Test meststrooier: nauwkeurigheid kost pk’s

De markt van mestverspreiders is verdeeld tussen modellen met staande strooiwalsen en liggende in combinatie met strooischijven. Maar welk systeem verspreidt de mest beter en hoe veelzijdig zijn de machines? Een test in de praktijk.Voor deze test leverde fabrikant Joskin 2 varianten van een 13 kuubs meststrooier van het type Tornado3 T5513/14 V. De ene variant met 2 staande, de andere 2 liggende walsen én 2 strooischijven. De conclusie van deze test is dat het model met liggende strooiwalsen (Horizon) nauwkeuriger stalmest kan verwerken dan de variant met staande strooiwalsen. Echter, hiervoor is ongeveer de dubbele hoeveelheid kracht nodig. De verticale mestverspreider is daarmee ook geschikt voor trekkers die minder vermogen kunnen leveren. Daarnaast is deze variant voor € 50.000 ongeveer € 9.000 goedkoper dan de Horizon. _{Lees verder onder de foto.} De nauwkeurigheid van de horizontale variant vraagt meer kracht dan de meststrooier met verticale strooiwalsen. - Foto's: Andreas HuesmannConclusies test meststrooiers► Fijn en breed strooien kost veel vermogen
► Met digestaat betere resultaten dan stalmestVerschil in uitrustingDe variant met staande verdeelwalsen was in de test vrij eenvoudig uitgerust. De zogenoemde ‘Tornado3 Horizon’, met horizontale rollen en 2 strooischijven, had meer opties aan boord zoals een chique FertiControl 4000-terminal. Ook is deze uitgerust met load-sensing-hydrauliek die oliedruk en oliebehoefte automatisch regelt zodat er niet onnodig olie wordt rondgepompt. Overigens zijn deze opties ook verkrijgbaar voor de verticale variant.Bediening strooifuncties mestverspreidersMet de FertiControl 4000-terminal zijn de verschillende strooifuncties gemakkelijk te bedienen. Er was op de terminal zelfs een indicator die aangeeft in hoeverre de klep achter open staat. De bodemketting kan met een druk op de knop in verschillende snelheden ingesteld worden. Omkeren van de draairichting kan ook. Een pluspunt was de veiligheidsfunctie van de bodemketting, wat betekent dat je de bodemketting niet kan inschakelen als de aftakas naar de strooiwalsen minder dan 700 toeren per minuut maakt (advies is 1.000 tpm). Dit voorkomt overbelasting van de strooiwalsen.Strooibreedte en strooinauwkeurigheidOm de achterkap helemaal te openen, moet je naar een ander submenu in het systeem. Dat stoorde echter niet tijdens de test. Voor het gebruik van zwaar materiaal en voor meer doorvoer kan de bestuurder kiezen voor verspreiden met de hele achterkant open. De strooibreedte en -nauwkeurigheid nemen dan echter aanzienlijk af. Over het algemeen is de strooi-inrichting op de horizontale machine veel complexer gebouwd dan op de machine met verticale strooiwalsen. _{Lees verder onder de tabel.}  Nauwkeurigheid vraagt om krachtDe vermogensbehoefte van de 2 strooi-eenheden is bepaald met een koppelmeter. Voor de metingen verspreiden we afzonderlijk digestaat en stalmest met beide machines. Dezelfde trekker (een Fendt 820 Vario) werd gebruikt voor de vergelijkbaarheid van beide middelen.We begonnen met de metingen met de verticale spreider. De doorvoer in de mest bedroeg ongeveer 2,6 ton per minuut. De strooier met staande rollen kostte gemiddeld zo’n 56 kW (76 pk) aan aftakasvermogen van de trekker. Het maximum was 90,6 kW (123 pk). De vermogensbehoefte voor digestaat verspreiden was veel lager. Een maximum van 61 kW (83 pk) was nodig om het fijne materiaal bij volledige doorvoer met ca. 2,6 t/min te kunnen verspreiden. Gemiddeld was dit slechts ongeveer 30 kW (41 pk). Zelfs als de trekker in totaal 35 kW (48pk) tot 40 kW (55 pk) nodig heeft voor de hydraulische aandrijving van de bodemketting, blijkt 130 kW (177 pk) voldoende voor de volledige aandrijving van alles. _{Lees verder onder de foto.} Bij de verticale strooier vliegt de mest door de grote walsen direct naar achteren.AftakastoerentalDe situatie is anders met de Tornado3 Horizon. Deze agressievere freesmachine vergde veel meer vermogen. Dat het strooimateriaal 2 keer om de hoek moet gaan, kost simpelweg vermogen. Bij bijna maximale bodemkettingsnelheid ging de mest abrupt door de strooitechniek heen en kreeg de machine de 150 kW (204 pk) sterke trekker op zijn knieën. Met vermogenspieken tot 140 kW (191 pk) kon de trekker het aftakastoerental van 1.000 omwentelingen dan ook niet vasthouden. Daarom moest de bodemketting lager ingesteld worden en kon slechts ongeveer 30% van de output van de verticale strooier behaald worden. Een hogere doorvoer werd bereikt bij het verspreiden van digestaat. Hier werd maximaal 2 ton per minuut gehaald. Daarbij kon de snelheid constant worden gehouden. De vermogensbehoefte steeg echter in sommige gevallen tot 125 kW (170 pk). De gemiddelde vermogensbehoefte voor deze doorvoer was ook hoger dan voor de andere metingen. Samenvattend: in tegenstelling tot de verticale spreider vraagt de horizontale versie bijna het dubbele aan vermogen. _{Lees verder onder de foto.