‘Varkenshouderij gaat gunstige jaren tegemoet’

Zeugenhouders en vleesvarkenshouders staan de komende jaren gunstige tijden te wachten, voorspelt directeur Paul Bens van DLV Advies. Van corona hebben ze niet al te veel last.Een behoorlijk deel van de 503 varkenshouders die hebben ingetekend op de stoppersregeling gaat toch niet meedoen. Aanvankelijk had Paul Bens verwacht dat 100 alsnog zouden afhaken, maar misschien worden dat wel 200 die doorgaan met het bedrijf. “Het vertrouwen in de komende jaren neemt toe”, merkt hij. “Dat is het voornaamste motief om de stoppersoptie niet te verzilveren.”Paul Bens: “Niet omschakelen. In de huidige vleesvarkenshouderij is een prima boterham te verdienen.” - Foto’s: Van Assendelft FotografieWaarop is dat toenemende vertrouwen gebaseerd?“Op ontwikkelingen in de wereldmarkt. Je ziet een groeiende vraag, terwijl in het aanbod niet voorzien kan worden. Het vertrouwen is er dat die situatie een aantal jaren zo zal blijven. Ongetwijfeld zal een keer een verstoring optreden, maar als die na een paar maanden weg is, blijft die situatie van meer vraag dan aanbod overeind. Dat komt vooral door Afrikaanse varkenspest of kortetermijngevolgen van corona. Je ziet dat er nagenoeg geen gebieden zijn waar groei is in de varkenshouderij. Ze houden de centen in de zak. Er wordt niet geïnvesteerd in productie-uitbreiding, ook niet in Europa.”Vroeger leidde veel vraag altijd tot investeren, waarna snel een eind kwam aan een gouden jaar. Neem Spanje dat altijd voorop liep in uitbreiding. Waarom nu niet?“Daar is wel groei in de vleesvarkenshouderij, maar niet in de biggenproductie. Investeerders zijn erg terughoudend om er geld in te pompen, want er is geen aanbod aan goede bedrijfsleiders en goed uitvoerend personeel. Ze hebben al moeite om voor de bestaande bedrijven genoeg personeel te vinden. Ook in andere landen is dat de situatie. Kijk in Duitsland waar er naar verwachting 150.000 zeugen af gaan. Daar blijft vraag naar biggen bestaan.”Op de bedrijven zijn de coronavoorschriften goed invulbaar, waardoor je personeel aan het werk kunt houdenEn in Nederland?“Een afname van de varkensstapel door allerlei regelingen. Het gaat daarbij om verhoudingsgewijs meer zeugenbedrijven, dus ook hier minder biggen. Daar komt de afname door de stikstofregelingen bij. Al met al gaat dat naar 10 tot 15% minder varkensplaatsen. Ook in Nederland geldt dat schaalvergroting van alle tijden is. Er zijn partijen die een concept in de markt zetten, die zeker een rol willen spelen met soms wel 100.000 varkens. De boeiende vraag hier is, wie gaat het werk uitvoeren, met name aan de zeugenkant. In de vleesvarkenskant is dat redelijk goed te doen, maar er moeten wel biggen in die stallen. Door die blijvende situatie van vraag naar biggen, zijn met name voor toekomstgerichte gezinsbedrijven kansen in de zeugenhouderij om prima geld te verdienen.”Doen vleesvarkenshouders er verstandig aan om om te schakelen naar zeugenhouderij?“Niet doen. In de huidige vleesvarkenshouderij is een prima boterham te verdienen.”Dan corona? De economie krijgt een tik. Dat gaat toch ook de varkenshouderij raken?“Dat valt mee. Mensen blijven eten. Vraag en afzet zijn aardig stabiel. Varkensvlees blijft redelijk gevraagd voor de consumptie. Het is niet zoals bij groente, fruit of kalfsvlees die nog meer afhankelijk zijn van horeca. Op de bedrijven zijn de coronavoorschriften goed invulbaar, waardoor je personeel aan het werk kunt houden. Wel is er zorg over buitenlands personeel. Aandacht voor de arbeidsvoorziening blijft nodig, dat was al een punt van zorg. Er zijn nu uitzendbureaus die naar de varkenshouderij kijken, terwijl ze die eerst niet interessant vonden om aanbod uit de industrie of uit andere land- en tuinbouwsectoren in weg te zetten.”Heeft DLV Advies zelf last van de coronamaatregelen?