Varkens vaccineren tegen PIA kan lonen

Een vaccinatie tegen PIA is terug te verdienen als daarmee de technische resultaten voldoende verbeteren. Dat is vaak een kwestie van proberen.PIA is een beduchte oorzaak van plotselinge of structurele problemen met de (darm-)gezondheid bij met name vleesvarkens. Om problemen met de bacterie Lawsonia intracellularis aan te pakken, is er al jaren een vaccin van Boehringer Ingelheim op de markt. Sinds kort heeft ook MSD Animal Health een vaccin beschikbaar (zie het kader hieronder).Net als bij andere vaccinaties is het gebruiken van een PIA-vaccin een afweging tussen de kosten per varken en potentiële baten in betere technische en economische resultaten.Daarnaast gelden ook minder meetbare argumenten als continuïteit in de productie en prettiger werken.PIA ‘kost € 3 tot € 5 per varken’De schade door PIA is groot. Nico Wertenbroek, technical manager varkens bij MSD, rekent met € 3 tot € 5 per varken. Dat resultaten door PIA hard kelderen, wordt onderschreven door PIA-autoriteit Ken Steen Pedersen, dierenarts in Denemarken en professor aan de universiteit van Kopenhagen. Bij hoge aantallen bacteriën ziet hij groeivertraging van meer dan 100 gram per dag.De Deen adviseert vaccinatie bij subklinische PIA te overwegen als met de qPCR-test uitgevoerd in zijn lab meer dan 1 miljoen bacteriën in een gram mest zijn aangetoond. Let wel op dat er meerdere qPCR-tests bestaan en uitslagen niet vergelijkbaar zijn.PIA-vaccinatie terugverdienenOf een vaccinatie tegen PIA uit kan, is in theorie snel berekend. Het nieuwe vaccin kost circa € 1,50 per varken, exclusief oplosmiddel. Op basis van de economische waarderingsnormen van een aantal kengetallen zijn hierover de benodigde verbeteringen te bepalen. Deze zijn berekend op basis van de uitgangspunten van Wageningen Economic Research uit het jaar 2018 met een saldo van circa € 65 per gemiddeld aanwezig varken.Om de vaccinatie terug te verdienen, moet de voerconversie met 0,07 procentpunt verbeteren, de groei per dag met 60 gram toenemen of de uitval met 1,9% dalen.In een goed varkensjaar als 2019 is de economische waarde van met name groei en uitval anders. Als wordt gerekend met € 95 saldo hoeft de groei nog maar 38 gram per dag te stijgen of de uitval tot 1,25% te dalen.Niet meegenomen is dat door PIA meer variatie in het koppel ontstaat, waardoor de rondesnelheid inzakt. Als vaccinatie leidt tot minder achterblijvers is dat gunstig voor het aantal rondes per jaar. Dat is altijd interessant, maar zeker bij de huidige hoge prijzen._{Lees verder onder de foto.}Het nieuwe vaccin van MSD is een inactief, gevriesdroogd vaccin. Het wordt met een injectie in het spierweefsel toegediend. Het middel werkt op het hele immuunsysteem, waardoor ook immuniteit in de darm ontstaat. Het is ook als combinatievaccin te geven. - Foto: Henk RiswickIs verbetering rond PIA realiseerbaar?De vraag is of een bedrijf deze verbetering daadwerkelijk realiseert. Onder Nederlandse omstandigheden is het vaccin nog te kort beschikbaar om daar een uitspraak over te kunnen doen. Uit praktijkproeven van de leverancier blijken wel goede resultaten mogelijk. Daarbij is verbetering van voerconversie met ‘tienden’ gezien, een groei die met meer 60 gram per dag toenam en een forse afname van uitval. Op een enkel bedrijf uit de proef ging na vaccinatie geen enkel varken meer dood aan PIA.De praktijk zal de komende tijd uitwijzen wat op bedrijven mogelijk is. Wertenbroek adviseert bij twijfel over de werking een proef met deels vaccineren om te kijken wat het vaccin op het eigen bedrijf doet.PIA-problemen beperken met aangepast voerEen andere mogelijkheid om problemen met PIA te beperken is met aangepast voer. Veel voerfabrikanten hebben daarvoor een speciaal voer in het assortiment.Deze voeders