Topproducties komen onder vuur

Eerder dit jaar was er ophef over kalversterfte. Wat wordt het volgende issue? Welzijnsorganisaties hekelen de stijgende melkproductie per koe. Ze eisen dat koeien gezond ouder worden en hun kalveren een tijdje zogen.Melkveehouderij is topsport. Die vergelijking maken veehouders en hun adviseurs regelmatig. Door koeien de beste verzorging en voeding te geven, verleggen ze steeds weer grenzen. Maar in de echte topsportwereld gaat het ook wel eens mis: het gevaar voor overbelasting en blessures ligt altijd op de loer. Dat is wat actiegroepen de melkveesector verwijten. In de ogen van dierenwelzijnsorganisaties overvragen melkveehouders hun dieren._{Lees verder onder de afbeelding.}Afbeelding: BoerderijTe hoge productie per koeDoor de nieuwe fosfaatregelgeving is melkproductie recent zelfs extreem hard gestegen, stelt Frederiek Schouten van Caring Vets. “Er wordt steeds efficiënter gemolken en dat baart ons zorgen.”“De druk om meer te produceren neemt alleen maar verder toe”, zegt ook vicevoorzitter en campagnemanager Anne Hilhorst van Wakker Dier. “Bij melkkoeien leidt de hoge melkgift tot problemen. Dit resulteert bijvoorbeeld in een te slechte conditie. Mede hierdoor moeten veel koeien al jong naar de slacht. Beelden van veemarkten en transporten tonen geregeld wrakke, bijna uitgemergelde koeien.”Lees onderaan het artikel het advies van PR-deskundige Frank Peters.Bezorgde dierenartsenVolgens Schouten geven koeien tegenwoordig twee keer zoveel melk als in 1975. “Dat is een knappe technische prestatie, maar wat zijn de gevolgen? Het is een ethisch dilemma: hoeveel kun je nog van ze vragen?” Haar organisatie, Caring Vets, is een vereniging van dierenartsen die zich uitspreekt over dierenwelzijn. De bezorgde dierenartsen richten zich op brede maatschappelijke bewustwording en willen discussie op gang brengen in hun eigen beroepsgroep.Mastitis en kreupelheidCaring Vets ziet een rechtstreeks verband tussen de hoge productie per koe en gezondheidsproblemen, zoals een verhoogde kans op negatieve energiebalans, slepende melkziekte en een te groot aantal gevallen van mastitis en kreupelheid. Schouten: “25% van de koeien krijgt op jaarbasis een of meer keer mastitis en 25% krijgt een of meermalen per jaar te maken met kreupelheid. Die cijfers zijn belachelijk hoog.”_{Lees verder onder de foto.}Weidegang is een must voor dierenbeschermers. Als het aan de maatschappelijke organisaties ligt, moeten alle koeien ’s zomers naar buiten kunnen. - Foto: Jan Willem van VlietDierenbeschermingOok de Dierenbescherming vindt dat melkveehouders de productie moeten matigen. Volgens programmamanager veehouderij Bert van den Berg is dat in het belang van de koe én de boer. “Een wat lagere melkproductie en een wat langere tussenkalftijd zou het leven van koeien dragelijker maken en leiden tot een langere levensduur. De lagere productie wordt gecompenseerd door een besparing op jongvee en doordat oudere koeien meestal goed melk geven.”Zorg voor kalveren schiet tekortDe organisaties maken zich ook zorgen om het lot van de kalveren. Eerder dit jaar vestigde omroep RTL de aandacht op hoge sterftecijfers op 1.200 melkveebedrijven. Wakker Dier noemt de kalversterftecijfers te hoog en onacceptabel. Ook de Dierenbescherming en Caring Vets vinden dat de verzorging van kalveren op veel melkveebedrijven te wensen overlaat.Fundamenteler is de afwijzing van het scheiden van koe en kalf meteen na de geboorte. Caring Vets stelt dat het weghalen van het kalf welzijnsproblemen voor zowel koe als kalf met zich meebrengt. Zij ziet een verband tussen deze stress en de hoge kalversterfte.“Kalveren zouden op zijn minst de eerste drie maanden bij hun moeder moeten zogen”, stelt Van den Berg van de Dierenbescherming. Hij beseft ook: “Om dat te realiseren is nog een lange weg te gaan.”Weidegang moet op elk bedrijfMaatschappelijke organisaties richten zich ook op de leefomgeving van melkkoeien. Om te beginnen: weidegang is een must. Dat de meerderheid van de Nederlandse melkveebedrijven daaraan voldoet, is niet genoeg. Wat betreft de Dierenbescherming moet elke koe ’s zomers naar buiten kunnen. Van den Berg: “Weidegang is van groot belang voor het welzijn van de koe. Voor de beweging, de gezondheid van poten en klauwen, om comfortabel in verschillende houdingen te kunnen liggen, om te grazen, om samen hetzelfde kuddegedrag te kunnen vertonen en vanwege de frisse lucht en het zonlicht.”_{Lees verder onder de foto.}Veel stallen voldoen niet aan minimale criteria voor welzijn, zegt de Dierenbescherming. - Foto: Ruud PloegStallen zijn niet toereikendVan den Berg zegt dat veel stallen niet voldoen aan minimale welzijnseisen voor koeien. Dat wil zeggen dat de koe haar natuurlijke kuddegedrag niet kan vertonen. De dieren kunnen niet allemaal tegelijk eten of rusten en het is voor koeien vaak niet mogelijk om dieren die hoger in de rangorde staan, te ontlopen.Klimaatdoelstellingen vragen om krimpNaast dierenwelzijn is ook de wereldwijde klimaatdiscussie een issue met een potentieel grote impact. Schouten denkt dat de sector sowieso moet krimpen vanwege de internationale klimaatafspraken. “Melkproductie is geen efficiënte manier om voedingseiwit te maken. Om de klimaatdoelstellingen te kunnen halen, moeten we veel minder dieren houden en veel minder dierlijke producten consumeren.”In haar toekomstbeeld is de melkveehouderij getransformeerd naar een extensieve, grondgebonden bedrijfsvoering op basis van kringlooplandbouw. Melkveebedrijven zijn overgestapt op een robuuster type koeien, dubbeldoelrunderen die gevoerd worden met hoofdzakelijk gras.Animal Rights: ‘Wij willen veesector afschaffen’Dierenwelzijnsorganisaties strijden voor meer aandacht voor het welzijn en een beter leven voor de dieren. Dierenrechtenorganisaties gaan veel verder. Dierenrechtenorganisatie Animal Rights heeft geen verbeterpunten voor de melkveehouderij. “Wij streven niet naar verbeteringen in het systeem, maar naar afschaffing”, zegt campagneleider Erwin Vermeulen van Animal Rights onomwonden.
