Trips in uien monitoren en vroeg aanpakken

Alertheid is geboden ten aanzien van trips in uien. Het lijkt erop dat de druk hoog wordt, omdat meerdere factoren de plaag in de hand werken.De plaag trips kan in uien oplopen tot 40% opbrengstverlies en kwaliteitsproblemen. Plaagbeheersing is dus geboden. Dit seizoen wordt door de zachte winter, waardoor trips kunnen overleven, opnieuw een hoge tripsdruk gevreesd. Dat hangt uiteraard ook af van de weersomstandigheden in het groeiseizoen; de beestjes gedijen goed bij warmte en droogte. Als planten stress ervaren, zijn ze een makkelijker doelwit voor plaaginsecten. Dus groeizaam weer helpt tegen trips. De start van het seizoen was echter al lastig; er is veel beregend voor zaaien en voor opkomst van het gewas. Het gaat dus niet vanzelf. _{Lees verder onder foto}De larven van trips in een uienplant. - Foto's: Ruud PloegMonitoring met vangplatenOok het wegvallen van de beschermende insecticidecoating Mundial, die een nevenwerking had tegen trips, zal de tripsdruk opvoeren. Alertheid is dus zeker geboden. Vroeg beginnen met monitoren helpt bij een accurate aanpak van trips. Populaties moeten zo snel mogelijk in de kiem worden gesmoord. Tripsmonitoring is meer dan vangplaten in het gewas zetten en wat kijkenEen methode hiervoor is de Tripscoach van Agrifirm. Hierbij wordt de tripspopulatie gedurende het seizoen wekelijks gemonitord met vangplaten van onderzoeksorganisatie HLB/De Groene Vlieg. Telers krijgen wekelijks een rapport over het aantal gevonden tripsen op de mail. Dit gebeurt op basis van het aantal gevonden tripsen op de vangplaten, het graaddagensysteem (wanneer meeste risico), het populatieontwikkelingsmodel (prognose van de druk) en een wekelijkse gewascontrole door de tripscoach (de teeltbegeleider van Agrifirm)._{Lees verder onder foto}Jan Niklaas Zuidveld (50) uit Ens (Fl.) heeft geleerd van Tripscoach en gaat dit jaar zelf verder. - Beste aanpakDe deelnemende teler krijgt een schematisch advies voor de beste aanpak. Oftewel: moet je trips bestrijden en zo ja, wat is het beste moment en met welk middel? Dit seizoen zijn tripsbestrijders Batavia, Benevia, Movento, Flipper, Tracer en – hoewel onwenselijk in verband met natuurlijke vijanden – pyrethroïden toegestaan in de uienteelt. Gewasbeschermingsmiddelen zijn duur en mogen maar een paar keer per jaar worden toegepast. Het gebruik ervan luistert dus nauw. Tripscoach is in 2018 op kleine schaal getest en vorig jaar op grote schaal verfijnd. Dit seizoen begeleidt Agrifirm maximaal 100 deelnemers met dit systeem. “Meer kunnen we nu niet bemensen”, legt Jeroen Nijenhuis, verkoopmanager bij Agrifirm, uit. “De animo is goed. We passen Tripscoach nu hoofdzakelijk toe in Flevoland, Drenthe en het Zuidwesten.”‘Ben bewuster gaan kijken naar trips en reageer sneller’Vorig jaar maakte Jan Niklaas Zuidveld uit Ens gebruik van Tripscoach. Dat heeft voor bewustwording gezorgd. “Nu kan ik het verder wel zelf”, schat hij in. Tot twee jaar geleden had Zuidveld nooit problemen met trips. “Nog steeds zijn er collega’s hier in de buurt die niet tegen trips spuiten. Anderen krijgen het niet onder controle, zoals uientelers nabij de kassen in Luttelgeest. Omgevingsfactoren zijn van belang bij de mate van trips, zo blijkt in de praktijk.” In 2018 werd de Flevolander overvallen door trips in zijn uien. “Dat gebeurde heel laat. Ik kreeg ze onder controle, maar het was inmiddels al augustus. Dan mis je belangrijke gewasgroei.”
