Verlies boerenaanhang van CDA zet door

Nog geen tien jaar geleden stemde tweederde van de boeren en tuinders op het CDA. Bij de komende verkiezingen zal dat anders zijn, zo blijkt uit een peiling. Het lijkt een kwestie van tijd voordat de VVD de grootste is in de landbouw.Aan zijn inzet zal het niet hebben gelegen. De afgelopen twee jaren zette CDA-staatssecretaris Henk Bleker zich volop in voor de agrarische sector: hij pleitte voor een stevig Europees landbouwbudget, verzette zich met hand en tand tegen de ontpoldering van de Hertogin Hedwigepolder en versoepelde waar mogelijk milieu- en natuurregels. Toch heeft ook hij de trend niet kunnen keren. De liefde tussen de sector en het CDA is sinds een jaar of tien tanende en daar komt vooralsnog geen einde aan.In de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen op 12 september peilde agrimarketing- en marktonderzoeksbureau Agridirect in samenwerking met Boerderij en Boerderij Vandaag de stemming onder ruim vierhonderd boeren en tuinders. Daaruit blijkt dat het CDA nog maar nipt de populairste partij is in de sector. Stemde in 2003 nog 67,5 procent op de christendemocraten, dit jaar is dat volgens de enquête niet meer dan 42,7 procent. In diezelfde periode zag de VVD haar aandeel juist flink groeien: van 17,8 naar 39,6 procent.Van de overige partijen speelt alleen de SGP een rol van betekenis; de traditioneel landbouwvriendelijke fractie kan over anderhalve maand rekenen op 10,1 procent van de boerenstemmen. De PVV daarentegen heeft veel van haar populariteit verloren. Daar waar bij de vorige verkiezingen nog 6,2 procent van de ondervraagden Geert Wilders steunde, is dat nu nog slechts 2,3 procent. Mogelijk is dit het gevolg van het anti-Europastandpunt van de partij, aangezien zo’n 85 procent het EU-lidmaatschap van Nederland belangrijk acht. De meeste van de teleurgestelde PVV-kiezers zijn nu overgestapt naar de VVD. De linkse fracties hebben amper boerenkiezers aan zich weten te binden.Wat ook opvalt, is dat de grootste aanhang van het CDA zich onder de dierhouders bevindt; de helft van alle melkvee-, pluimvee- en varkenshouders stemt op die partij. De VVD moet het vooral hebben van de plantaardige sectoren, en dan met name de tuinbouw. Bij de SGP is een gevarieerder beeld te zien. De staatkundiggereformeerden hebben onder tuinders en graasdierhouders een aandeel van bijna 12 procent, terwijl zij in de akkerbouw en de intensieve sectoren niet verder komen dan respectievelijk 6,7 en 2,3 procent. In de die laatste groep doet de Christenunie het met 5 procent ook nog redelijk.Verrassend misschien is het feit dat de agrarische kiezer zijn of haar keuze nauwelijks laat bepalen door de landbouwparagraaf in verkiezingsprogramma’s. Hoewel partijen doorgaans weken zwoegen en dagen congresseren over alle punten en komma’s in de tekst, is deze voor slechts 3,4 procent van de respondenten doorslaggevend. Veel belangrijker zijn overtuiging/wereldbeeld (36,6 procent) en gewoonte/traditie (34,5 procent). Ook de landbouwkandidaten en de lijsttrekker vindt een deel van de kiezers van cruciaal belang.Komende maand peilt Agridirect nogmaals de stemming onder boeren en tuinders. Dat het CDA dan alsnog met kop en schouders boven de rest zal uitsteken, zoals het de afgelopen jaren heeft gedaan, is onwaarschijnlijk. Voor de optimisten onder de christendemocraten is er niettemin nog een klein lichtpuntje waar te nemen. De afkalving van de boerenaanhang zet dan misschien door, het gaat een stuk minder hard dan in voorgaande jaren. Of dat uiteindelijk leidt tot een kentering, of dat het een tijdelijk - aan Bleker toe te schrijven - effect is, zal echter pas bij de volgende verkiezingen blijken.