De organisatie promoot veganisme en wil consumenten en de politiek overhalen zich tegen de veehouderijsector te keren. “Wij zien het als onze belangrijkste taken om te laten zien dat dieren lijden en dat zuivel en vlees overbodig zijn.”
De organisatie voert haar strijd via de media. Een stal bezetten, zoals actiegroep Meat the Victims afgelopen mei op een varkensbedrijf in Boxtel deed, gaat Animal Rights te ver. Maar ongevraagd ‘misstanden’ in stallen en slachterijen filmen, vinden de activisten wel geoorloofd. Het doel heiligt voor hen de middelen.Vleeskalveren ‘niets verbeterd’Dierenwelzijnsorganisaties zien ook een aantal structurele tekortkomingen voor de vleeskalverhouderij. Wakker Dier stelt dat de hokken in de vleeskalverhouderij ongeschikt zijn voor jonge dieren. Kalveren missen een zacht ligbed en kunnen hun natuurlijke dartele gedrag niet vertonen op de harde, gladde roostervloeren. Campagnemanager Anne Hilhorst oordeelt dat de sector zwaar tekortschiet. “Dit probleem werd in 2007 al door de toenmalige minister van landbouw erkend en er is nog steeds praktisch niets verbeterd.”Ook de import van kalveren is voor maatschappelijke organisaties een probleem, met name door de lange transporten van jonge dieren. Verder maken ze zich zorgen over de hoge ziektedruk

die het gevolg is van de huisvesting van grote aantallen dieren van verschillende herkomsten. Tot slot hekelen de dierenbeschermers de vezelarme voeding van vleeskalveren.‘Ga met elkaar in gesprek’Hoe onredelijk eisen ook klinken, het gesprek aangaan met maatschappelijke organisaties is bijna altijd een goed idee, zegt PR-deskundige Frank Peters.
Peters adviseert bedrijven en organisaties in reputatiemanagement en crisiscommunicatie. “Als je het gesprek uit de weg gaat en niet weet wat er speelt, benut je ook niet de kansen om uit te leggen waarom je dingen doet zoals je doet”, zegt Peters. “Als je wacht tot iets uitgroeit tot een issue of een crisis, moet je jezelf verdedigen en dan kun je je eigen verhaal niet vertellen. Dan loop je achter de feiten aan.”
“In gesprek gaan met andersdenkenden is lastig”, erkent hij. “Maar je leert altijd van elkaar. Het begint met respecteren van afwijkende standpunten, ook al ben je het er niet mee eens. Je kunt niet iedereen overtuigen van jouw gelijk, maar vaak blijkt dat er wel degelijk openingen zijn voor samenwerking.”
‘Overschat kritiek van actievoerders niet’
Ook Ron Methorst van Aeres Hogeschool in Dronten adviseert een open houding. Hij is als docent en onderzoeker gespecialiseerd in de relaties tussen het agrarisch bedrijf en zijn omgeving. “Ik zeg tegen mijn studenten altijd: je moet kritiek van actievoerders niet overschatten. Slechts een kleine groep mensen vindt het belangrijk om op de barricaden te staan. Van het grootste deel van Nederland krijg je een dikke voldoende, dus trek het je niet persoonlijk aan. Aan de andere kant, je moet het ook niet onderschatten. Acties voor dierenwelzijn vertegenwoordigen een belangrijke onderliggende stroming. We zijn in onze maatschappij anders naar dieren gaan kijken. Dat signaal moet je wel oppakken.”
Beleving
Het succes van de sector is een valkuil, stelt hij. “De Nederlandse melkveehouderij is ongelooflijk efficiënt. We benaderen dieren heel technisch, veel burgers beleven dat anders. De uitdaging die we met studenten bespreken is om naar het boerenbedrijf te kijken door de ogen van een niet-boer. Wat zie je dan? En is het dan ook normaal en logisch? Het is alleen maar gezond jezelf af en toe een spiegel voor te houden.”