Voorraad ruwvoer slinkt, nog geen paniek

Vanwege de droogte lopen veehouders een paar snedes gras mis en de maisoogst valt in sommige regio’s drastisch tegen. Veel rundveehouders hebben nog een flinke hoeveelheid graskuil op voorraad. Toch groeit de vraag naar (ruw)voeders en dat gaat gepaard met stijgende prijzen.“Emotie speelt in de markt momenteel een rol van betekenis”, zegt fouragehandelaar Wichert van den Berg van Berg Fourage in Doornspijk (Gelderland) over de snel oplopende prijzen van ruwvoeders.“Tot voor 3 weken geleden konden we bij veel melkveehouders in het noorden gras dat groeide na de 1^e en 2^e snede voor € 0 van het land halen. De boeren hadden hun silo’s nog vol liggen met kuilgras van vorige jaren en wilden de voorraad niet verder laten oplopen. In een paar weken tijd is de marktsituatie volledig omgedraaid. We halen nog steeds veel gras op in het noorden. Maar dat is bepaald niet gratis meer. Aangeboden partijen zijn vaak binnen een uur verkocht”, aldus Van den Berg.
_{Lees verder onder het Facebook-bericht en de foto‘s}Ook de fors gestegen prijs van ingekuilde snijmais is volgens hem illustratief voor de overspannen veevoedermarkt. “2 weken geleden verkochten we snijmais nog voor € 47,50 per ton. Inmiddels is dat al € 70 per ton.”Dankzij de droogte stijgen ook de prijzen van andere voedermiddelen. “Voeraardappelen gingen 3 weken geleden nog weg voor € 20 per ton, nu zouden ze minstens € 50 per ton moeten opbrengen, maar dat is niet reëel. En bovendien is er nauwelijks aanbod”, zegt Van den Berg.Heel Nederland droogDe droogte treft rundveehouders in heel Nederland. De grasgroei is grotendeels gestokt. Veel weilanden liggen er geelbruin en uitgedroogd bij. Vooral op de hoge zandgronden in Oost- en Zuid-Nederland is dit al weken het geval. In deze regio’s hebben ook de maispercelen het meest van de droogte te lijden.Lees ook: Gras maakt plaats voor woestijn en mais lijkt op preiOp klei- en veengronden knijpen de gevolgen van de droogte nog iets minder door dan op de zandgronden. “In het westen van het land liggen de meeste graslandpercelen er nog groen bij. Al is er van grasgroei ook hier nauwelijks sprake meer”, zegt Tim van Noord van PPP Agro Advies.Van Noord signaleert dat melkveehouders hun koeien in toenemende mate binnenhouden en op stal van voer voorzien. “Op veel bedrijven is nog wel sprake van enige weidegang, onder meer om de weidepremie op melk niet in gevaar te brengen.”Lees ook de blog: ‘Koeien zouden in deze hitte binnen moeten blijven’Vergelijkingen met 1976Vergelijkingen met het bekende droge jaar 1976 worden in de media volop gemaakt. Toch is door de bank genomen op de meeste plekken in Nederland de ruwvoerproductie dit jaar tot nu toe groter dan die was in 1976.Dit komt ook naar voren uit berekeningen van Martin Mulder, onderzoeker bij Wageningen Environmental Research. Hij is betrokken bij de ontwikkeling van de zogenoemde Waterwijzer Landbouw. Die bestaat uit computermodellen om de gevolgen van een veranderende waterhuishoudkundige situatie in kaart te brengen. Mulder rekende met de Waterwijzer Landbouw aan de gevolgen van de droogte. De berekeningen zijn gemaakt voor een veel voorkomende bodemtype (veldpodzol met grondwatertrap 6).Uit de berekeningen komt naar voren dat de ruwvoerproductie (gras en mais) achterblijft, echter nog niet in dezelfde mate als in 1976. “Maar als het droog blijft, gaan we daar wel naar toe”, aldus Mulder.Grasland lijdt meer dan snijmaisUit zijn berekeningen blijkt ook dat grasland meer te lijden heeft van droogte dan snijmais, dat gevoeliger is voor koude en nattigheid