bevatten onder andere betere verteerbare eiwitten, aangepaste zetmeelfractie, meer structuur, speciale zuren en/of andere toevoegingen.Volgens deskundigen kunnen deze voeders de problemen wel verzachten, maar zijn ze meestal minder effectief dan vaccinatie. Bovendien bestaan er verschillen tussen fabrikanten in de mate waarin het standaardvoer al van extra veiligheden is voorzien.Voeders tegen PIA kosten al gauw tot € 1,50 per 100 kilo meer. Stel dat het voer gemiddeld € 1 duurder is, dan betekent dat per varken bij een opname van 240 kilo een extra kostenpost van € 2,40. Bovendien is het voer ontwikkeld voor een trage vertering wat druk op de resultaten geeft.PIA-vaccinatie goedkoper dan aangepast voerDe kosten van voer zijn dus bijna twee keer zo hoog als een vaccinatie. Het is daarbij wel de vraag of het dure voer het hele traject nodig is of alleen tijdens een deel van de mestperiode ingezet hoeft te worden. Leendert Amersfoort, nutritionist Varken bij Trouw Nutrition, adviseert vooral zo vroeg mogelijk met aangepast voer te beginnen, dus de focus op het start- en tussenvoer.Nog beter is bij de vermeerderaar beginnen. “Hoe vroeger, hoe groter het effect, dat zien we zelfs bij acute PIA.”Andersom geldt dat varkenshouders die vaccineren mogelijk terug kunnen schakelen naar eenvoudiger en goedkoper voer. Tegenover een vaccinatie van € 1,50 staat bij de voeropname van 240 kilo per varken een voerprijs van € 0,60 per 100 kilo. Bij het genoemde voerprijsverschil lijkt dat dus snel interessant. Ook hiervoor geldt: zekerheid is er niet en de enige mogelijkheid om meer zicht erop te krijgen, is onderzoek op het eigen bedrijf.Kostprijs- of resultaatgedreven varkenshoudersAmersfoort ziet voor de praktijk twee toepassingen; varkenshouders die meer kostprijsgedreven zijn zullen na vaccinatie eerder terugschakelen naar een goedkoper voer. Maar varkenshouders die voor maximaal resultaat gaan, kunnen het beste beide gaan doen. “Alles hangt ervan af hoe de vaccinatie uitpakt op een bedrijf.”_{Lees verder onder de foto.}Boehringer Ingelheim heeft al langer een vaccin tegen PIA op de markt. Het wordt oraal aan de varkens toegediend. - Foto: Koos GroenewoldTwee verschillende vaccins tegen PIAMet de introductie van Porcilis Lawsonia door MSD Animal Health heeft de varkenshouderij nu twee vaccins tegen PIA beschikbaar. Ze zijn heel verschillend.Lange tijd was Boehringer Ingelheim alleenheerser met een PIA-vaccin; de farmaceut heeft sinds 2006 al Enterisol Iletis op de markt. Het middel van Boehringer is een levend verzwakt vaccin dat oraal wordt toegediend. Dat gebeurt het meeste via het drinkwater, trog of brijvoer. Het vaccin werkt zodoende direct in de darm van het varken.Er zijn geen combinatie-vaccinaties mogelijk. Toediening gebeurt het beste op zes tot acht weken leeftijd.Het nieuwe vaccin van MSD is een inactief, gevriesdroogd vaccin en wordt intramusculair gegeven, dus met een injectie in het spierweefsel. Het werkt op het hele immuunsysteem, waardoor ook sterke lokale immuniteit in de darm ontstaat. Het middel kan met het MSD-combinatievaccin tegen circo-myco worden gemengd voor vaccinatie tegen drie ziektes tegelijkertijd.Toediening kan vanaf een leeftijd van drie weken.Meer cijfers en details rond PIA bekijken? Lees Boerderij-magazine 29Voor de in dit artikel gepresenteerde en de daaronder liggende berekeningen vormen de waarderingsnormen productiegetal van Wageningen Economic Research de basis. Deze zijn voor het laatst in 2018 vastgesteld en dat bij een saldo van circa € 65 per gemiddeld aanwezig varken. Voor de waarde van de kengetallen in een goed varkensjaar zijn de waardes op gelijkwaardige wijze doorgerekend met een saldo van € 95 per varken.Lees Boerderij-magazine 29 voor een tabel met meer cijfers en informatie rond PIA.