Teloorgang van de Holstein

Het zou Jeroen van Maanen niet erg verbazen als het consequent en eenzijdig yoepassen van genomics het Holstein-ras een flinke knauw bezorgt.Onlangs zag ik op de televisie Andere Tijden.
Het programma schetste de teloorgang van het in Nederland ooit oppermachtige FH-ras. De beelden waren mooi. Neem alleen al de stierenkeuring met honderden rond-vierkante stieren. De sfeer van het programma was daarentegen redelijk dramatisch.
En op zich was daar wat voor te zeggen; het onderwerp was immers het verdwijnen van een compleet koeienras.
Een ras dat wereldberoemd was, waarvoor fokkers topprijzen betaalden.
Enkele onderzoeken en daarna gezond economisch verstand, luidden het einde in. De door stamboek en fokkers ingezette en gevolgde lijn kon niet voorkomen dat het ras, met name op melkproductie, veruit zijn meerdere moest erkennen in de Holstein. Tot zover de geschiedenis.
Alleen, het nare is dat de geschiedenis zich herhaalt als je er onvoldoende lering uit trekt. Oké, de koe van nu verschilt wezenlijk van de FH-koe van pak ’m beet 50 jaar terug.
30 cm groter, dubbele melkproductie en de uier een stuk functioneler. De overeenkomst is de eenzijdige fokkerij.
Waren de koeien toen te rond om te geven, ze worden nu te scherp om te leven. Het stamboek predikte tóen de enige echte waarheid, gevolgd door commercieel ingestelde topfokkers die deze waarheid omzetten in cash.
Hier ver achteraan kwamen de melkveehouders, die de gevolgen ervan molken. Functioneel of niet.
Dat stamboek van weleer bestaat eigenlijk al niet eens meer. Registratie is een formaliteit en voor de rest is het huidige stamboek een marionet van de k.i. Nog steeds dé waarheid predikend, met af en toe voor de sier inspraakavonden om boeren het idee te geven dat ze invloed hebben. En aldoor hosanna roepend over genomics. De tool genomics is ook wel bruikbaar, doch de wijze waarop de k.i. het momenteel inzet is net zo eenzijdig als de FH-fokkerij van 50 jaar terug.
Rekenaars rekenen net zo lang voorspellers van voorspellers van voorspellers uit, tot de man van de praktijk afhaakt. Vervolgens is de weg vrij voor de marketeer om het gedrocht voor veel geld te verkopen.
Wie betaalt, betaalt dik – voor veelal gebakken lucht.
In 2009 vroeg het blad Holstein International in een enquête wat de meest verkochte genomicstieren van de toonaangevende k.i.-blokken waren. Van de 33 die toen naar voren kwamen, bekeek HI onlangs hoe het hun index is vergaan. Wat bleek? 32 van de 33 hebben nu een lagere index dan de oorspronkelijke, waarmee ze de meest verkochte genomicsstieren werden. 60 procent heeft dochters aan de melk, 40 procent nog niet. CRV-genomics-toppers Sunrise, Lewis en Mazurka daalden 28, 54 en 61 procent in NVI! Tegelijk onderzocht HI de indexen van in 2009 beschikbaar zijnde, dochtergeteste topstieren. Die blijken hun index perfect op peil te houden. Hoe meer we de komende tijd over genomics gaan weten, hoe meer we zullen beseffen dat we nog véél te weinig weten.
Verrast las ik onlangs dan ook een geluid van Pieter Bijma, onderzoeker/universitair docent bij Wageningen UR.
De discussie over genomics is volgens hem een gepasseerd station. Hij stelt dat niet zozeer de betrouwbaarheid van het systeem belangrijk is, maar de sterk verhoogde genetische vooruitgang. Dochtergeteste cijfers van bijvoorbeeld levensduur komen volgens hem veel te laat beschikbaar: een probleem dat bij genomic selection niet meer speelt.
Bijma stelt dan ook dat genomic-indexen het systeem van dochtergeteste indexen zullen vervangen.
Zulke geluiden getuigen van tunnelvisie van iemand die te veel universiteitslucht opsnuift en te weinig koeien melkt.
Volkomen los van de praktijk, van de feiten en waarschijnlijk opgejut door de hete adem van commerciële marketeers die met onderzoekscijfers hun waarheid willen prediken én verkopen. Ik nodig Bijma uit om een jaartje koeien te komen melken. Vóór hij de makers van Andere Tijden over 40 jaar een nieuw onderwerp in de schoot werpt: het verdwijnen van het Holstein-ras.