Trend 13: Boer wordt watermanager

Wat zijn de trends van 2019? Trend 13: De grondwaterstanden zijn niet voldoende aangevuld sinds de droge zomer van 2018 en dat is te merken bij aanvang van het groeiseizoen.Groeiseizoen 2019 begint op de hoge zandgronden, zoals Brabant, Twente en de Achterhoek met lagere grondwaterstanden dan normaal. Deze grondwaterachterstand kan plaatselijk sterk verschillen, maar kan al in april reden voor waterschappen in Zuid- en Oost-Nederland zijn om een beregeningsverbod af te kondigen. Beregenen zal plaatselijk dus nog moeilijker worden, vooral op plaatsen waar het water hard nodig is.Onvoldoende neerslag gevallenDeze winter is er gemiddeld zo’n 220 millimeter neerslag gevallen van 1 oktober tot half januari, blijkt uit metingen van het KNMI. Normaal gesproken valt in deze eerste periode ongeveer 80 millimeter per maand, waarmee normaal in januari de totale neerslag boven de 300 millimeter uitkomt. Het lijkt voorlopig niet genoeg om de watertekorten aan te vullen. De waterstanden in de rivieren zijn weer ongeveer op normaal peil, maar dat heeft lang geduurd. Grondwaterstanden zijn lastig te meten, aldus de Unie van Waterschappen, ook hier zijn er zeker tekorten. Dat is in ieder geval wat het kenniscentrum op het gebied van water, Stowa berekende. Zelfs bij zeer natte scenario’s zijn er plaatselijk nog forse watertekorten, een grondwaterstand van bijna 2 meter lager dan normaal.Lees ook: Nog eens 15 opmerkelijke trendsKlimaatveranderingWaterschappen gebruiken deze winter om zoveel mogelijk water vast te houden in vaarten, beken en sloten. Het waterpeil staat hoger dan normaal. Dit vraagt medewerking en oplettendheid van boeren. Zodra het plotseling wel fors gaat regenen, moet het water toch ook weer ergens heen kunnen. De droogte van afgelopen jaar is waarschijnlijk geen direct gevolg van klimaatverandering, maar rekening houden met extremen op het gebied van water is een must. Dat zijn dus heftige regenbuien of langere periodes van droogte. Water op de juiste plaatsen bergen in plaats van afvoeren naar zee, zodat in droge periodes een buffer beschikbaar is, is een taak voor de waterschappen in het komende jaar. Zoet water wordt een schaars goed.Waterverdeling in droge perioden onder de loepTerugkijkend trekken overheden op het gebied van water hun lessen. De meeste getroffen maatregelen van afgelopen zomer gingen vooral over oppervlaktewater. Maar de vraag rijst: wat is de rol van grondwater in het verdelingsvraagstuk?