dan voor droogte.Toch zijn op de hoge zandgronden diverse maispercelen zwaar door de droogte geteisterd. Op deze percelen blijft de ontwikkeling van maisplanten ver achter en is er geen kolfvorming. Voor zover ze de mogelijkheden hebben, proberen maistelers dit te voorkomen met het beregenen van maispercelen.Een perceel mais in de Achterhoek wordt beregend. - Foto: Hans PrinsenDe Marke beregentDat gebeurt onder meer bij melkveeproefbedrijf De Marke in Hengelo (Gelderland). “Van de 16 hectare mais die we telen, kunnen we er 12 beregenen”, vertelt Zwier van der Vegte, bedrijfsleider van De Marke. “En dat doen we ook volop. Door beregening lijkt het zetten en vullen van de maiskolven ook dit jaar redelijk goed te lukken.”Op de Marke beregenen ze ook het grootste deel van het grasland. “Daar zijn we 2,5 maand geleden al mee begonnen. Een les van de afgelopen jaren, die ook dit jaar opgaat, is dat tijdig starten met beregenen bepalend is voor het effect. Doordat we vroeg begonnen, hebben we nu nog steeds weidegras voor de koeien.”Van der Vegte meldt dat het eind daarvan wel in zicht komen. “Met de verzengende hitte bereik je met beregenen alleen nog dat het gras groen blijft. Van grasgroei is geen sprake meer.”Wie beregenen kan doet dat. Het gras blijft dan in elk geval groen, maar veel groei levert het vaak niet op. Wel is het land weer snel op productie als er eenmaal neerslag valt. - Foto: Hans PrinsenBeschikbaarheid van ruwvoerIn hoeverre de droogte bedreigend is voor de beschikbaarheid van ruwvoer op melkveebedrijven op de korte en langere termijn is moeilijk te zeggen. Afgaande op de sterk stijgende voerprijzen zou je kunnen concluderen dat er tekorten zijn. “Een aantal boeren maakt zich een beetje zorgen. Dat heeft gevolgen voor de prijzen, maar dat wil niet zeggen dat de ruwvoerpositie van melkveebedrijven in het algemeen in het geding is”, stelt fouragehandelaar Van den Berg. “Als het over 3 weken regent, kan de markt er weer heel anders uitzien.”Lees ook de blog: ‘Angst is dure raadgever op ruwvoermarkt’Ook fouragehandelaar Henk Bieleman in Holten (Overijssel) heeft niet de indruk dat melkveehouders afstevenen op grote ruwvoertekorten. “Veel melkveehouders zitten tot over hun oren in het kuilgras. Ze zijn blij als ze de voorraden daarvan wat kunnen laten krimpen.”“Bij mais ligt het anders. We zien dat telers die in normale jaren een deel van hun gewas verkopen, dat nu niet doen. Ook zijn er melkveehouders die geen zin hebben om mais zonder kolven op stam te kopen. Zij proberen nu oude voorraden ingekuilde snijmais op te kopen. Dat heeft gevolgen door de prijs van snijmais.”De vraag naar ingekuilde snijmais neemt toe en de prijs ervan loopt dan ook snel op. - Foto: Bert JansenVan der Vegte van proefboerderij De Marke concludeert ook dat op de meeste melkveebedrijven een ruwvoertekort niet snel aan de orde is. “Hier in de Achterhoek produceren melkveehouders gemiddeld 18.000 kilo melk per hectare. Veel melkveehouders in deze situatie zijn meer dan zelfvoorzienend voor ruwvoer en hebben flinke voorraden.”