Trends vragen om goede aansluiting onderwijs en werkveld

Ontwikkelingen in de food- en agrisector vragen om medewerkers die hier op kunnen anticiperen. Hoe zorgen het onderwijs en het agrarisch bedrijfsleven ervoor dat ze goed op elkaar aansluiten?Het is voor bedrijven in de agrarische sector niet altijd makkelijk om personeel te vinden, zowel in de primaire sector als in de periferie. Tegelijkertijd vragen ontwikkelingen als robotisering, digitalisering, meer aandacht voor duurzaamheid en milieu om medewerkers die daar mee kunnen omgaan. Daarbovenop zorgt het coronavirus ervoor dat zowel bedrijven als medewerkers zich moeten aanpassen. Het onderwijs speelt een belangrijke rol in het zorgen voor starters die weten hoe ze moeten omgaan met deze ontwikkelingen. Onderwijs aansluiten op deze 6 trends in groene sectorDe Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB) constateert in haar trendrapport zes trends in de groene sector:transparantie duurzame productie en leefomgeving big data robotisering veranderende consument online nieuwe businessmodellen De trends vragen om onderwijs dat daarop aansluit. Er worden andere kennis en vaardigheden gevraagd van studenten die het werkveld betreden. Gerty van den Bosch-Habraken, kerndocent bij Helicon Opleidingen, ziet dat ook: “Studenten dienen technologischer onderlegd te zijn, bewust van duurzaamheid, flexibel en internationaler georiënteerd. Daarnaast worden studenten voorbereid op een leven lang leren omdat de ontwikkelingen zo snel gaan en zullen blijven gaan.” Ook Ronald Sol, docent bedrijfskunde en agri-foodbusiness op HAS Hogeschool, ziet dat er steeds meer vraag komt naar studenten die kunnen werken met data en IT-tooling, zoals in de precisielandbouw.Naast kennis ook nadruk op vaardighedenHet gaat bij de voorbereiding op het werkveld niet alleen om kennis. Ook vaardigheden (competenties) spelen een belangrijke rol. Iris Jonker, docent dier- en veehouderij op Hogeschool Van Hall Larenstein, ziet dat de eindcompetenties van studenten mee veranderen met de ontwikkelingen in de sector. “Met andere groene hogescholen is er landelijk overleg om de eindcompetenties af te stemmen. Eens in de vier à vijf jaar worden die herzien. Daar bouwen de scholen hun onderwijsprogramma op.” Ronald Sol ziet dat er steeds meer nadruk komt op andere vaardigheden: “Over de vak- én landsgrenzen heen kijken, communicatie, flexibiliteit en maatschappelijk bewustzijn, zijn steeds belangrijker. Zonder dat red je het niet meer tegenwoordig.” _{Lees verder onder de foto’s en grafiek}Archiefbeeld van studenten die een praktijkproef uitvoeren op een proefboerderij. Onder andere door praktijkopdrachten, houden scholen nauwe verbinding met ontwikkelingen in de sector. - Foto: Koos van der SpekLeren inspelen en omgaan met ontwikkelingenVolgens Jonker is het vooral belangrijk dat studenten een eigen visie leren creëren en zelf kunnen kiezen hoe ze omgaan met de ontwikkelingen. “Een deel van onze studenten gaat werken in de primaire sector, een ander deel in de periferie. Uiteindelijk is een belangrijke vraag voor beide groepen ‘hoe kan ik op mijn manier inspelen op of omgaan met maatschappelijke ontwikkelingen?’. Het gaat om ondernemerschap in wisselende omstandigheden.” Scholen houden nauw contact met het werkveld, onder andere door stages, praktijkopdrachten en afstudeerprojecten. Ook gastcolleges en onderzoeksprojecten brengen actualiteit in het lesprogramma. De ontwikkelingen in de sector gaan snel, bijvoorbeeld op het gebied van wet- en regelgeving of innovatie. “In sommige gevallen speelt het bedrijfsleven hier sneller op in dan wij als docent of opleiding kunnen realiseren. Maar we proberen deze actualiteiten in de colleges te verwerken of gastsprekers te betrekken bij het onderwijs”, aldus Ronald Sol. De eindcompetenties van studenten worden met het bedrijfsleven besproken. Scholen voeren werkveldscans uit of hebben samenwerkingsverbanden waarin getoetst wordt hoe opleidingen en het beroepenveld op elkaar aansluiten. Het aantal vacatures in de landbouw, bosbouw en visserij liep de afgelopen