruidbestrijding te versnellen onderdeel daarvan. Doel van dit project is een mindsetverschuiving bij telers te bewerkstelligen, legt Schunselaar uit. Die mindsetverschuiving bereik je niet met demo’s en proefveldjes. Die zijn weliswaar belangrijk, maar onze ervaring is dat telers die graag bezoeken, er graag naar kijken en het erg interessant vinden, maar ’s avonds weer gewoon op de spuitcombinatie stappen, omdat dat nog steeds economisch voordelig en betrouwbaar is. Met alleen demo’s en proefveldjes help je de gangbare teler niet van zijn koudwatervrees voor mechanisch af. Een significante aankoopondersteuning echter kan voorlopers wel overhalen te investeren in mechanische onkruidbestrijdingsapparatuur. En als die kopgroepteler enthousiast is en goede resultaten haalt, volgt wellicht later ook zijn sceptische buurman, stelt Schunselaar.Herbicide Bonalan zit op de schopstoelHet herbicide Bonalan (benfluralin) dreigt te sneuvelen. De Europese Commissie heeft vorig jaar voorgesteld de toelating van benfluralin niet te verlengen, vanwege risico’s voor vogels, zoogdieren en waterorganismen.
Dat besluit kwam vrij onverwacht voor fabrikant Gowan. Tot februari 2020 leek de EU-herregistratie van Bonalan niet spannend. Het was geen politiek beladen dossier. De EFSA had weliswaar drie kritische zorgpunten opgesteld, maar deze dacht Gowan te kunnen pareren. Bijvoorbeeld met extra risico reducerende maatregelen, zoals lagere dosering, diepere inwerkdiepte of spuitvrije zone. Tot ineens uit Brussel het voorstel tot Non-Renewal kwam.

Geen meerderheid van lidstaten
Tweemaal is het voorstel geagendeerd op de SCoPAFF-agenda (Standing Committee on Plants, Animals, Food and Feed), maar tweemaal was er geen gekwalificeerde meerderheid van de lidstaten. Er zijn lidstaten die veilig gebruik mogelijk achten door risico reducerende maatregelen. Nederland stemde binnen SCoPAFF echter tegen verlenging, omdat volgens de EFSA de risico’s onvoldoende kunnen worden ondervangen met de extra maatregelen. Doordat tweemaal geen gekwalificeerde meerderheid is gehaald, is het voorstel teruggestuurd naar de Europese Commissie, die er nu een oordeel over moet gaan vellen.

Onkruidbestrijdingsstrategie
Volgens Sensus speelt Bonalan in cichorei een cruciale rol in een toekomstbestendige onkruidbestrijdingsstrategie. Het heeft sinds 2014 een toelating in Nederland, maar in België is het al zo’n 20 jaar toegelaten. Met Bonalan ingewerkt voor opkomst, is na opkomst veel minder chemie nodig. Tot zelfs geen chemie. Het wegvallen van Bonalan zet een streep door de agenda ‘reductie herbiciden in cichorei’, stelt Schunselaar. Want als Bonalan wegvalt, is na opkomst volle bak chemie nodig om onkruid onder de duim te houden. Met alleen mechanisch wieden na opkomst gaat het dan niet lukken cichorei onkruidvrij te houden.

Productie inuline te duur
Als onkruid niet meer afdoende kan worden bestreden, schuilt het gevaar dat veel telers de teelt vaarwel zeggen, de grondstofaanvoer richting fabrieken daardoor krimpt en de productiekosten van inuline te duur wordt vanwege onderbezetting van de fabriek. Niet ondenkbaar is dat na een verbod van Bonalan het areaal cichorei in Zuidwest-Nederland, Zuid-Oost Nederland en Wallonië halveert. In Drenthe werd vanwege het hoge organisch stofgehalte weinig Bonalan toegepast. Daar leunde de teelt vooral op C-IPC. Maar vanwege dat verbod staat het areaal daar nu al onder druk.
Sensus is daarom samen met andere betrokkenen inmiddels een jaar lang intensief aan het lobbyen in Den Haag en Brussel om Bonalan te behouden. Het middel is cruciaal voor de keten en essentieel om een lager herbicidengebruik te realiseren.