‘Veenboer kan niet op oude manier doorgaan’

Een hoge uitstoot van CO2 zet de landbouw in veengebied verder onder druk. Gelukkig zijn er oplossingen, zoals onderwaterdrainage. Maar die zijn niet goedkoop. Volgens Frans Lenssinck moeten veenboeren aan de slag.Frank Lenssinck is directeur van het Veenweiden Innovatiecentrum in Zegveld (VIC Zegveld) en nauw betrokken bij de problematiek van de veenweidegebieden. Hij is stellig als het gaat om de veenweiden. Boeren hebben veel gevraagd van de grond en moeten nu hun verantwoordelijkheid nemen. Concreet: aan de slag met het grondwaterpeil via onderwaterdrainage. “Alleen dan verminder je inklinking substantieel”, zegt Lenssinck. “Het effect van een hoger slootwaterpeil is verwaarloosbaar.”Waterschappen zitten op het verkeerde spoor?“Dat niet, maar hun invloed reikt simpelweg niet verder dan het waterpeil in sloten. Maar als we de afbraak van veen echt willen tegengaan, moet het waterbeheer terug naar de boer. Als die focust op het grondwaterpeil, maken we pas echt stappen. Dan wordt de veenafbraak met 50 tot 75% verminderd. Dat is hard nodig, want nu klinkt het veen jaarlijks met 0,5 tot 3 centimeter in.”Naam: Frank Lenssinck (44). Organisatie: Veenweiden Innovatiecentrum (VIC Zegveld). Functie: directeur. - Foto: Dijkstra FotografieWaar is het probleem het grootst?“In Friesland. Daar zijn afstanden tussen sloten het grootst. Gemiddeld zo’n 100 meter en het slootwaterpeil is nog 90 tot 120 centimeter. Dan ontstaan in het midden van percelen problemen. Gras onttrekt vocht aan de bodem. Dan zakt het grondwaterpeil. Sloten vullen dat niet aan, omdat veengrond vrijwel ondoordringbaar is en de afstand te groot. De simpelste oplossing is sloten om de 40 meter. Maar dat is niet realistisch. Gelukkig is er een betere, moderne variant: onderwaterdrainage met een pompput.”‘We moeten gewoon veel slimmer met water omgaan’Hoe werkt dat?“Met drains 6 meter van elkaar. Via drukdrainage pompen we automatisch slootwater in een ton die op de drainage is aangesloten. Zo krijgen we water in de veengronden en kunnen we de grondwaterstand constant op 40 centimeter houden. Maar dat kan natuurlijk ook flexibel met andere peilen in bepaalde periodes van het jaar. Bijvoorbeeld voor weidevogels. Water ondergronds opslaan tijdens extreme regenbuien is dan ook mogelijk. We moeten gewoon veel slimmer met water omgaan.”Maar dit kost veel geld.“Ja, het kost € 1.600 per hectare. Maar op een grondprijs van € 60.000 à € 65.000 is dit niks. Je kunt geen dingen van de veengrond vragen die die grond niet aankan. Veenboeren kunnen niet op de oude manier verdergaan. Ook al vanwege de Duurzame Keten van NZO en LTO die uitgaat van klimaatneutraliteit. Daar voldoen boeren op veengrond nu niet aan.”‘Klei inbrengen versterkt de toplaag en draagkracht’Zijn er andere innovaties?“Ja, klei inbrengen. De organische stof wordt dan niet afgebroken, maar bindt zich aan de kleideeltjes. Dat versterkt de toplaag en tegelijkertijd de draagkracht. Dan kan het grondwaterpeil verder omhoog. Het aanbrengen van klei gaat in dunne laagjes – één keer per jaar – en het hoeft ook niks te kosten. Baggeraars willen graag van rivier- of bijvoorbeeld IJsselmeerklei af.”