Varen op deskundigen leidt ook tot fouten

Ministers varen op deskundigen bij de virusbestrijding. De deskundigen maken ook inschattingsfouten, waardoor de bestrijding achteraf gezien anders had gemoeten. In de huidige coronacrisis zijn parallellen te trekken met de dierziektebestrijding in het verleden.De bestrijding van een besmettelijke virusziekte is niet eenvoudig. Sinds toenmalig minister Bruno Bruins op de televisie (27 februari) van een briefje voorlas dat het eerste bevestigde geval van corona bij een patiënt in het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg was vastgesteld, lijkt Nederland in een achtbaan van elkaar overtreffende adviezen en maatregelen terecht te zijn gekomen. Het is een crisis van ongekende omvang die zich in Nederland buiten oorlogstijd nooit heeft voorgedaan, zei premier Rutte deze week terecht tijdens een van zijn persconferenties.Varkenspest in DuitslandElke vergelijking gaat mank, zeker als de huidige coronacrisis wordt vergeleken met ziekte-uitbraken in de veehouderij. In aantallen menselijke slachtoffers staan Q-koorts, vogelgriep, mond- en klauwzeer en varkenspest nog niet in de schaduw van wat er nu gaande is. Maar als het gaat om de aanpak van de crisis zijn er zeker parallellen te trekken.Toen begin 1997 in Paderborn in Duitsland varkenspest werd vastgesteld, begonnen in Nederland zachtjes alarmbellen te klinken. Maar ondertussen gingen de varkenstransporten van en naar Duitsland vanuit Nederland nog gewoon door. Toen dit jaar de eerste gevallen van corona in Italië en Frankrijk werden vastgesteld, werden we in Nederland misschien een beetje alert, maar we bleven ons gewoon al handen schuddend verplaatsen door Europa.Chirurgische aanpakNu staat Jaap van Dissel van het RIVM naast premier Rutte om uitleg te geven over het virus en de verspreiding ervan. In 1997 baseerde landbouwminister Jozias van Aartsen zijn beleid op de deskundigheid van Catharinus Terpstra van het toenmalig diergeneeskundig instituut (ID-DLO) in Lelystad. Dat leverde de bewindsman achteraf kritiek op, omdat hij niet doortastend genoeg had opgetreden. De minister had – op advies van de varkenspestdeskudige – namelijk besloten om de preventieve ruimingen te staken. De chirurgische aanpak bleek achteraf een volstrekte misgreepVan Aartsen koos, zei hij in februari 1997 tijdens een algemeen overleg in de Tweede Kamer, ‘voor een chirurgische aanpak’ omdat preventief ruimen een te grove maatregel zou zijn. De chirurgische aanpak bleek achteraf een volstrekte misgreep, omdat op het moment dat de eerste varkenspestbesmetting werd ontdekt, er al 35 bedrijven het virus onder de leden hadden, zonder dat iemand het wist.Eerste coronagevalBij de coronacrisis zien we iets soortgelijks. Het beleid was om de mensen met wie de eerste patiënt in contact was geweest op te sporen, te isoleren en te testen, om zo de verspreiding van het virus in de hand te houden. Dat was ook een soort chirurgische aanpak. Het op zich logische beleid stoelde op het vertrouwen dat we met zijn allen hadden in het idee dat we elke virusbesmetting in Nederland ook tijdig zouden opmerken. Dat was helaas niet het geval. Toen het eerste coronageval werd vastgesteld, waren er al veel meer mensen onopgemerkt besmet (geweest), zo bleek deze week. En dus moest het beleid later worden bijgesteld – overigens opnieuw na advies van de deskundigen – zoals dat in 1997 bij de varkenspest ook gebeurde.En als de varkenspest ook een voorbode is voor wat ons nog te wachten staat, dan zal het virus langer dan een jaar onder ons blijven voordat de laatste maatregelen worden afgekondigd.