Trends 2017: inkomen boer stijgt nauwelijks

Zonder maatregelen blijft in de EU het inkomen per arbeidskracht nog net gelijk, door meer productie per arbeidskracht en schaalvergroting.De productiewaarde van de agrarische sector in de Europese Unie gaat in de komende tien jaar met ongeveer 14% omhoog, maar de kosten stijgen nog harder. Omdat het aantal arbeidskrachten ook flink daalt, resteert een kleine plus voor het inkomen per arbeidsjaar. Dat is een van de conclusies in de prognoses voor de middellange termijn van de Europese Commissie. Het gemiddelde inkomen in de land- en tuinbouw blijft volgens die meerjarenraming achterlopen met ontwikkelingen buiten de landbouw. De EU is al jaren bezig met de uitwerking van beleid om een betere positie voor de boer te bereiken. Dit jaar wordt een belangrijk jaar waarin wordt voorgesorteerd op een verdere aanpassing van het Gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB).Advies VeermanDe meerjarenraming kwam begin december 2016 uitgebreid aan de orde op een conferentie in Brussel over de toekomst van de EU-landbouw en het GLB. Dat de inkomens in de landbouw laag zijn ten opzichte van andere sectoren is geen nieuw gegeven en onderkend door beleidsmakers. Er is inmiddels een rapport van de Nederlandse oud-landbouwminister Cees Veerman met adviezen die nu wordt uitgewerkt. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om duidelijkheid over wat boeren wel of niet mogen afspreken om prijzen te beïnvloeden en oneerlijke handelspraktijken te voorkomen. Voor een betere verdeling van marges in de ketens tussen boer en consument is beter inzicht in prijzen nodig, en meer mogelijkheden om prijsrisico’s af te dekken via onder meer termijnmarkten. Dat is een greep van adviezen uit het rapport van Veerman.Lees meer Trends 2017 online en in Boerderij 17 van 24 januari 2017.Grote verschillenTegelijkertijd zijn er grote verschillen tussen de EU-landen. De positie van boeren verschilt enorm. Niet alleen door de grote verschillen in bedrijfsomvang binnen en tussen lidstaten. Er zijn landen met een moeizame afzetstructuur bezien vanuit de boer, waar ze op moeten boksen tegen afnemers die de voorwaarden kunnen dicteren. Maar er zijn ook meerdere landen en sectoren waar boeren mede-eigenaar zijn van grote afzetcoöperaties. Dat maakt het extra lastig om regels te maken voor de hele EU. Maatregelen die in het ene land de boer kunnen helpen, kunnen in een ander land juist een belemmering zijn voor het bedrijf dat boeren daar samen hebben opgezet.Meer vee, kleiner areaalIn de EU stijgt de productie van melk en pluimvee- en varkensvlees in de periode 2016-2026. De melkleverantie aan fabrieken in de hele EU stijgt van 153,2 miljoen ton in 2016, naar 168 miljoen in 2026. Dat is een toename van ruim 9%. De productie van pluimveevlees stijgt ruim 5% naar 15 miljoen ton, terwijl de varkensstapel in de EU volgens de prognoses net iets meer varkensvlees gaat produceren. De productie van rund- en kalfsvlees gaat echter omlaag, zeker ten opzichte van de relatief hoge productie in 2016. Het totale areaal bouwland, inclusief tijdelijk grasland en andere voedergewassen zoals snijmais, daalt in de komende tien jaar met bijna 2%, en komt voor de hele EU uit op 105 miljoen hectare in 2026. Daarbij stijgt het areaal voedergewassen licht (0,5%), het totale areaal granen daalt licht. Het areaal oliezaden gaat met 8% omlaag, onder meer door onzekerheid over de toekomst van biodiesel.Van advies naar inkomenDe aandacht voor inkomen van boeren en hun positie in de keten is er al jaren. Er ligt nu een advies dat wordt uitgewerkt. Grote vraag is of en hoe dat uitpakt voor verbetering van boereninkomens. Het garanderen van inkomens was altijd een belangrijk onderdeel van het GLB, daar komen echter steeds meer doelen bij, zoals duurzaamheid en doelen voor bescherming van het milieu en instandhouding van natuur. Tegelijkertijd zijn er ook landen en politieke partijen die af willen van de huidige steunverlening aan boeren, en die willen snijden in het EU-landbouwbudget.Verkiezingsjaar 2017Voor een ander EU-beleid moet nog veel worden onderhandeld. Dit jaar wordt dan ook een belangrijk jaar, niet in de laatste plaats door verkiezingen in Nederland en belangrijke lidstaten als Frankrijk en Duitsland. Verder zal er meer zicht komen op de gevolgen van de Brexit.In de prognoses van de Europese Commissie voor middellange termijn, is de melkproductie in 2026 bijna 10% hoger dan nu.