Tussen aanvaarding en oplevering natuurgrond

Stel, je gaat voor dertig jaar natuurgrond gebruiken. Hoe geef je de eigenaar de garantie dat die grond in goede handen is?Stel je tekent een overeenkomst met een eigenaar om natuurgrond te gebruiken voor een periode van dertig jaar. Hoe geef je de eigenaar de waterdichte garantie dat de grond in goede handen is?
Mijn stelling is dat de eigenaar moet weten hoe de situatie is bij aanvaarding van de grond en hoe het land(schap) er na dertig jaar bij ligt. Ik stel ook dat je pakweg om de tien jaar eens samen moet kijken hoe de zaken er voor staan. Ik werk in deze blog drie aspecten uit: de inrichting, de bodemvruchtbaarheid en de botanische samenstelling van de zode.Inrichting natuurgrond: maak inventarisatie
Eerst de inrichting. Bij de start maken beide partijen samen een inventarisatie van hoe bijvoorbeeld hekken, dammen, paden, greppels, pijpen, sloten, oevers, pompen, molens en peilschotten er bij liggen of staan. Gebruiker en eigenaar spreken precies af hoe en wanneer achterstallig onderhoud is weggewerkt en hoe al deze elementen er bij liggen over dertig jaar. Beide partijen zetten hun handtekening onder dit document. Dan kan de gebruiker in zijn jaarlijks werkplan aangeven welke investeringen hij doet en welk onderhoud hij pleegt. Na tien jaar maken de partijen opnieuw een inventarisatie. Die gegevens evalueren ze samen in het licht van het overeengekomen eindplaatje. Zo maak je afspraken die zekerheid geven over wat te doen aan inrichting en onderhoud. Ik ken weinig situaties waarin deze zaken klip en klaar zijn geregeld. Ik ken wel veel natuurgebieden, die schrikbarend verwaarloosd zijn en waar het achterstallig onderhoud jaarlijks toeneemt.Bemestingstoestand: neem van ieder perceel grondmonster
Dan de bemestingstoestand. Ook voor de bodemvruchtbaarheid geldt dat het verstandig is om voor ieder perceel een grondmonster te laten nemen en te laten analyseren bij de aanvaarding van natuurgrond. En om daarnaast vervolgens per beheertype de streefwaarden te noemen voor de zuurgraad, de aanwezige mineralen en de sporenelementen. Van uit het verschil tussen gemeten waarden en streefgetallen kunnen partijen een programma overeen komen, waardoor de mineralentoestand door reparatie of uitmijnen richting ideale toestand beweegt. Vanuit de mineralenbalans per perceel en op bedrijfsniveau is bekend wat de plaatsingsruimte is voor mest, of dat je mineralen aan of af moet voeren. Een professionele beheerder verantwoordt zijn mineralenstromen. Ik ken veel situaties waarin een maximum geldt voor het aantal jaarlijks aan te wenden kubieke meters mest per hectare. Niemand weet hoeveel mineralen in de bodem en in de mest zitten. Dus dat is nattevingerwerk. Veel natuurbodems zijn zichtbaar te ver verschraald of te veel bemest, niemand die gegevens heeft of op analyses stuurt, zoals iedere boer dat voor zijn eigen grond kan en doet.Leg botanische samenstelling zode vast
Tenslotte de botanische samenstelling van de zode. Ook die moeten partijen onder protocol vastleggen bij aanvaarding van grond. Per perceel/ beheertype moeten dan de streefbeelden bekend zijn. Zodat je om de tien jaar kan kijken of de plantengemeenschappen zich in de gewenste richting ontwikkelen en hoe het staat met de doelsoorten en de probleemkruiden. U zegt wellicht: wat een werk. Maar ik ken heel veel situaties met bijvoorbeeld dominantie van Witbol, een soort gras waarbij geen wurmen en dus weidevogels willen wonen en waar koeien hooguit met lange tanden van vreten als niks anders op hun bordje ligt. Of, ik noem nog maar een situatie, percelen die vol lopen met Pritrus, ook vaak een teken van einde oefening weidevogels. Ik zou zeggen: leg van tevoren vast hoe de zode er bij ligt, wat de gewenste situatie is en maak afspraken over beheer en tussenevaluaties.

Kortom, beheer is meer dan een maaidatumbeperking en een maximummestgift.