jaren alsmaar op. In 2020 is er een afvlakking te zien.Veel vraag naar nieuwe medewerkersDat er veel vraag is naar nieuwe medewerkers in de sector, zien de scholen: “Eigenlijk alle studenten hebben tijdens de diplomering al een baan”, aldus Jonker. Bij Lely bijvoorbeeld komen veel starters terecht via stages. “Jaarlijks ontvangen we ruim zeventig stagiaires waarvan we weten dat er ongeveer 40% blijft werken bij Lely. Voor ons een enorme kweekvijver van talent”, aldus Noortje Poot, Talent Acquisition & Employer Brand Manager bij Lely. Door de snelle ontwikkelingen stelt het bedrijfsleven andere eisen aan nieuwe medewerkers. Zo zijn de vaardigheden die horen bij de functies van Lely in de afgelopen jaren veranderd. “We zien sowieso een verschuiving richting cloud, data en AI. Daarnaast zien we dat ook onze afdeling product development steeds meer kijkt naar het duurzamer maken van een product door bijvoorbeeld lichtere materialen te gebruiken, waardoor er minder stroom verbruikt wordt.”Royal Avebe ervaart dat het niveau en de competenties van starters vaak matchen met de functies binnen het bedrijf. “Het is vaak de specifieke kennis die de nieuwe medewerkers nog moeten gaan beheersen”, aldus Natasja Turksma, HR Recruitment Manager bij Avebe. Met de focus op innovatie is het voor Avebe belangrijker geworden dat nieuwe medewerkers een brede blik hebben. “We laten ze een assessment doen, waaruit ook blijkt of ze van zichzelf innovatief en ondernemend zijn. Dat vinden we belangrijke eigenschappen.” Technische mensen het moeilijkst te vindenTechnische innovaties in de sector vragen vaak om specialistische kennis en het is niet altijd makkelijk daar mensen voor te vinden. Waar Lely ziet dat vacatures op het agrarisch domein snel worden ingevuld, is dat bij engineering, data en IT anders. Daar is veel concurrentie van grotere engineering-bedrijven. Ook Avebe ziet dat de technische functies binnen het bedrijf het moeilijkst te vervullen zijn. “In onze regio, het noorden van Nederland, zijn meer technische vacatures dan er starters van school komen.” Archiefbeeld van een varkenshouder die advies krijgt van adviseurs. Ontwikkelingen in de sector vragen andere vaardigheden van werknemers, of ze nu in de primaire sector of de periferie (komen te) werken. - Foto: Ronald HissinkCoronacrisis: aanpassingen en kansenDe coronacrisis vraagt om aanpassingen van zowel het onderwijs als het bedrijfsleven in wederzijds contact. Gerty van den Bosch van Helicon ziet een positieve ontwikkeling aan de coronacrisis voor studenten: “De coronacrisis heeft de ontwikkelingen rondom ketenverkorting binnen de agrofoodsector versneld en consumenten bewuster gemaakt van waar hun eten vandaan komt. Dit biedt ook in de toekomst nieuwe kansen voor studenten.” Ze ziet wel dat door de coronacrisis sommige bedrijven te kampen hebben met een terugloop in omzet en gedwongen ontslagen en dat ze het daarom niet gepast vinden om studenten aan te nemen. Andere bedrijven willen liever zo min mogelijk mensen over de vloer, waardoor ook stagiairs niet meer welkom zijn. Ondanks de coronacrisis geven de scholen aan dat het contact met het werkveld goed is. “Het was voor iedereen even schakelen. Bedrijven moeten ook kijken hoe ze studenten nu het beste kunnen begeleiden, maar iedereen is erg flexibel en probeert er het beste van te maken”, aldus Iris Jonker.Online Food&Agri Carrièredag op 4 decemberOp 4 december wordt de vierde de Food&Agri Carrièredag gehouden. Dit jaar is het evenement volledig digitaal vanwege de coronamaatregelen. Via een online platform kunnen bezoekers virtuele stands van bedrijven bezoeken, met hen chatten en hun cv uploaden.

Ook zijn er lezingen en workshops van personen uit de food- en agrisector. Er is een virtuele carrièrewand met actuele vacatures en via filters kunnen bezoekers snel een specifieke vacature zoeken. In het netwerkgedeelte is het mogelijk andere online bezoekers te ontmoeten.

Twee weken voor de Carrièredag gaat het online platform open, zodat bezoekers al vacatures kunnen bekijken en hun eigen programma kunnen samenstellen.