Het jaar erop, 2019, probeerde Zuidveld op 4 van zijn 14 hectare uien de methode Tripscoach van Agrifirm uit. “Een nieuw product geef ik graag een kans. Kijken wat het toevoegt. Ik heb ervan geleerd; je gaat bewuster kijken naar het probleem en sneller reageren. Ik weet nu dat je eerder moet beginnen met de bestrijding om de populaties klein te houden; als je al een paar trips ziet zitten, de larven pakken. Vroeger liet je dat een beetje begaan, spoot je een keer na de graanoogst. En toen liep het dus uit de klauwen.”
Tripscoach is een hulpmiddel, zegt Zuidveld, geen oplossing. “Goed kijken kan ik zelf ook. Daarom heb ik niet het idee dat ik Tripscoach nog langer nodig heb. Het kost ook geld, natuurlijk. Volgens mij is het ook niet nodig dat veel boeren meedoen. Als de vangplaten bij een aantal staan is de regio, krijgt Agrifirm een goed idee van de tripsdruk.”
De adviseur kwam wekelijks in het groeiseizoen, maar dat is sowieso gebruikelijk. “Preventief spuiten kan niet tegen trips. Dus kijken moet je evengoed altijd. En zorgen dat je gewas aan de groei blijft, ook om stress te voorkomen.”

Tripsdruk laag
De tripsdruk was vorig jaar laag bij Zuidveld. “Ik heb nu Batavia. Zo nodig spuit ik die 2 keer, vóór de bolvorming, zodat er voldoende sapstromen in de planten zijn voor de verspreiding van het middel. Dan gaat het goed.” Begin mei staan de uienplantjes in het vlagbladstadium, maar een deel komt ook nog op. Zuidveld denk dat Batavia pas in juli nodig is. “Er is geen winter geweest, dus ik verwacht een hoge tripsdruk. Als het warm wordt, gaat het heel snel.”
Zuidveld doet verder al 20 jaar mee aan de Steriele Insecten Techniek, om uienvlieg te monitoren en bestrijden. “Nagenoeg iedereen doet mee in dit gebied, daarom is het succesvol.” Ook wortelvlieg laat hij monitoren. “Coragen, best prijzig en slechts 2 keer toegestaan, is het enige middel hiertegen.”
• 14 hectare uien
• 2018 was jaar met veel trips
• 4 hectare onder Tripscoach in 2019Kosten TripscoachTripscoach kost € 370 tot € 470 per vangplaat op 5,5 hectare. Het prijsverschil zit ’m in de deelname aan de Steriele Insecten Techniek van HLB/De Groene Vlieg en/of je Agrifirm-klant bent. “Er zijn meerdere deelnemers die nu meerdere jaren achter elkaar meedoen”, ziet Nijenhuis. “En sommigen stoppen. Maar let wel, tripsmonitoring is meer dan vangplaten in het gewas zetten en wat kijken.”De vorig jaar gehouden proef met Tripscoach in de koolteelt wordt dit jaar voortgezet. Dit jaar wordt de bestrijdingsmethode ook in de spruitkoolteelt toegepast. Het doel van Tripscoach is dus zo vroeg mogelijk trips in uien vinden, om uitbreiding van de plaag te voorkomen. Onder het motto ‘meten is weten’ kan een plan van aanpak worden gesmeed tegen trips. Naast de inzet van gewasbeschermingsmiddelen kan het motiveren van natuurlijke vijanden ook effectief zijn. Coöperatie CZAV test samen met de bedrijven IPM Impact en Corteva daarom het effect van bankerfields in de uienteelt. Bankerfields zijn bloemenstroken, in dit geval facelia, die worden gezaaid in de spuitsporen. Vooral de gaasvlieg en de zweefvlieg worden in deze stroken waargenomen, bleek vorig jaar in het eerste jaar van het onderzoek. De uitdaging is nu om deze natuurlijke vijand van trips het gewas in het krijgen. Verschillende zaaimomenten kunnen de beestjes dwingen om te verplaatsen. Tripsbeheersing is dus nog geen sluitend plan, maar er worden stappen gezet om schade zoveel mogelijk te voorkomen.