‘Vervanging import van soja is een illusie’

Meer soja gaat in Europa niet geteeld worden. In Nederland kunnen we de teelt beter helemaal vergeten.De Europese Unie heeft de ambitie om de import van soja flink te reduceren en te vervangen door soja die in Europa geteeld wordt. Zowel voor humane consumptie als voor diervoerders. Op zich een mooi streven, eiwitgewasen zijn prima te integreren in veel Europese bouwplannen, ook in Nederland. Veel eiwitgewassen groeien hier prima en er kunnen mooie opbrengsten worden gehaald. Maar nu net niet voor soja. Europees areaal gedaaldFeit is dat het areaal eiwitgewassen in Nederland eerder krimpt dan groeit, en dat heeft alles te maken met saldo’s die haalbaar zijn. De teelt van soja is hiervan een heel duidelijk voorbeeld, het areaal in Nederland stelt niets voor en krimpt alleen maar, omdat de opbrengsten en het saldo in ons klimaat te laag en te onzeker zijn. Maar ook in Europa als geheel is het areaal sojabonen het afgelopen jaar gedaald. Totaal werd er in Europa in 2019 896.000 hectare soja geteeld. Italië, Frankrijk en Roemenië zijn de grootste producenten. Maar als je de Europese productie afzet tegen de hoeveelheid soja die wordt geïmporteerd, kom ik tot de conclusie dat vervanging van een groot deel van de geïmporteerde soja een illusie is onder de huidige randvoorwaarden. Kennelijk kan de Europese akkerbouw op prijs niet concurreren met het buitenlandHet areaal zou enorm moeten stijgen, een paar getallen illustreren dit. Volgens cijfers van Nevedi wordt jaarlijks in Europa ruim 30 miljoen ton sojaschroot verwerkt in de Europese diervoedersector. Een ton sojabonen levert ongeveer 800 kilo sojaschroot. De totale import vertegenwoordigt dan, uitgaande van een opbrengst van gemiddeld 3 ton sojabonen per hectare (gemiddelde van de soja-opbrengst in Brazilië voor de periode 2010-‘19), een areaal van meer dan 10 miljoen hectare, terwijl er in Europa een areaal van minder dan 1 miljoen hectare wordt geteeld. Kennelijk kan de Europese akkerbouw op prijs niet concurreren met het buitenland, vooral niet met landen aan de overkant van de Atlantische Oceaan: Noord-Amerika, Canada en Brazilië als grootste importlanden. Import GMO-sojaGezien de ambitie van de Europese Unie de Europese productie te stimuleren, is het daarom ook bijzonder dat de import van een nieuwe generatie gemodificeerde soja in de Europese Unie onlangs is goedgekeurd. Dit zet Europese akkerbouwers verder op achterstand. De GMO-rassen die in andere delen van de wereld volop worden geteeld, zijn in Europa niet toegestaan. Bovendien zijn de rassen ongevoelig voor de herbiciden dicamba, glufosinaat-ammonium (werkzame stof van Finale) en glyfosaat (Roundup). De eerste beide stoffen zijn in Europa niet toegelaten en glyfosaat staat flink ter discussie. Import van GMO-soja is toegelaten in het kader van afspraken binnen de Wereldhandelsorganisatie (WTO), milieu-eisen spelen hierin geen rol. Onder deze randvoorwaarden komt er nog geen begin van de gewenste transitie naar Europees geteelde soja. En in Nederland kunnen we de teelt beter helemaal vergeten.