} Met de achterklep open kost het verspreiden met de Horizon minder vermogen, maar dit gaat ten koste van de nauwkeurigheid.Verdeling over het perceelDe breedteverdeling is getest bij een rijsnelheid van 5 kilometer per uur en opnieuw met dezelfde trekker. Tijdens de test zijn de proefschalen in een bepaald patroon opgesteld op het perceel. Na de proef is de verzamelde hoeveelheid van de testschalen gewogen met een digitale weegschaal en de resultaten geanalyseerd. Deze test is 2 keer gedaan, afzonderlijk voor het digestaat en voor de stalmest. Een breedteverdeling is goed als de variatiecoëfficiënt tussen 15 en 20% ligt en zeer goed als deze waarde onder de 15% blijft.Werkbreedte tot wel 16 meterBeide mestverspreiders haalden een werkbreedte tot wel 16 meter. Bij het analyseren van de breedteverdeling bleek echter dat beide machines een egale, goede verdeling hebben tot een werkbreedte van 6 meter. Daarboven wordt de werkbreedte te onregelmatig. De verdeling is soms zelfs beter onder de 6 meter, en dat staat dus niet in verhouding tot de werkbreedte.Bij alle metingen viel het op dat de horizontale versie met strooischijven recht achter de machine (van rijspoor tot rijspoor) te weinig mest verspreidde. Dat is jammer, want daarmee wordt de werkbreedte beperkt en moet je slim gaan overlappen om een goed strooibeeld te krijgen. Als je dit nadeel buiten beschouwing laat, dan wordt de breedteverdeling veel beter en zou de werkbreedte wel verdubbelen. Want qua techniek kan deze machine enorm breed strooien. _{Lees verder onder de grafiek.} Bij het digestaat is bij beide machines het verschil met de doelhoeveelheid, bij een werkbreedte van 6 meter, relatief klein.Overzichten hierboven en hieronder tonen de breedtverdeling van beide strooiers voor mest en digestaat. De breedteverdeling met gescheiden digestaat is goed voor beide verspreidingssystemen tot 6 meter. De reden hiervoor is waarschijnlijk de consistente samenstelling van het strooimateriaal. Als de werkbreedte wordt verhoogd tot 8 meter, is de zijdelingse verdeling onvoldoende. De resultaten voor mest zijn vergelijkbaar. Ook hier bereikt de strooier met horizontale rollen een goede dwarsverdeling met een werkbreedte tot 6 meter. De verticale mestverspreider vertoont al grotere afwijkingen over deze breedte, zodat zelfs een iets kleinere werkbreedte wordt aanbevolen. _{Lees verder onder de grafiek.} Mest vliegt soms op ongecontroleerde wijze uit de meststrooiers. De verdeling was daarom slechter dan bij het digestaat.KrakenDe Tornado3 Horizon is uitgerust met 2 strooischijven. In de test produceerden deze een schrikbarend luid krakend geluid toen ze werden ingeschakeld. Desondanks deden de schijven hun werk naar behoren. De gebruiker dient ook op te letten met het beschermrooster achter de strooier. Deze moet tijdens het uitrijden van de mest open zijn. Blijft het rooster dicht, dan komt de mest hierin terecht. Dit is niet gemakkelijk te zien vanuit de trekker. Vooral niet in het donker. Een signaallamp op het bedieningspaneel zou een eenvoudige en nuttige manier zijn om dit te voorkomen. Joskin heeft aangegeven dat ze die in de toekomst willen aanbieden.Eenvoud kost precisieOver het algemeen laten de meetresultaten zien dat de verdeling met digestaat aanzienlijk beter is dan met stalmest. Deze laatste is vaak ongelijker over het perceel verspreid, vooral met kleinere hoeveelheden. Hier heeft de horizontale mestverspreider een voordeel ten opzichte van de verticale variant. De schijven verwerken kleinere hoeveelheden nauwkeuriger dan de grote rollen van de verticale strooiwalsen. De reden hiervoor is het intensievere freeswerk van de horizontale rollen, vooral als de bodemketting op een lage snelheid staat ingesteld. Op dit onderdeel is het meetresultaat in het voordeel van de strooier met verticale rollen, die minder aandrijfvermogen nodig heeft.Aanschafkosten meststrooiersDe schijvenstrooier loopt iets voor in de dwarsverdeling, maar de eenvoudige verspreider doet ook goed werk. Als je de werkbreedte aanpast, kunnen even goede resultaten worden behaald als met de schijvenstrooier. Dat kan dan ook met relatief kleinere trekkers. Op het gebied van eigen mechanisatie is misschien meer te zeggen voor de eenvoudigere verticale mestverspreider, ook met betrekking tot de aanschafkosten. Kies je voor de Tornado3 Horizon met strooischijven, dan is de prijs iets meer dan € 59.000. Voor de verticale variant betaal je ongeveer € 9.000 minder.Medeauteur: Andreas Huesmann