“Tot nu toe nog niet. De meeste adviseurs werkten al vanuit huis. We hadden ook het hele ict-systeem al ingericht op dat thuiswerk en vanuit huis werken. Wel zullen we aandacht moeten gaan besteden aan de wijze van contact houden met klanten en studiegroepen.”Opkoop is enorm kosteninefficiëntPaul Bens (56) is directeur/mede-eigenaar van DLV Advies.Varkensrechten opkopen voor stikstof, zoals de politiek wil, is niet verstandig en effectief voor het verlagen van de stikstofdruk, vindt Paul Bens. “Vanuit het geformuleerde doel is dit enorm kosteninefficiënt.” Het opkopen van een varkensrecht vermindert de stikstofuitstoot met 100%. Zo’n varkensrecht inclusief vergoeding voor de stal kost ten minste € 300, dat is ook de prijs die nu in de warme sanering geldt.De kosten voor een vermindering van 85% van de stikstofuitstoot voor een varkensplaats hoeven volgens hem niet meer dan € 45 te bedragen. Dat kan door het subsidiëren van emissieverminderende technieken en stallen. “Als de overheid € 350 miljoen uittrekt, kan ze de uitstoot van de hele varkenssector met 85% verminderen.”Raakt de stoppersregeling DLV Advies. Minder varkenshouders, minder klanten?“De opkoopregeling heeft onvermijdelijk consequenties voor alle bedrijven rond de varkenssector, ook advisering. Een kwart van onze omzet komt van varkenshouders, maar voor ons bedrijf zijn de gevolgen beperkt. Van de 900 varkensbedrijven die we als klant hebben, heeft ook een aantal ingetekend. Het zijn er niet veel en een deel zal uiteindelijk niet deelnemen (de exacte aantallen geeft hij niet prijs, red.).We zijn een breed adviesbedrijf met 4.500 primaire klanten. We groeien in de varkenshouderij. Dan gaat het om grotere ondernemers met meer locaties en wat we noemen doorontwikkelende gezinsbedrijven die in de toekomst doorgaan. Dat houden we vast, vooral ook door verbreding van onze activiteiten waar we goed in zijn. Denk aan advies in het buitengebied, ruimtelijke ordening, subsidies, duurzame energie-aanpassingen, maar ook bijvoorbeeld prijs/risicomanagement of aan het opzetten van een kinderdagverblijf.De teruggang per jaar is al 4 tot 5% van de bedrijvenJe ziet in de varkenshouderij dat vooral grotere klanten met meer locaties zich concentreren op het managen van die locaties en minder op het zelf uitzoeken van mestzaken, vergunningen, subsidies et cetera. Ze willen van die zorg en kwetsbaarheid af en kiezen voor de bredere, grotere adviesbureaus. Daarnaast zien we een groeiende klantenkring bij de overheid en andere bedrijven die in de sector werken. Ik ben optimistisch over een plek van DLV Advies in de adviesmarkt in de komende markt met wel minder primaire producenten in de veehouderij.”Er vallen varkensbedrijven af. Wat is het beeld?“Johnny Hogenkamp heeft het over 500 tot 1.000 varkenshouders over tien jaar. De teruggang per jaar is al 4 tot 5% van de bedrijven. Met de opkoopregelingen erbij kom je aan een halvering in tien jaar tot maximaal 1.500 serieuze ondernemers. Het aantal ondernemers is niet hetzelfde als de teruggang in locaties. Die locaties gaan wel door. De teruggang is geringer: van 4.000 naar 3.000 locaties met een vergunning.Tussen nu en tien jaar acht ik het volstrekt kansloos dat we de helft van de varkens- en rundveestapel verliezenGemiddeld zitten we nu op 1,3 locaties per ondernemer, terwijl er veel ondernemers zijn die maar een hebben. Ik denk dat we over tien jaar op een gemiddelde van ten minste twee locaties per ondernemer zitten. Belangrijk is ook de ontwikkeling van het produceren door integraties in een concept (op contract merkvlees produceren, red.) met bijvoorbeeld 100.000 vleesvarkens in zo’n integratie, zoals in Spanje. Zo’n hoog integratieniveau als in Spanje zie ik in Nederland niet komen. Daarvoor zijn de varkenshouders veel te veel gewend aan zelfstandigheid, maar het krijgt de komende tien jaar in Nederland wel meer vorm.”Dan is er nog altijd de politieke dreiging van halvering van de veestapel?“Dat raakt ons als DLV Advies ook met grote consequenties. De kans is nul dat het van de ene op de andere dag gebeurt. Wel een vermindering, maar die is al aan de gang. Tussen nu en tien jaar acht ik het volstrekt kansloos dat we de helft van de varkens- en rundveestapel verliezen. Uitkopen kost een enorm bedrag. Dat gaat de overheid er nooit inleggen. Ze hebben wel andere zorgen, waar we in de toekomst het geld voor nodig hebben. Dat besef zal in de politiek overwinnen. Dat zie je bij de € 2 miljard voor stikstofbeleid in de landbouw die voor tien jaar wordt ingezet. Maar dat je continu aanvallen houdt op de veehouderij, is van alle dag.”