“Bedrijven onder de 18.000 kilo melk per hectare, zoals De Marke met 15.000 kilo per hectare, hebben in theorie de mogelijkheid een deel eigen krachtvoer te telen. De praktijk zal dit jaar zijn dat het maken van eigen krachtvoer vervalt ten gunste van de ruwvoerproductie. Dat betekent wel dat de voerkosten het komende jaar hoger zullen zijn.”Afzet mest stokt ookDe droogte zorgt niet alleen voor een verslechterende ruwvoerpositie op melkveebedrijven. Het uitrijden van mest is op veel plekken ook een probleem aan het worden.Het wordt dan ook afgeraden om met machines over een dorre grasmat te gaan en daar mest op te brengen. Dat beschadigt de grasmat nog verder, en is ook vanuit milieuoogpunt onwenselijk.Door het extra opstallen van melkkoeien lopen mestvoorraden op melkveebedrijven snel op. Dat kan leiden tot opslagproblemen in het komende stalseizoen.Lees ook: Verlenging mestuitrijden bouwland wegens droogteMelkveehouder Post: genoeg voer tot voorjaar 2019Melkveehouder Frank Post in Nieuweroord (Drenthe) boert niet in de allerdroogste regio’s van Nederland. Zijn graslandpercelen, in ieder geval de maaiweides, ogen nog aardig groen. Toch loopt bij Post de schade door het stilvallen van de ruwvoerproductie snel op. De melkveehouder heeft maatregelen genomen om te zorgen dat zijn veestapel het komende jaar voldoende te vreten heeft.Hij houdt 140 melk- en kalfkoeien op 49 hectare grond. De productie van de koeien is 9.300 kilo melk met 4,61% vet en 3,63% eiwit.Waar bestaat die schade uit?“Al bijna 3 weken leven de melkkoeien grotendeels op een voerrantsoen waarin het aandeel weidegras heel klein tot nihil is. Deze week heb ik de koeien helemaal binnengehouden. Met middagtemperaturen ver boven de 30 graden, en geen zuchtje wind is het buiten voor de koeien niet uit te houden.”“Door de droogte was de opbrengst van de 3^e snede gras een kwart van normaal. Een 4^e snede komt er voorlopig helemaal niet.”Frank Post hoopt dat er in het najaar nog flink wat gras groeit om problemen met de ruwvoerwinning volgend jaar te voorkomen. - Foto: Reina de vriesHebt u genoeg ruwvoer op voorraad?“We hebben kuilgras en snijmais overgehouden van vorig jaar. Maar dat zijn relatief beperkte voorraden. Van een voorraad graskuil waar je een jaar van kunt voeren, zoals veel collega’s die hebben liggen, is hier geen sprake. De oude voorraden zijn voldoende om ongeveer 2 maanden te overbruggen.”Dus u hoopt op een groeizaam najaar?“Dat hopen we wel, maar we gokken er niet op. We hebben een partij graszaadhooi gekocht als aanvullend ruwvoer. En ik heb met een naburige akkerbouwer afspraken gemaakt over een tussenteelt op percelen die vrijkomen na de graanoogst. Als het weer verandert, ga ik daar een mengsel van gras en rogge zaaien en hoop daar komende herfst een mooie snede van te kunnen maaien. In eerste instantie gaat het om 10 hectare. Misschien wordt die oppervlakte nog groter.”En hoe zit het met de maisoogst die u verwacht?“We telen 8,5 hectare snijmais. Inmiddels heeft zeker 1 hectare daarvan flink van de droogte te lijden. Om te voorkomen dat die oppervlakte zich uitbreidt, beginnen we met beregenen van de snijmais.”Hoe lang kunt u voorruit met de voervoorraad en de oogsten die nog komen?“Stel dat we dit jaar van onze eigen grond geen gras meer kunnen oogsten, dan komen we tot het begin van het weideseizoen van 2019. In dat geval creëren we voor volgend jaar ook een probleem, omdat we dan vroeg veel percelen zullen moeten beweiden. Daardoor is er minder ruimte voor ruwvoerwinning. Dus ik hoop maar dat er in het najaar nog flink wat gras groeit.”Wat is de financiële schade van de stagnerende ruwvoerproductie door de droogte?“De directe schade op korte termijn bedraagt voor ons bedrijf al snel € 15.000. Hoe dat op de langere termijn oploopt, is nog niet te becijferen. Als de droogte aanhoudt, kunnen we bijvoorbeeld ook te maken krijgen met extra kosten voor graslandvernieuwing. Het lukken of mislukken van de maisoogst is financieel gezien een factor van grote betekenis. In tegenstelling tot gras oogst je mais maar één keer. Is die oogst niet goed, dan levert dat een forse schadepost op.”